Theo dự thảo: Vận động từ thiện tối đa 120 ngày, lưu sao kê 5 năm
Dự thảo Nghị định khống chế tổng thời gian tiếp nhận tiền từ thiện tối đa 120 ngày, phân phối trong 90 ngày và buộc lưu trữ sổ sách, sao kê tài khoản tối thiểu 05 năm.
Mục lục nội dungThu gọn
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 93/2021/NĐ-CP ngày 27/10/2021, đưa ra những thay đổi căn bản trong quản lý nguồn đóng góp tự nguyện. Khung pháp lý dự kiến sẽ siết chặt các mốc thời gian tiếp nhận, phân phối và ràng buộc trách nhiệm minh bạch tài chính. Theo nội dung đang thảo luận, hoạt động vận động từ thiện sẽ chịu sự kiểm soát chặt chẽ với trần tiếp nhận không quá 120 ngày, thời hạn điều phối nguồn lực trong 90 ngày và nghĩa vụ lưu trữ hồ sơ tài chính kéo dài 05 năm nhằm đảm bảo tính công khai, phòng ngừa tiêu cực.
Khung giới hạn thời gian tiếp nhận và phân phối nguồn cứu trợ
Một trong những điểm trọng tâm của dự thảo là việc thiết lập giới hạn thời gian cụ thể cho từng giai đoạn kêu gọi hỗ trợ. Theo khoản 1 Điều 10, cuộc vận động được kích hoạt ngay sau khi sự cố, thiên tai hoặc dịch bệnh phát sinh gây thiệt hại về người, tài sản hay tác động xấu đến đời sống Nhân dân. Quy định này nhằm đảm bảo tính kịp thời, ngăn chặn tình trạng vận động chậm trễ hoặc lợi dụng sự kiện đã lắng dịu để kêu gọi.
Về thời gian tiếp nhận đóng góp, theo khoản 2 Điều 10, các tổ chức, đơn vị quy định tại Điều 8 được tự chủ quyết định thời gian nhận các khoản đóng góp tùy theo diễn biến thực tế, nhưng mốc chuẩn không được vượt quá 90 ngày tính từ ngày bắt đầu phát động (ngoại trừ trường hợp thực hiện theo cam kết cụ thể với nhà tài trợ). Khi phát sinh yêu cầu đặc biệt cần thêm thời gian, thẩm quyền gia hạn được giao cho Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hoặc Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh. Dù được gia hạn, tổng thời gian tiếp nhận tuyệt đối không quá 120 ngày.
Đối với tiến độ giải ngân và phân chia hàng cứu trợ, theo khoản 3 Điều 10, công tác phân phối phải triển khai song song ngay trong quá trình tiếp nhận và kết thúc chậm nhất không quá 45 ngày kể từ ngày chấm dứt thời gian tiếp nhận, trừ trường hợp có cam kết riêng với người đóng góp. Cơ chế này buộc chủ thể vận động không được găm giữ tiền, hàng cứu trợ. Đối với tình huống đặc thù như thiên tai diện rộng, chia cắt giao thông, vùng biên giới, hải đảo hoặc khối lượng hàng hóa quá lớn, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hoặc cấp tỉnh có quyền kéo dài thời gian phân phối nhưng tổng thời gian phân phối không quá 90 ngày kể từ ngày kết thúc tiếp nhận, kèm yêu cầu công khai lý do theo Điều 17.
Bảng tổng hợp các mốc thời gian cốt lõi theo đề xuất mới
Các mốc giới hạn trong dự thảo được phân định rõ ràng giữa thời hạn áp dụng tiêu chuẩn và thời hạn tối đa sau khi gia hạn theo thẩm quyền:
| Nội dung công việc | Thời hạn tiêu chuẩn | Thời hạn tối đa khi kéo dài | Căn cứ thẩm quyền gia hạn |
|---|---|---|---|
| Tiếp nhận đóng góp tự nguyện | Không quá 90 ngày kể từ ngày phát động | Tổng thời gian không quá 120 ngày | Đoàn Chủ tịch UBTW MTTQ Việt Nam hoặc UB MTTQ cấp tỉnh (theo khoản 2 Điều 10) |
| Phân phối tiền và hiện vật cứu trợ | Không quá 45 ngày kể từ ngày kết thúc tiếp nhận | Tổng thời gian không quá 90 ngày | Đoàn Chủ tịch UBTW MTTQ Việt Nam hoặc UB MTTQ cấp tỉnh (theo khoản 3 Điều 10) |
| Lưu trữ sổ sách, sao kê, chứng từ | Tối thiểu 05 năm | Không áp dụng gia hạn | Theo khoản 5 Điều 8; khoản 1, khoản 3 Điều 20; điểm đ khoản 1 Điều 5; khoản 3 Điều 22 |
| Thông báo thay đổi nội dung vận động | Trong 03 ngày làm việc kể từ ngày quyết định thay đổi | Không áp dụng gia hạn | Gửi văn bản hoặc phương tiện điện tử đến UBND cấp xã (theo khoản 5 Điều 8) |
Nghĩa vụ lưu trữ sổ sách, sao kê tài khoản trong 05 năm và thủ tục thông báo
Bên cạnh thời gian triển khai, dự thảo đặt ra yêu cầu pháp lý cao về tính minh bạch thông qua nghĩa vụ bảo quản chứng từ. Theo khoản 5 Điều 8; khoản 1, khoản 3 Điều 20; điểm đ khoản 1 Điều 5; khoản 3 Điều 22, các tổ chức, đơn vị thực hiện tiếp nhận, phân phối có trách nhiệm lưu trữ sổ sách, chứng từ, bảng sao kê tài khoản ngân hàng trong thời hạn tối thiểu 05 năm. Quy định thời hạn 05 năm giúp cơ quan quản lý nhà nước có đủ căn cứ hậu kiểm, đối soát số liệu khi có dấu hiệu vi phạm hoặc khi có yêu cầu giám sát từ các bên liên quan.
Quy trình thực hiện đối với doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ chức có tư cách pháp nhân khác được xác lập rất chi tiết theo khoản 5 Điều 8. Trước khi vận động, các chủ thể này phải thông báo công khai trên cổng thông tin điện tử, trang tin điện tử hoặc phương tiện truyền thông về cam kết mục đích, phạm vi, hình thức, đối tượng hỗ trợ, thời gian thực hiện; đồng thời gửi văn bản hoặc dữ liệu điện tử tới Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đặt trụ sở theo mẫu quy định.
Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm lưu trữ thông tin tiếp nhận này để phục vụ theo dõi, cung cấp hồ sơ cho tổ chức, cá nhân đóng góp, đối tượng thụ hưởng hoặc cơ quan có thẩm quyền khi thực hiện thanh tra, kiểm tra. Trường hợp điều chỉnh các nội dung đã công bố, tổ chức phải gửi thông báo cập nhật tới Ủy ban nhân dân cấp xã trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định điều chỉnh và công khai lại trên các phương tiện truyền thông.
Phân cấp thẩm quyền kêu gọi hỗ trợ theo dự thảo
Dự thảo phân định rõ các nhóm chủ thể được phép đứng ra kêu gọi, vận động đóng góp khắc phục khó khăn thiên tai, dịch bệnh, sự cố:
- Hệ thống Mặt trận Tổ quốc: Theo khoản 1 Điều 8, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hoặc Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh phát động đóng góp hỗ trợ Nhân dân. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã chỉ được kêu gọi hỗ trợ Nhân dân trên địa bàn khi có sự đồng ý của cấp ủy cùng cấp và Ban Vận động cấp tỉnh.
- Tổ chức Chữ thập đỏ: Theo khoản 2 Điều 8, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam kêu gọi, vận động các tổ chức chữ thập đỏ trong và ngoài nước tuân thủ quy định pháp luật về hoạt động Chữ thập đỏ.
- Cơ quan truyền thông và quỹ xã hội: Theo khoản 3 Điều 8, cơ quan thông tin đại chúng hưởng ứng lời kêu gọi của Mặt trận Tổ quốc cấp Trung ương hoặc cấp tỉnh để vận động nguồn lực. Các quỹ từ thiện kêu gọi đóng góp trong phạm vi địa bàn hoạt động theo khoản 4 Điều 8.
- Tổ chức kinh tế, pháp nhân và cơ quan công quyền: Doanh nghiệp, hợp tác xã thực hiện theo quy trình thông báo tại khoản 5 Điều 8. Theo khoản 6 Điều 8, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia kêu gọi nguồn hỗ trợ quốc tế trong tình huống khẩn cấp về thiên tai (việc tiếp nhận, chuyển giao tuân thủ khoản 4 Điều 11). Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan Trung ương và Ủy ban nhân dân các cấp cũng có thẩm quyền kêu gọi khắc phục thiên tai, dịch bệnh, sự cố.
- Cơ chế chia sẻ thông tin: Theo khoản 7 Điều 8, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp có trách nhiệm tổng hợp, chia sẻ thông tin về các đợt vận động trên địa bàn nhằm hạn chế chồng chéo, tránh trùng lặp đối tượng. Tuy nhiên, việc tổng hợp này không phải điều kiện tiên quyết để các chủ thể triển khai vận động.
Tình huống minh họa việc áp dụng các mốc thời gian cứu trợ
Một doanh nghiệp có tư cách pháp nhân đặt trụ sở chính tại xã A quyết định phát động đợt cứu trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi bão lũ. Theo khoản 5 Điều 8, đơn vị này phải đăng tải thông báo công khai cam kết về mục đích, đối tượng thụ hưởng, thời gian thực hiện, đồng thời gửi thông báo theo mẫu bằng văn bản hoặc phương tiện điện tử đến Ủy ban nhân dân cấp xã A để lưu trữ theo dõi.
Cuộc vận động bắt đầu từ ngày công bố sự cố theo khoản 1 Điều 10. Doanh nghiệp ấn định thời gian nhận hỗ trợ tiêu chuẩn là 90 ngày theo khoản 2 Điều 10. Trong trường hợp địa bàn cứu trợ gặp thiên tai kéo dài khiến việc tiếp nhận cần thêm thời gian, doanh nghiệp không thể tự ý kéo dài mà phải dựa vào quyết định của Mặt trận Tổ quốc cấp tỉnh hoặc Trung ương, với mức trần tuyệt đối không vượt quá 120 ngày.
Ngay trong giai đoạn tiếp nhận, doanh nghiệp phải tổ chức trao quà, tiền cho người dân. Khi đợt tiếp nhận kết thúc, hạn chót phân phối toàn bộ phần còn lại là không quá 45 ngày theo khoản 3 Điều 10. Nếu địa bàn thuộc diện khó khăn, hải đảo hoặc chia cắt đường sá, thời hạn điều phối có thể kéo dài theo quyết định của Mặt trận Tổ quốc cấp tỉnh nhưng tối đa không quá 90 ngày kể từ ngày dừng tiếp nhận. Sau khi hoàn tất, toàn bộ hồ sơ sổ sách, chứng từ chi tiêu và bảng sao kê tài khoản ngân hàng phải được lưu giữ tối thiểu 05 năm (theo khoản 5 Điều 8; khoản 1, khoản 3 Điều 20; điểm đ khoản 1 Điều 5; khoản 3 Điều 22) để phục vụ kiểm tra khi cơ quan chức năng hoặc người ủng hộ yêu cầu.
Ai bị ảnh hưởng và hành động cần chuẩn bị khi vận động từ thiện
Nội dung dự thảo tác động trực tiếp đến nhiều nhóm chủ thể trong xã hội. Để chủ động thích ứng khi các đề xuất này được thông qua, các nhóm đối tượng cần nắm rõ các yêu cầu sau:
- Doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức pháp nhân: Cần chuẩn bị sẵn sàng biểu mẫu thông báo gửi Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đặt trụ sở; thiết lập hệ thống kế toán, hòm thư điện tử tiếp nhận thông tin và cam kết nhân sự quản lý hồ sơ chứng từ trong 05 năm liên tục; tuân thủ thời hạn 03 ngày làm việc khi có bất kỳ điều chỉnh nào về kế hoạch cứu trợ đã công bố.
- Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp: Nắm vững thẩm quyền xem xét kéo dài thời gian tiếp nhận (tối đa 120 ngày) và phân phối (tối đa 90 ngày); Mặt trận Tổ quốc cấp xã chỉ phát động khi có ý kiến chấp thuận từ cấp ủy cùng cấp và Ban Vận động cấp tỉnh; duy trì cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu đợt vận động để tránh trùng lặp đối tượng.
- Ủy ban nhân dân cấp xã: Chuẩn bị quy trình tiếp nhận thông báo của các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn; lập hồ sơ lưu trữ thông tin cứu trợ để sẵn sàng trích xuất, cung cấp cho cơ quan thanh tra, kiểm tra hoặc người dân khi có đề nghị.
- Người đóng góp và người thụ hưởng: Có căn cứ pháp lý rõ ràng để đối chiếu cam kết của đơn vị tiếp nhận, theo dõi tiến độ giải ngân (không quá 45 ngày hoặc tối đa 90 ngày sau khi dừng nhận ủng hộ) và có quyền yêu cầu tra cứu dữ liệu lưu trữ tại chính quyền cơ sở khi cần giám sát.
Câu hỏi thường gặp về đề xuất quản lý cứu trợ
Thời gian tiếp nhận đóng góp có thể kéo dài quá 120 ngày không?
Theo khoản 2 Điều 10, thời hạn nhận tiền và hiện vật đóng góp thông thường không quá 90 ngày. Dù được Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hoặc cấp tỉnh quyết định kéo dài trong các tình huống cần thiết, tổng thời gian tiếp nhận cũng bị khống chế tối đa không quá 120 ngày, trừ trường hợp có thỏa thuận cam kết riêng với người đóng góp.
Trường hợp nào được kéo dài thời gian phân phối lên tối đa 90 ngày?
Theo khoản 3 Điều 10, thời hạn giải ngân tiêu chuẩn là trong vòng 45 ngày kể từ ngày kết thúc tiếp nhận. Việc kéo dài lên tối đa 90 ngày chỉ áp dụng khi thiên tai, dịch bệnh, sự cố diện rộng, diễn biến phức tạp, lượng hàng cứu trợ lớn hoặc địa bàn miền núi, hải đảo, biên giới bị chia cắt; thẩm quyền quyết định thuộc về Mặt trận Tổ quốc cấp Trung ương hoặc cấp tỉnh và phải công khai lý do.
Doanh nghiệp muốn thay đổi nội dung cứu trợ đã thông báo thì phải làm gì?
Theo khoản 5 Điều 8, tổ chức có trách nhiệm thông báo lại nội dung điều chỉnh cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đóng trụ sở trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định thay đổi, đồng thời phải công khai thông tin này trên các phương tiện truyền thông đã thông báo trước đó.
Quy định về thời hạn 05 năm lưu trữ áp dụng cho những tài liệu nào?
Theo khoản 5 Điều 8; khoản 1, khoản 3 Điều 20; điểm đ khoản 1 Điều 5; khoản 3 Điều 22, thời hạn tối thiểu 05 năm bắt buộc áp dụng đối với toàn bộ sổ sách ghi chép, chứng từ thu chi và bảng sao kê tài khoản tiếp nhận nguồn đóng góp tự nguyện, nhằm phục vụ công tác thanh tra, giám sát định kỳ hoặc đột xuất.
Khuyến nghị theo dõi tiến trình ban hành văn bản
Dự thảo Nghị định mới hướng tới việc chuẩn hóa toàn diện quy trình cứu trợ tự nguyện, hạn chế tối đa nguy cơ chiếm dụng hoặc phân bổ nguồn lực chậm trễ. Việc định lượng rõ ràng thời gian tiếp nhận tối đa 120 ngày, phân phối trong 45 ngày (kéo dài tối đa 90 ngày) và lưu giữ hồ sơ kế toán 05 năm cho thấy sự siết chặt trách nhiệm giải trình của các tổ chức kêu gọi.
Do văn bản đang trong giai đoạn lấy ý kiến hoàn thiện đến ngày 22/11/2026, các tổ chức thiện nguyện, doanh nghiệp và nhà hảo tâm cần chủ động theo dõi sát sao văn bản chính thức khi được Chính phủ ban hành. Các bên liên quan nên đối chiếu hồ sơ, rà soát lại quy trình lưu trữ sao kê và tham vấn cơ quan chuyên môn pháp lý để chuẩn bị phương án thích ứng kịp thời ngay khi nghị định mới có hiệu lực.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức