Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Trường học thu thập dữ liệu học sinh có cần phụ huynh đồng ý?

Theo Quyết định 3308/QĐ-BGDĐT, mọi hoạt động xử lý thông tin đời tư của học sinh đều bắt buộc phải có sự đồng ý của chính học sinh cùng người đại diện theo pháp luật.

Mục lục nội dungThu gọn

Nhà trường khi thực hiện thu thập dữ liệu học sinh bắt buộc phải có sự đồng thuận từ phía người đại diện theo pháp luật cũng như bản thân học sinh. Theo tài liệu ban hành kèm Quyết định 3308/QĐ-BGDĐT, hoạt động thu thập, công khai hoặc xử lý các nội dung thuộc về đời sống riêng tư của người học không thể tiến hành tùy tiện mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện bảo vệ quyền trẻ em.

Căn cứ pháp lý về thu thập dữ liệu học sinh

Vấn đề bảo mật thông tin trong nhà trường được điều chỉnh thông qua khung pháp lý chặt chẽ. Căn cứ theo Điều 24 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 (đã có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026), việc xử lý dữ liệu cá nhân của trẻ em phải đặt trọng tâm vào việc bảo vệ quyền và lợi ích tốt nhất của đối tượng này. Cụ thể, khi công khai, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em từ đủ 07 tuổi trở lên, cơ sở giáo dục bắt buộc phải nhận được sự đồng ý của chính trẻ em và người đại diện theo pháp luật.

Bên cạnh đó, theo Điều 54 Luật Trẻ em năm 2016, cơ quan, tổ chức, cơ sở giáo dục và gia đình có trách nhiệm giáo dục kiến thức, hướng dẫn kỹ năng để trẻ em biết tự bảo vệ mình trên không gian mạng, đồng thời bảo đảm an toàn và bí mật đời sống riêng tư cho trẻ em. Nghị định số 56/2017/NĐ-CP tại Chương IV (từ Điều 33 đến Điều 37) cũng quy định chi tiết các biện pháp cụ thể nhằm bảo vệ thông tin bí mật đời sống riêng tư của trẻ em trên môi trường mạng.

Theo Luật An ninh mạng năm 2025 (đã có hiệu lực từ ngày 01/7/2026), trẻ em có quyền được bảo vệ, tiếp cận thông tin, tham gia hoạt động xã hội, vui chơi, giải trí, giữ bí mật cá nhân và đời sống riêng tư trên không gian mạng. Trách nhiệm giám sát, giáo dục thuộc về cha mẹ, giáo viên và người chăm sóc; trong khi doanh nghiệp cùng chủ quản hệ thống thông tin phải kiểm soát, ngăn chặn các nội dung gây hại.

Bốn nhóm rủi ro trực tuyến và tình huống minh họa thực tế

Tài liệu kèm theo Quyết định 3308/QĐ-BGDĐT phân loại rủi ro trên không gian mạng đối với học sinh thành bốn nhóm rõ rệt: rủi ro về Nội dung (tiếp nhận thông tin độc hại); rủi ro về Tiếp xúc (bị người khác tiếp cận); rủi ro về Hành vi (tham gia hoặc gây ra hành vi nguy hiểm); và rủi ro về Hợp đồng (bị khai thác về mặt tài chính hoặc dữ liệu cá nhân).

Một tình huống điển hình được ghi nhận là thủ đoạn lừa đảo tống tiền tinh vi: Đối tượng xấu chủ động giả danh cơ quan công an, viện kiểm sát hoặc tòa án, liên lạc qua điện thoại và mạng xã hội để đe dọa học sinh liên quan đến một vụ án hình sự. Chúng tạo sức ép tâm lý bằng cách hối thúc làm ngay, yêu cầu nạn nhân phải tuyệt đối giữ bí mật, cô lập học sinh với gia đình và thầy cô, sau đó ép buộc quay video nhạy cảm nhằm mục đích tống tiền cha mẹ.

Học sinh ở lứa tuổi này có đặc điểm tâm sinh lý đặc thù: phần vỏ não trước trán chịu trách nhiệm kiểm soát xung động và đánh giá rủi ro phát triển muộn, trong khi hệ thống cảm xúc và tưởng thưởng hoạt động mạnh mẽ từ tuổi dậy thì. Điều này dẫn tới việc các em dễ bị chi phối bởi áp lực bạn bè và triển vọng phần thưởng như lượt thích hay sự công nhận xã hội, từ đó dễ dàng cung cấp thông tin hoặc trở thành nạn nhân của quy trình dụ dỗ gồm 5 bước: lựa chọn mục tiêu, xây dựng lòng tin, tạo phụ thuộc và cô lập, bình thường hóa nội dung tình dục, cuối cùng là xâm hại và kiểm soát.

Ai bị ảnh hưởng và các biện pháp bắt buộc cần thực hiện

Các nhóm đối tượng liên quan cần thực hiện đúng các bước kỹ thuật và nguyên tắc quản lý đã được chuẩn hóa:

  • Đối với nhà trường và cán bộ quản lý dữ liệu: Tuân thủ quy trình xử lý sự cố gồm 5 bước: Phát hiện, tiếp nhận, hỗ trợ ban đầu, báo cáo - kết nối, đồng hành - theo dõi. Nghiêm cấm các hành vi vượt quá thẩm quyền như tự ý điều tra, đàm phán với đối tượng phạm tội hoặc tìm cách giải quyết nội bộ vụ việc. Khi triển khai bài dạy phòng ngừa, cần thông báo trước cho học sinh, sử dụng tình huống thông qua nhân vật thứ ba, tuyệt đối không dùng hình ảnh nhạy cảm hoặc mô tả chi tiết vụ việc xâm hại.
  • Đối với phụ huynh và người đại diện theo pháp luật: Trực tiếp đăng ký và giám sát tài khoản trò chơi điện tử của con dưới 16 tuổi theo Điều 39 Nghị định 147/2024/NĐ-CP; phối hợp chặt chẽ với cơ sở giáo dục trong việc giám sát thời lượng sử dụng thiết bị, ngăn ngừa tình trạng sử dụng có vấn đề gây suy giảm chức năng sinh hoạt và học tập.
  • Đối với học sinh: Thiết lập các biện pháp tự bảo vệ kỹ thuật số bằng cách tạo mật khẩu dài từ 12 ký tự trở lên không chứa thông tin cá nhân; kích hoạt tính năng xác thực hai yếu tố; không chia sẻ mã xác thực OTP cho bất kỳ ai; thực hiện 5 câu hỏi kiểm chứng thông tin (kiểm tra danh tính người đăng, bằng chứng, nguồn chính thống/độc lập, dấu hiệu chỉnh sửa hoặc AI, và đưa ra quyết định chia sẻ hay báo cáo).

Câu hỏi thường gặp

Nhà trường có được phép hứa giữ bí mật tuyệt đối với học sinh khi tiếp nhận vụ việc không?

Không. Cán bộ và giáo viên tuyệt đối không được hứa giữ bí mật tuyệt đối với học sinh, không được tự điều tra đối chất, không đổ lỗi cho nạn nhân và không tiếp nhận, lưu giữ các hình ảnh nhạy cảm.

Học sinh sử dụng Internet bao nhiêu thời gian thì coi là sử dụng có vấn đề?

Theo tài liệu tập huấn, thuật ngữ sử dụng nhiều chỉ đề cập đến thời lượng đơn thuần. Hiện tượng được xác định là sử dụng có vấn đề khi học sinh bị suy giảm khả năng kiểm soát, ưu tiên thế giới mạng hơn các hoạt động sống khác, và vẫn tiếp tục duy trì việc sử dụng bất chấp các hậu quả tiêu cực làm suy giảm chức năng tâm lý, học tập.

Quy định về thời gian chơi trò chơi điện tử đối với học sinh dưới 18 tuổi như thế nào?

Căn cứ Điều 39 Nghị định số 147/2024/NĐ-CP, người chơi dưới 18 tuổi bị khống chế thời lượng không quá 60 phút cho từng trò chơi riêng lẻ và tổng thời gian không vượt quá 180 phút trong một ngày.

Khuyến nghị thực thi

Cơ sở giáo dục, phụ huynh và học sinh cần chủ động đối chiếu các hoạt động thu thập, quản lý thông tin với văn bản gốc Quyết định 3308/QĐ-BGDĐT cùng các luật hiện hành để đảm bảo tính pháp lý. Trong trường hợp phát sinh tranh chấp phức tạp hoặc vụ việc có dấu hiệu tội phạm hình sự, nhà trường cần lập tức kết nối cơ quan chức năng có thẩm quyền, tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý chuyên sâu thay vì tự xử lý nội bộ.

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm