Thông tư 04/2011/TT-BTNMT
Bộ Tài nguyên và Môi trường
Thông tư 04/2011/TT-BTNMT quy định kỹ thuật đo địa chấn trong điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản và địa chất công trình do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành
Cần đối chiếu hiệu lực: Ngày hiệu lực theo nguồn là 15/03/2011. Góc Luật chưa đối chiếu các văn bản sửa đổi, thay thế; hãy kiểm tra nguồn chính thức trước khi áp dụng.
Tổng quan
- Số hiệu
- 04/2011/TT-BTNMT
- Loại văn bản
- Thông tư
- Cơ quan ban hành
- Bộ Tài nguyên và Môi trường
- Ngày ban hành
- 29/01/2011
- Ngày hiệu lực theo nguồn
- 15/03/2011
- Tình trạng
- Đã có hiệu lực theo nguồn
- Lĩnh vực
- Nông nghiệp – Môi trường
- Người ký
- Nguyễn Linh Ngọc
Chưa tải được tệp gốc đã kiểm tra; bạn vẫn có thể xem thông tin và mở nguồn phát hành. Nguồn: dulieuphapluat.vn (không phải cổng chính thức).
Phân tích văn bản
Thông tư số 04/2011/TT-BTNMT quy định trình tự, nội dung, yêu cầu kỹ thuật đo địa chấn trong điều tra cơ bản địa chất khoáng sản và địa chất công trình. Văn bản áp dụng đối với đơn vị, tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ, đề án, dự án có tiến hành đo địa chấn. Thông tư được Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành ngày 29/01/2011 và có hiệu lực từ ngày 15/03/2011.
Vì sao đáng chú ý: Quy định chuyên ngành bắt buộc các tiêu chuẩn kỹ thuật, sai số, an toàn nổ mìn và nghiệm thu đối với hoạt động đo địa chấn địa chất.
Vấn đề chính
- Chỉ tiêu kỹ thuật mạng lưới và sai số đo địa chấn
Quy định khoảng cách điểm thu, điểm nguồn, độ lệch cho phép và sai số kết quả cho sóng khúc xạ, phản xạ, đo hầm lò và lỗ khoan. Phương pháp phản xạ chỉ dùng khảo sát từ độ sâu 5m trở xuống. Buộc tuân thủ sai số trắc địa định vị và độ cao nghiêm ngặt. (Điều 5)
- Tiêu chuẩn nhân sự tổ lập dự án và tổ thi công thực địa
Chủ nhiệm lập dự án phải từ điều tra viên chính bậc 4 chuyên ngành địa vật lý. Tổ đo thực địa bắt buộc phân định 4 bộ phận gồm đo máy, phát sóng, trắc địa và văn phòng thực địa kèm ngạch bậc cụ thể. Thiếu chức danh đạt chuẩn không đủ điều kiện lập tổ thi công. (Điều 16, Điều 18)
- Quy chuẩn an toàn khi sử dụng vật liệu nổ làm nguồn sóng
Người tham gia phải qua huấn luyện an toàn nổ mìn và sơ cứu tai nạn. Công tác nổ mìn phải tuân thủ quy chuẩn an toàn của Bộ Công Thương và Bộ Công an. Vị trí búi dây thu tín hiệu nổ bắt buộc phải nằm ngoài vùng nứt vỡ và bảo đảm khoảng cách an toàn đá văng. (Điều 19, Điều 22, Mục 1 Phụ lục III)
- Kiểm định, kiểm chuẩn thiết bị và thông số ghi sóng
Thiết bị đo phải kiểm định, hiệu chuẩn tại cơ sở cấp phép trước khi ra thực địa. Khống chế độ sai lệch khuếch đại không quá 15%, sai lệch pha cực trị không quá 1%, sai số chu kỳ cơ sở thời gian qua điện lưới không quá 5%. Máy mới chưa có quy trình kiểm định phải hiệu chuẩn theo phụ lục ban hành kèm theo. (Điều 20, Điều 21, Phụ lục II)
- Tiêu chuẩn đánh giá băng ghi và điều kiện thi công đo lại
Phân cấp băng ghi thành 4 loại: tốt, khá, trung bình, yếu dựa trên tỷ lệ kênh hỏng và độ rõ đầu sóng. Băng ghi hỏng trên 2 kênh liền kề bị loại bỏ. Chặng đo có trên 45% số băng ghi loại yếu bắt buộc phải thi công đo lại. (Điều 30, Điều 31)
- Khống chế sai số độ sâu ranh giới và liên hệ lỗ khoan
Sai số độ sâu ranh giới nền tại điểm cắt tuyến không vượt quá 5%, so với tài liệu khoan thực tế không vượt quá 7%. Dới phá hủy và hang karst chứa nước xác định qua hiện tượng suy giảm tần số, tắt dần biên độ sóng hoặc tranh sóng hỗn loạn. (Điều 37, Điều 38, Điều 39, Điều 40)
- Nghiệm thu, phê duyệt, nộp lưu trữ và bãi bỏ văn bản cũ
Báo cáo tổng kết đo địa chấn phải nghiệm thu, phê duyệt theo quy chế của Bộ Tài nguyên và Môi trường và nộp lưu trữ địa chất. Bãi bỏ quy trình kỹ thuật đo địa chấn ban hành theo Quyết định số 661/QĐ/ĐCKS-KHTC ngày 23/12/2004. Ban hành thống nhất 04 mẫu biểu sổ ghi hiện trường. (Điều 44, Điều 45, Phụ lục I)
Ai chịu ảnh hưởng
- Đơn vị, doanh nghiệp khảo sát địa chất và thăm dò khoáng sảntrung tínhCao (4/5)
Phải chuẩn hóa toàn bộ quy trình đo, thiết bị kiểm chuẩn, định mức nhân sự, mẫu sổ ghi hiện trường và chịu chế tài đo lại nếu băng ghi không đạt chất lượng.
- Cơ quan thẩm định, nghiệm thu dự án địa chất (Bộ Tài nguyên và Môi trường, Cục Địa chất)tích cựcTrung bình (3/5)
Có bộ tiêu chuẩn kỹ thuật định lượng (sai số %, tỷ lệ kênh hỏng) để nghiệm thu, phê duyệt báo cáo hoặc từ chối sản phẩm kém chất lượng.
- Điều tra viên, kỹ thuật viên địa vật lý và công nhân đo đạchỗn hợpTrung bình (3/5)
Quy định rõ ngạch bậc chuyên môn theo vị trí nhưng tăng trách nhiệm kỹ thuật về kiểm chuẩn máy, an toàn nổ mìn và xử lý số liệu thực địa.
Mốc thời gian
- Ban hành Quyết định số 661/QĐ/ĐCKS-KHTC về quy trình kỹ thuật đo địa chấn (bị bãi bỏ bởi Thông tư 04/2011/TT-BTNMT)
- Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ký ban hành Thông tư 04/2011/TT-BTNMT
- Thông tư số 04/2011/TT-BTNMT chính thức có hiệu lực thi hành
Câu hỏi liên quan
Khi nào một chặng đo địa chấn bắt buộc phải thi công đo lại?
Chặng đo bắt buộc phải đo lại khi có trên 45% số băng ghi chất lượng yếu hoặc xuất hiện băng ghi có trên 2 kênh không làm việc nằm liền kề nhau.
Căn cứ: Điều 31 Khoản 5
Sai số độ sâu giữa tài liệu địa chấn so với lỗ khoan thực tế cho phép tối đa bao nhiêu?
Sai số độ sâu ranh giới xác định giữa tài liệu địa chấn và tài liệu khoan khống chế không vượt quá 7%.
Căn cứ: Điều 39 Khoản 2
Phương pháp sóng khúc xạ bị giới hạn ở độ sâu nào?
Phương pháp sóng khúc xạ chỉ được sử dụng khi độ sâu nghiên cứu không vượt quá 50m.
Căn cứ: Điều 10 Khoản 1
Sai số cho phép khi kiểm chuẩn tính đồng nhất các kênh ghi là bao nhiêu?
Các đường ghi trên một băng phải cùng dạng, độ sai lệch về độ khuếch đại không quá 15% và sai lệch pha của các cực trị không vượt quá 1%.
Căn cứ: Mục 3 Phụ lục II
Báo cáo kết quả đo địa chấn sau khi nghiệm thu phải xử lý thế nào?
Báo cáo sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt bắt buộc phải nộp vào lưu trữ địa chất theo các quy định hiện hành.
Căn cứ: Điều 44 Khoản 2
Phân tích do AI hỗ trợ từ toàn văn văn bản, cập nhật 19/11/2026. Nội dung chỉ để tham khảo, cần đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng.
Bản gốc và đối chiếu nguồn
Chưa tải được tệp gốc đã kiểm tra; bạn vẫn có thể xem thông tin và mở nguồn phát hành. Nguồn: dulieuphapluat.vn (không phải cổng chính thức).
Góc Luật cập nhật hồ sơ lúc 16:05 14/11/2026. Đây là thời điểm hệ thống ghi nhận, không phải ngày ban hành hay ngày hiệu lực.
Dữ liệu thu thập tại nguồn
Thông tư 04/2011/TT-BTNMT quy định kỹ thuật đo địa chấn trong điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản và địa chất công trình do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành Số hiệu: 04/2011/TT-BTNMT Cơ quan: Bộ Tài nguyên và Môi trường | BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG -------- | CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ---------------- | | --- | --- | | Số: 04/2011/TT-BTNMT | Hà Nội, ngày 29 tháng 01 năm 2011 | THÔNG TƯ QUY ĐỊNH KỸ THUẬT ĐO ĐỊA CHẤN TRONG ĐIỀU TRA CƠ BẢN ĐỊA CHẤT VỀ KHOÁNG SẢN VÀ ĐỊA CHẤT CÔNG TRÌNH BỘ TRƯỞNG BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG Căn cứ Luật Khoáng sản và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khoáng sản; Căn cứ Nghị định số 25/2008/NĐ-CP ngày 04 tháng 3 năm 2008 của Chính phủ Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài nguyên và Môi trường; Căn cứ Nghị định số 89/2010/NĐ-CP ngày 18 tháng 9 năm 2010 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung Điều 3 Nghị định số 25/2008/NĐ-CP ngày 04 tháng 3 năm 2008 của Chính phủ Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài nguyên và Môi trường; Xét đề nghị của Cục trưởng Cục Địa chất và Khoáng sản và Vụ trưởng Vụ pháp chế, QUY ĐỊNH: Chương I QUY ĐỊNH CHUNG Điều 1. Phạm vi điều chỉnh Thông tư này quy định về trình tự, nội dung và các yêu cầu của công tác đo địa chấn trong điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản và địa chất công trình. Điều 2. Đối tượng áp dụng Thông tư này áp dụng đối với các đơn vị, tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện các nhiệm vụ, đề án, dự án điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản, thăm dò khoáng sản, khảo sát địa chất công trình, địa chất thuỷ văn, điều tra tai biến địa chất và các lĩnh vực khác có liên quan (gọi tắt là dự án chuyên môn) tiến hành công tác đo địa chấn. Điều 3. Giải thích từ ngữ 1. Phương pháp đo địa chấn là việc thu nhận sóng đàn hồi truyền lan trong môi trường đất đá và nước từ nguồn gây sóng địa chấn gây ra nhằm luận giải tham số đặc trưng của lan truyền sóng địa chấn. 2. Nguồn gây sóng địa chấn có thể là búa tay, búa máy hoặc thuốc nổ sinh ra sóng đàn hồi lan truyền cả trong môi trường đất đá, nước và không khí. 3. Máy thu địa chấn là thiết bị biến đổi sự rung động của mặt đất do sự lan truyền sóng cơ học thành tín hiệu điện chuyển đến trạm ghi. 4. Băng ghi sóng địa chấn là sản phẩm của công tác đo địa chấn. Điều 4. Lĩnh vực áp dụng 1. Điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản, thăm dò khoáng sản: a) Đo vẽ lập bản đồ địa chất công trình tỷ lệ 1:50.000; b) Đánh giá tài nguyên khoáng sản; c) Xác định các đới phá huỷ, đứt gẫy, các hang động karst. 2. Khảo sát địa chất công trình, địa chất thuỷ văn, điều tra tai biến địa chất và các lĩnh vực khác có liên quan: a) Khảo sát nền móng các công trình xây dựng; b) Xác định chiều sâu mực nước ngầm; c) Xác định các tham số đàn hồi của đất đá trong thế nằm tự nhiên; d) Xác định tương quan thực nghiệm giữa tham số tốc độ truyền sóng đàn hồi với modul đàn hồi Ed, hệ số Poisson n và với các chỉ tiêu địa chất công trình như: modul biến dạng, khối lượng thể tích tự nhiên, độ rỗng, độ ẩm. Điều 5. Điều kiện áp dụng 1. Phương pháp địa chấn có thể tiến hành trên mặt đất, trên mặt nước sông, hồ, ven biển, trong lỗ khoan, trong hầm lò và các công trình khai đào khác. 2. Tùy thuộc vào tỷ lệ bản đồ, đối tượng điều tra, thăm dò công tác đo địa chấn phải đảm bảo các chỉ tiêu kỹ thuật quy định tại Bảng 1. Bảng 1. Các chỉ tiêu kỹ thuật của công tác đo địa chấn | Chỉ tiêu kỹ thuật | Đơn vị tính | Tỷ lệtừ đến 1:10.000 | | Tỷ lệ 1:2.000 đến lớn hơn | | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | Nhỏ nhất | Lớn nhất | Nhỏ nhất | Lớn nhất | | | | 1. Phương pháp sóng khúc xạ | | | | | | | a. Các chỉ tiêu thi công thực địa | | | | | | | Khoảng cách điểm thu sóng (ĐT) | m | 5 | 10 | 0,5 | 5 | | Khoảng cách điểm nguồn (điểm nguồn) | m | 50 | 200 | 10 | 60 | | Số điểm nguồn trên một chặng thu | điểm | 4 | 9 | 4 | 7 | | Số điểm nguồn gần | điểm | 2 | 5 | 2 | 3 | | Độ lệch cho phép đặt điểm nguồn gần | m | 0,5 | 1 | 0,1 | 0,5 | | Số điểm nguồn xa | điểm | 2 | 4 | 2 | 6 | | Độ lệch cho phép đặt điểm nguồn xa | % | -5 | +20 | -5 | +20 | | b. Các chỉ tiêu kết quả khảo sát | | | | | | | Sai số xác định ranh giới trong lớp phủ, sóng theo dõi không liên tục | % | 10 | 20 | 10 | 20 | | Sai số xác định ranh giới mặt nền, sóng theo dõi liên tục | % | 7 | 15 | 7 | 15 | | Sai số xác định modul đàn hồi (Ed), hệ số Poisson (n) | % | 7 | 15 | 7 | 15 | | 2. Phương pháp sóng phản xạ | | | | | | | Khoảng cách điểm thu sóng (ĐT) | m | 1 | 5 | | | | Khoảng cách điểm nguồn (điểm nguồn) | m | 1 | 5 | | | | Số điểm nguồn trên một đoạn thu | điểm | 6 | 24 | | | | Độ lệch cho phép đặt điểm nguồn | m | 0,2 | 1 | | | | Sai số xác định các tốc độ truyền sóng | % | 7 | 10 | | | | Sai số xác định ranh giới địa tầng | % | 7 | 15 | | | | 3. Đo hầm lò, chiếu sóng, trong lỗ khoan, mặt cắt đứng | | | | | | | Khoảng cách điểm thu sóng | m | | | 0,5 | 2 | | Số điểm nguồn trên một đoạn thu | điểm | | | 2 | 12 | | Độ lệch cho phép đặt điểm nguồn | % | | | 10 | 20 | | Sai số định vị đối tượng khi chiếu sóng | % | | | 10 | 25 | | Sai số xác định modul đàn hồi (Ed), hệ số Poisson (n) | % | | | 5 | 10 | | 4. Trắc địa xác định tuyến | | | | | | | Sai số xác định độ cao | m | 0,1 | | 0,1 | | | Sai số định vị trên bộ | m | 0,5 | 1 | 0,1 | 0,5 | | Sai số định vị trên vùng nước | m | 1 | 1,5 | 1 | 1 | 3. Các chỉ tiêu kỹ thuật quy định tại Bảng 1 được áp dụng với các điều kiện sau: a) Các đoạn tuyến không thuộc phạm vi điều chỉnh đánh giá chất lượng thi công; b) Tính sai số theo phương pháp trung bình bình phương khi số lượng điểm lớn hơn 15 điểm; tính sai số theo trung bình số học khi số lượng điểm tính nhỏ hơn bằng 15 điểm; c) Các chỉ tiêu độ lệch và sai số được lấy theo giá trị lớn nhất khi điều kiện địa hình, địa chất phức tạp (mặt địa hình hoặc mặt ranh giới có độ phân cắt lớn; tốc độ truyền sóng trong lớp biến đổi trên đoạn bé hơn 2 lần khoảng cách điểm thu sóng); d) Phương pháp sóng phản xạ chỉ khảo sát được từ độ sâu 5m trở xuống. Chương II LẬP DỰ ÁN Điều 6. Chuẩn bị và lập dự án 1. Trường hợp công tác đo địa chấn là một thành phần trong dự án chuyên môn và thực hiện tổ hợp với các phương pháp khảo sát khác thì công tác chuẩn bị và lập dự án tướn theo quy định về lập đề án, báo cáo điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản. 2. Trường hợp dự án đo địa chấn độc lập, việc tiến hành khảo sát, xác định đối tượng, đề xuất mạng lưới tuyến đo, lựa chọn phương pháp thu phải trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt dự án. Điều 7. Thu thập tài liệu liên quan đến nhiệm vụ và vùng công tác 1. Bản đồ địa hình có tỷ lệ tương ứng tỷ lệ đo vẽ địa chất công trình hoặc lớn hơn. 2. Các tài liệu địa chất, địa chất thủy văn, địa chất công trình và địa vật lý. 3. Sơ đồ bố trí các công trình khảo sát địa chất và địa vật lý liên quan. 4. Tình trạng lớp mặt để đánh giá điều kiện phát và thu sóng, phục vụ chọn kiểu nguồn phát sóng và cách xử lý điểm thu sóng thích hợp. Điều 8. Cơ sở xác định nhiệm vụ của phương pháp địa chấn 1. Dựa vào nhiệm vụ đặt ra của công tác điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản, thăm dò khoáng sản để khảo sát địa chất công trình, địa chất thuỷ văn, điều tra tai biến địa chất của khu vực khảo sát; 2. Dựa vào kết quả tổng hợp các tài liệu địa chất, địa vật lý liên quan thu thập được; 3. Dựa vào khả năng áp dụng và điều kiện thi công của phương pháp địa chấn. Điều 9. Thành lập, xác định mạng lưới tuyến và khoảng cách điểm thu sóng 1. Đối với công tác đo địa chấn trên mặt đất, chọn cách bố trí tuyến theo các dạng sau: a) Khi công tác địa chấn có nhiệm vụ cùng cấp tài liệu theo mặt cắt của dự án địa chất công trình thì bố trí tuyến liên tục, trùng (hoặc ít nhất dài hơn mỗi phía nửa chặng thu) so với tuyến lập mặt cắt địa chất công trình cần thành lập; b) Khi công tác địa chấn có nhiệm vụ cùng cấp tài liệu tựa cho các phương pháp khác, đo đạc thực hiện trên các đoạn tuyến 200m đến 500m, bố trí phối hợp với các dạng công tác khác như khoan, khai đào, thí nghiệm cơ lý và các phương pháp địa vật lý khác; c) Khi khảo sát theo diện tích hoặc cần tài liệu tập trung theo tuyến công trình xây dựng để có mặt cắt địa chất công trình tổng hợp, như trong khảo sát đập thuỷ điện, đường hầm, nền móng công trình xây dựng thì bố trí theo mạng lưới, gồm các tuyến dọc mặt cắt và các tuyến ngang để liên kết theo diện. 2. Đối với phương pháp địa chấn hầm lò, chiếu sóng, mặt cắt đứng, đo lỗ khoan, bố trí theo điều kiện cụ thể của công trình khoan, khai đào. 3. Chọn khoảng cách điểm thu theo quy định của Bảng 1 tại Điều 5 Thông tư này. 4. Chọn khoảng cách điểm thu dày hơn khi thực hiện các nhiệm vụ đặc thù: a) Đo ở đoạn tuyến có độ sâu nền đá gốc nhỏ hơn khoảng cách điểm thu sóng hiện dùng; b) Xác định tốc độ truyền sóng trong các lớp phủ phục vụ tính tham số cơ lý cho công trình xây dựng, vì khi khoảng cách điểm thu bình thường thì đoạn biểu đồ thời khoảng tương ứng với lớp đó không đủ ít nhất 3 điểm thu để tính tốc độ truyền sóng. Điều 10. Phương pháp sóng khúc xạ 1. Phương pháp sóng khúc xạ được sử dụng khi độ sâu nghiên cứu không vượt quá 50m. 2. Chọn hệ quan sát sóng khúc xạ gồm chọn số điểm nguồn và độ dài đoạn thu L. | 3. Chọn số điểm nguồn:a) Số điểm nguồn cần bố trí từ 4 đến 9 điểm, gồm:- Có ít nhất hai điểm ở phạm vi đoạn thu (điểm nguồn gần), trong đó hai điểm ở hai đầu đoạn (điểm nguồn 1 và điểm nguồn 3, Hình 2); - Có ít nhất hai điểm ngoài đoạn thu (điểm nguồn xa).b) Hệ quan sát thường dùng là hệ 5 điểm nguồn gồm 3 điểm nguồn gần, 2 điểm nguồn xa. Các điểm nguồn tạo ra các cặp biểu đồ sóng giao và đuổi nhau. | | | --- | --- | | Hình 2. Sơ đồ hệ quan sát 5 điểm nổ, gồm 3 điểm nổ gần, 2 điểm | | - Điểm nguồn xa đặt cách đoạn thu một khoảng lớn hơn khoảng cách điểm lộ sóng nền để trên đoạn thu, sóng từ mặt nền hoàn toàn lộ ra ở sóng tới đầu tiên; - Khi tuyến dài có nhiều đoạn thu, các điểm nguồn bố trí ở vị trí xác định, để một số điểm nguồn gần của đoạn này là điểm nguồn xa của đoạn kế tiếp. | c) Chọn hệ quan sát có 5 điểm nguồn trở lên khi:- Khảo sát chi tiết mặt cắt lớp phủ;- Chi tiết các dị thường ở lớp nền đá gốc, hang, karst hay có sự biến đổi tốc độ truyền sóng theo độ sâu trong nền đá gốc.d) Việc bố trí các điểm nguồn bổ sung được thiết kế trong khi lập dự án và thực hiện trong quá trình thi công khi có yêu cầu tài liệu chi tiết của đoạn tuyến và có thêm thông tin về môi trường địa chất. | | | --- | --- | | Hình 3. Xác định độ dài đoạn thu tối thiểu L cho điểm nguồn gần | | 4. Độ dài đoạn thu L lựa chọn theo hai trường hợp: a) Khi vùng khảo sát có nền đá cứng ở độ sâu nhỏ hơn 1,3 lần độ sâu yêu cầu khảo sát, thì chọn độ dài đoạn thu L lớn hơn 1,3 lần khoảng cách từ điểm nguồn tới điểm sóng từ mặt nền lộ ra ở sóng tới đầu tiên XN và làm tròn lên theo bội số độ dài búi dây thu (Hình 3). Khoảng cách XN được chọn môi trường phổ biến trong địa chất công trình, có tốc độ truyền sóng trong lớp nền VG » 2 VTB trong lớp phủ, là: XN» 2,5 h, trong đó h là độ sâu lớp nền; b) Khi vùng khảo sát có nền đá cứng ở độ sâu lớn hơn 40m, phải đo thử nghiệm để chọn độ dài đoạn thu L thích hợp; c) Dựa theo ước lượng ở điểm a khoản này, thực hiện quan sát với độ dài đoạn thu L từ 2 đến 3 chặng đo kề nhau. d) Phân tích tài liệu, xác định mô hình môi trường và độ sâu nghiên cứu đã đạt được; | đ) Chọn độ dài đoạn thu L đảm bảo nghiên cứu đến 1,3 lần độ sâu khảo sát. Khi độ dài búi dây thu nhỏ hơn độ dài đoạn thu cần thiết, thì thi công nhiều chặng đo cho một đoạn thu theo quy định tại Mục 2 Phụ lục III ban hành kèm theo Thông từ này.4. Khi đoạn tuyến đo là sông suối có dòng chảy mạnh, có sóng hay xoáy nước, việc đo ghi trên sông bị nhiễu lớn, thì chọn dạng đo địa chấn phát nguồn ngược. Trong cách đo này, cần chăng cáp thép làm đường tuyến đo, phát sóng tại các ĐT tương ứng trên tuyến, còn máy thu sóng đặt tại các điểm cố định trên bờ, tương ứng với các điểm nguồn. Đoạn tuyến ngang sông được coi là một đoạn thu, bố trí hai ĐT ở hai bên bờ sông, tương ứng với 2 điểm nguồn gần và 2 đến 4 ĐT xa bờ, tương ứng với các điểm nguồn xa. | | | --- | --- | | Hình 4. Sơ đồ đo và cộng sóng điểm sâu chung với bậc cộng bằng 3 | | Khi lập dự án, phải thu thập tài liệu về dòng chảy, địa vật, để chọn biện pháp thi công phù hợp. Đồng thời xem xét khả năng chăng dây nối máy thu qua sông để đo đồng thời hai bên bờ nhằm giảm sai số xác định thời gian sóng đến. Nếu cần, phải khảo sát thực địa trước. Từ đó, vẽ sơ đồ bố trí đo, cách đặt cáp thép, điểm đặt máy thu sóng và các chỉ dẫn kỹ thuật cho thi công. Điều 11. Phương pháp sóng phản xạ 1. Chọn hệ quan sát điểm sâu chung đo ghi ở băng tần 150 đến 2000Hz a) Khoảng cách điểm thu sóng chọn từ 1 đến 4m. Không dùng khoảng cách thu lớn hơn 1/20 độ sâu lớn nhất cần khảo sát để đảm bảo chất lượng cộng điểm sâu chung; b) Bậc cộng sóng chọn từ 6 đến 24; c) Dùng nguồn phát sóng là đập, súng hơi, nổ kíp hoặc nổ mìn liều nổ nhỏ. 2. Đo đạc thử nghiệm để xác định các tham số quan sát thực hiện theo trình tự sau: a) Đo với khoảng cách điểm thu dày cỡ 1m và bậc cộng lớn từ 12 trở lên; b) Xử lý kết quả thử nghiệm với bậc cộng và khoảng cách thu khác nhau; | c) So sánh kết qủa, chọn ra tham số ứng với bậc cộng tối thiểu mà kết quả xử lý điểm sâu chung thể hiện rõ các ranh giới phản xạ ở độ sâu khảo sát yêu cầu lớn nhất.d) Việc chọn tham số cần chú ý các yếu tố khoảng cách điểm thu sóng chọn không nhỏ hơn bán kính tương quan của nhiễu ngẫu nhiên chủ yếu trên băng chưa cộng, nhưng không làm đáy cộng quá lớn, đến mức tia sóng phản xạ bên ngoài cùng có góc phản xạ lớn hơn góc tới hạn (Hình 4); tăng bậc cộng sẽ tăng tỷ số tín hiệu/nhiễu cho đường ghi tổng, làm nổi các sóng phản xạ từ các mặt phản xạ sâu, nhưng sẽ làm tăng giá thành khảo sát. | | | --- | --- | | Hình 5. Bố trí đo địa chấn lỗ khoan | | Điều 12. Phương pháp mặt cắt đứng và địa chấn lỗ khoan | 1. Thiết bị quan sát:a) Phát sóng bằng nguồn xung (đập, búa máy, nổ kíp hoặc mìn);b) Thu sóng trong lỗ khoan bằng đầu thu chuyên dụng với 3 kênh X, Y và Z.2. Hệ quan sát:a) Cần ít nhất hai điểm nguồn: Một điểm nguồn gần, đặt sát miệng lỗ khoan theo khả năng không gây phá huỷ lỗ khoan, thường từ 2 đến 4m và điểm nguồn xa, cách miệng lỗ khoan cỡ 1/5 độ sâu lỗ khoan, nhưng không nhỏ hơn 7m; | | | --- | --- | | Hình 6. Bố trí quan sát sóng khúc xạ trong hầm lò.a) Mặt cắt ngang lò; b) Mặt cắt dọc lò | | b) Bố trí điểm thu kiểm tra, có ít nhất hai điểm: Tại miệng lỗ khoan và tại điểm nguồn xa (Hình 5); c) Khi đo địa chấn lỗ khoan, có thể chọn dạng đo ngược bằng cách đảo các vị trí thu và phát trên sơ đồ đo đã thiết kế. Điều 13. Phương pháp chiếu sóng địa chấn 1. Đo chiếu sóng địa chấn giữa các lỗ khoan, các công trình khai đào, trên mặt đất hoặc bố trí hai bên sườn núi. 2. Khoảng cách điểm thu sóng chọn theo quy định tại Bảng 1 Điều 5 Thông tư này. 3. Số lượng và cách bố trí điểm nguồn xác định theo yêu cầu khảo sát và dựa trên quan hệ hình học của đối tượng với đoạn thu sóng, sao cho các tia sóng bao trùm lên khối cần nghiên cứu. Điều 14. Đo địa chấn hầm lò 1. Đo địa chấn trong hầm lò là thu nhận và liên kết sóng ngang trao đổi PSP từ mặt đá nguyên dạng để cùng với sóng dọc tương ứng, tính modul đàn hồi Ed và hệ số Poisson của khối đá, xác định vùng giảm ứng suất do việc đào lò gây ra (hình 6). 2. Quan sát thực hiện theo phương pháp sóng khúc xạ: a) Mạng lưới khảo sát ở tỷ lệ 1: 200 đến 1: 1000; b) Khoảng cách điểm thu 1 đến 2m; c) Hệ quan sát là 4 đến 5 điểm nguồn, trong đó có 2 điểm nguồn xa; d) Nguồn phát sóng bằng đập búa hoặc nổ kíp. Điều 15. Lựa chọn nguồn phát sóng đàn hồi a) Kiểu nguồn phát, đặc trưng chính, độ sâu nghiên cứu sóng khúc xạ, độ sâu nghiên cứu sóng phản xạ và chiếu sóng của các kiểu nguồn tương ứng được quy định tại Bảng 2; b) Tần số sóng phát và thu đạt độ phân giải và độ chính xác của các ranh giới phụ thuộc vào kiểu nguồn sử dụng, đặc điểm môi trường ở điểm phát và thu sóng (Phụ lục 1.3). Bảng 2. Các kiểu nguồn chính | Kiểu nguồn | Đặc trưng chính | Độ sâu nghiên cứu sóng khúc xạ | Độ sâu nghiên cứu sóng phản xạ và chiếu sóng | | --- | --- | --- | --- | | Liều nổ TNT, amonit | Phổ rộng, | Theo liều nổ | Theo liều nổ | | Kíp điện | xung đẳng hướng | 0 ¸ 15m | 20 ¸ 300m | | Búa đập 5Kg, cộng nhiều lần đập | Xung có hướng | 0 ¸ 35m | 20 ¸ 500m | | Búa máy 1 ¸ 4KW | Xung có hướng | 0 ¸ 40m | 20 ¸ 500m | | Máy rung Vibroseis 10 ¸ 300HP | Băng tần hẹp, rung động có hướng | 0 ¸ 50m | Theo công suất 20 ¸ vài nghìn m | | Nguồn xung điện (boomer) 2KW | Đẳng hướng, dùng ở môi trường nước | 0 ¸ 35m | 20 ¸ 100m | | Súng hơi, 2 ¸ 100HP | Đẳng hướng, dùng ở môi trường nước | 0 ¸ 50m | Theo công suất 20 ¸ vài nghìn m | Điều 16. Nội dung của dự án địa chấn 1. Dự án đo địa chấn độc lập cần thể hiện những nội dung sau: a) Mục tiêu, nhiệm vụ căn cứ vào các yêu cầu của thẩm quyền quyết định hoặc cơ sở pháp lý khác, dự án địa chấn xác định các nhiệm vụ cụ thể và kỹ thuật công tác, thời gian tiến hành công việc; b) Vị trí vùng công tác, đặc điểm địa lý, kinh tế, nhân văn và đánh giá ảnh hưởng tới quá trình thi công; c) Lịch sử nghiên cứu địa chất, địa chất công trình, địa vật lý đã tiến hành trên vùng công tác. Đánh giá mức độ sử dụng những tài liệu đã có vào phân tích giải đoán tài liệu địa chấn; d) Phương pháp và khối lượng công tác, nêu tóm tắt các vấn đề: - Cơ sở địa chất - địa vật lý để lựa chọn các dạng công tác địa chấn, nhiệm vụ kỹ thuật và khối lượng của công tác đó; - Phương pháp quan sát, mạng lưới và các biện pháp kỹ thuật cần áp dụng; - Yêu cầu về trắc địa đối với các dạng công việc; - Sai số cho phép của các phương pháp công tác. đ) Tổ chức thi công: tổng quát về kế hoạch thi công, gồm tổ chức, nhân lực, các bước thực hiện. Nếu dự án kéo dài, cần có biểu đồ lịch thi công; e) Công tác văn phòng: nêu các phương pháp xử lý tính toán. Các phương pháp cổ điển chỉ cần nêu ngắn gọn; f) Sản phẩm của dự án: báo cáo, mặt cắt địa chấn - địa chất, bảng giá trị tham số cơ lý của các địa tầng, các sơ đồ trên cơ sở nhiệm vụ quy định tại điểm a khoản này. g) Dự toán: được tính toán trên cơ sở định mức, đơn giá và chi phí phụ trợ theo qui định hiện hành; h) Danh mục tài liệu tham khảo; i) Các phụ lục, bản vẽ kèm theo dự án: - Sơ đồ khái quát vùng công tác; - Sơ đồ địa chất, địa chất công trình ở tỷ lệ khảo sát (1:50.000, 1:25.000 hay lớn hơn); - Sơ đồ bố trí tuyến địa chấn và các công trình khảo sát địa chất, địa vật lý có liên quan; - Khi đo chiếu sóng, lỗ khoan, hay mặt cắt đứng có nhiều hướng phát sóng, cần vẽ lược đồ quan sát dự kiến. 2. Khi công tác địa chấn là một thành phần trong dự án khảo sát địa chất công trình thì các nội dung trên chỉ nêu ngắn gọn, phù hợp nội dung dự án chung. 3. Thành phần tổ lập dự án gồm: a) Chủ nhiệm dự án: Điều tra viên chính bậc 4 chuyên ngành địa vật lý trở lên; b) Hai điều tra viên chính chuyên ngành địa vật lý; c) Một điều tra viên chính chuyên ngành địa chất hoặc địa chất công trình; d) Một điều tra viên chuyên ngành trắc địa; đ) Các kỹ thuật viên. Điều 17. Điều kiện triển khai dự án Dự án chỉ được triển khai thực hiện khi đã có quyết định phê duyệt của cấp có thẩm quyền hoặc hợp đồng dịch vụ đo địa chấn đã được ký kết có giá trị pháp lý. Điều 18. Thành phần một tổ đo địa chấn 1. Bộ phận đo máy gồm: a) Đo máy 1 người, chức danh điều tra viên chính, chuyên ngành địa vật lý bậc 3; b) Ghi sổ 1 người, chức danh điều tra viên chính, chuyên ngành địa vật lý bậc 2; c) Phụ trách đường dây 4 người, chức danh điều tra viên, chuyên ngành địa vật lý bậc 3; d) Công nhân đường dây từ 6 đến 12 người. 2. Bộ phận phát sóng gồm: a) Chỉ huy phát sóng: 01 người; b) Công nhân nổ mìn hoặc đập búa biên chế tối thiểu 2 nhóm; mỗi nhóm từ 2 đến 4 người. 3. Bộ phận trắc địa gồm: a) Đo máy 01 người có chức danh điều tra viên chính, chuyên ngành trắc địa bậc 3; b) Ghi sổ 01 người có chức danh điều tra viên chính, chuyên ngành trắc địa bậc 2; c) Kỹ thuật viên 02 người. 4. Bộ phận văn phòng thực địa gồm: a) Phụ trách chung 1 người, điều tra viên chính bậc 4 chuyên ngành địa vật lý trở lên; b) Hai điều tra viên chính chuyên ngành địa vật lý phân tích tài liệu: 4 người c) Điều tra
Lịch sử cập nhật
Góc Luật ghi nhận hồ sơ từ nguồn.