Thông tư 16/2014/TT-BNNPTNT
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
Thông tư 16/2014/TT-BNNPTNT về quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Kiểm dịch và Bảo vệ thực vật do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành
Cần đối chiếu hiệu lực: Ngày hiệu lực theo nguồn là 05/11/2014. Góc Luật chưa đối chiếu các văn bản sửa đổi, thay thế; hãy kiểm tra nguồn chính thức trước khi áp dụng.
Tổng quan
- Số hiệu
- 16/2014/TT-BNNPTNT
- Loại văn bản
- Thông tư
- Cơ quan ban hành
- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
- Ngày ban hành
- 05/06/2014
- Ngày hiệu lực theo nguồn
- 05/11/2014
- Tình trạng
- Đã có hiệu lực theo nguồn
- Lĩnh vực
- Nông nghiệp – Môi trường
- Người ký
- Lê Quốc Doanh
Chưa tải được tệp gốc đã kiểm tra; bạn vẫn có thể xem thông tin và mở nguồn phát hành. Nguồn: dulieuphapluat.vn (không phải cổng chính thức).
Phân tích văn bản
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Thông tư 16/2014/TT-BNNPTNT ngày 05/06/2014, có hiệu lực từ ngày 05/11/2014. Văn bản ban hành 23 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về kiểm dịch và bảo vệ thực vật. Áp dụng cho cơ quan bảo vệ thực vật, đơn vị khảo nghiệm thuốc và tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan trên toàn quốc.
Vì sao đáng chú ý: Thông tư ban hành hệ thống quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành bắt buộc, quy định nghĩa vụ kỹ thuật trong khảo nghiệm thuốc, giám định mẫu và điều tra sâu bệnh.
Vấn đề chính
- Ban hành hệ thống 23 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về bảo vệ thực vật
Quy định 23 QCVN từ mã số 01-159 đến 01-181. Các quy chuẩn thiết lập quy trình giám định sinh vật hại diện kiểm dịch, phương pháp điều tra phát hiện dịch hại cây trồng và phương pháp khảo nghiệm hiệu lực thuốc bảo vệ thực vật. Cơ quan, tổ chức liên quan bắt buộc tuân thủ. (Điều 1)
- Chuẩn hóa quy trình giám định dịch hại kiểm dịch thực vật
Thiết lập quy trình kỹ thuật lấy mẫu, giải phẫu, soi hình thái, nuôi cấy và xét nghiệm sinh học phân tử PCR với các loài nguy hiểm như phấn đen lúa mỳ, bọ trĩ cam, cây kế đồng, nấm rụng lá cao su, tuyến trùng hại cọ dừa và ung thư khoai tây. Đơn vị phát hiện lần đầu bắt buộc gửi mẫu về Trung tâm Giám định kiểm dịch thực vật thẩm định trước khi công bố dịch. (QCVN 01-159:2014/BNNPTNT đến QCVN 01-163:2014/BNNPTNT, QCVN )
- Quy chuẩn khảo nghiệm đồng ruộng hiệu lực thuốc bảo vệ thực vật
Bắt buộc khảo nghiệm tại tối thiểu 2 vùng sản xuất đại diện (Bắc và Nam). Quy định kích thước ô khảo nghiệm diện hẹp từ 30 đến 50 m2 lặp lại 3-4 lần, diện rộng từ 300 đến 500 m2 không lặp lại. Cấm sử dụng các loại thuốc trừ dịch hại khác gây ảnh hưởng lên đối tượng khảo nghiệm trên cùng diện tích. (QCVN 01-160:2014/BNNPTNT, QCVN 01-164:2014/BNNPTNT, QCVN 01-)
- Quy chuẩn phương pháp điều tra định kỳ dịch hại cây trồng
Áp dụng định kỳ 7 ngày/lần vào thứ Hai hoặc thứ Ba tại các khu vực cố định đối với lúa, ngô, lạc, đậu tương, rau hoa thập tự, hồ tiêu và nhãn vải. Bố trí 10 điểm điều tra cách bờ tối thiểu 2 mét. Thống kê diện tích nhiễm bệnh theo cấp nhẹ, trung bình, nặng và mất trắng (khi năng suất giảm trên 70%). (QCVN 01-166:2014/BNNPTNT đến QCVN 01-169:2014/BNNPTNT, QCVN )
- Quy trình kỹ thuật lưu giữ, bảo quản và vận chuyển mẫu kiểm dịch
Thời gian lưu mẫu tối thiểu 7 ngày với rau hoa tươi; 15 ngày với củ, quả, mắt ghép; 3 tháng với hạt, nông sản chế biến và mẫu tiêu bản giám định. Quy định đóng gói bao bì thông khí, kiểm soát nhiệt độ vận chuyển và thủ tục hủy mẫu khi hết thời hạn. (QCVN 01-175:2014/BNNPTNT Mục 2.2, 2.3)
Ai chịu ảnh hưởng
- Hệ thống cơ quan bảo vệ và kiểm dịch thực vậttích cựcCao (4/5)
Có căn cứ kỹ thuật chuẩn hóa để giám định dịch hại nguy hiểm, theo dõi dịch tễ đồng ruộng và lưu giữ mẫu thống nhất toàn quốc.
- Tổ chức, cơ sở khảo nghiệm thuốc bảo vệ thực vậttrung tínhTrung bình (3/5)
Phải tuân thủ nghiêm ngặt quy cách bố trí ô thí nghiệm, vị trí địa lý Bắc - Nam, liều lượng và thang đo độc tính.
- Doanh nghiệp xuất nhập khẩu nông sản, giống cây trồnghỗn hợpTrung bình (3/5)
Bị kiểm tra chặt chẽ theo các chỉ tiêu sinh học kỹ thuật và chịu quy định thời gian lưu mẫu kiểm dịch; đổi lại được giảm thiểu rủi ro bùng phát dịch bệnh ngoại lai.
- Nông dân và hợp tác xã nông nghiệptích cựcThấp (2/5)
Hưởng lợi từ công tác dự tính, dự báo sâu bệnh định kỳ chuẩn xác từ cơ quan chức năng để kịp thời phòng trừ dịch hại.
Mốc thời gian
- Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Quyết định 73/2005/QĐ-BNN về Danh mục dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam
- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Thông tư 14/2012/TT-BNNPTNT về sổ giám định và lưu mẫu hàng xuất khẩu, nhập khẩu
- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Thông tư 16/2014/TT-BNNPTNT kèm 23 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia
- Thông tư 16/2014/TT-BNNPTNT chính thức có hiệu lực thi hành
Câu hỏi liên quan
Thông tư 16/2014/TT-BNNPTNT bắt đầu có hiệu lực khi nào?
Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 05 tháng 11 năm 2014.
Căn cứ: Điều 2
Khi lần đầu phát hiện dịch hại kiểm dịch thực vật, cơ quan kiểm định phải xử lý thế nào?
Đơn vị phát hiện lần đầu phải gửi mẫu hoặc tiêu bản về Trung tâm Giám định kiểm dịch thực vật để thẩm định. Đồng thời phải báo cáo kết quả về Cục Bảo vệ thực vật trước khi công bố dịch.
Căn cứ: QCVN 01-159:2014/BNNPTNT, QCVN 01-163:2014/BNNPTNT, QCVN 01-
Thời gian lưu giữ mẫu kiểm dịch thực vật tối thiểu là bao lâu?
Rau tươi và hoa tươi lưu tối thiểu 7 ngày; củ, quả tươi và mắt ghép lưu tối thiểu 15 ngày; hạt, sản phẩm thực vật và mẫu tiêu bản lưu tối thiểu 3 tháng.
Căn cứ: QCVN 01-175:2014/BNNPTNT Mục 2.2.1, 2.3.1
Diện tích cây trồng bị xác định là mất trắng do dịch hại dựa trên tiêu chí nào?
Xác định mất trắng khi sinh vật gây hại làm giảm trên 70% năng suất hoặc diện tích bị hại nặng buộc phải gieo cấy, gieo trồng lại.
Căn cứ: QCVN 01-166:2014/BNNPTNT, QCVN 01-167:2014/BNNPTNT, QCVN 01-
Khảo nghiệm hiệu lực thuốc bảo vệ thực vật trên đồng ruộng cần bố trí ở đâu?
Phải thực hiện trên ruộng thường phát sinh sinh vật gây hại, bố trí tại ít nhất 2 vùng sản xuất nông nghiệp đại diện phía Bắc và phía Nam.
Căn cứ: QCVN 01-160:2014/BNNPTNT, QCVN 01-164:2014/BNNPTNT, QCVN 01-
Phân tích do AI hỗ trợ từ toàn văn văn bản, cập nhật 19/11/2026. Nội dung chỉ để tham khảo, cần đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng.
Bản gốc và đối chiếu nguồn
Chưa tải được tệp gốc đã kiểm tra; bạn vẫn có thể xem thông tin và mở nguồn phát hành. Nguồn: dulieuphapluat.vn (không phải cổng chính thức).
Góc Luật cập nhật hồ sơ lúc 16:02 14/11/2026. Đây là thời điểm hệ thống ghi nhận, không phải ngày ban hành hay ngày hiệu lực.
Dữ liệu thu thập tại nguồn
Thông tư 16/2014/TT-BNNPTNT về quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Kiểm dịch và Bảo vệ thực vật do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Số hiệu: 16/2014/TT-BNNPTNT Cơ quan: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn | BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN ------- | CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------- | | --- | --- | | Số: 16/2014/TT-BNNPTNT | Hà Nội, ngày 05 tháng 06 năm 2014 | THÔNG TƯ BAN HÀNH QUY CHUẨN KỸ THUẬT QUỐC GIA VỀ KIỂM DỊCH VÀ BẢO VỆ THỰC VẬT Căn cứ Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật ngày 29 tháng 6 năm2006; Căn cứ Pháp lệnh Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật số 36/2001/PL-UBTVQH10 ngày 25/7/2001; Căn cứ Nghị định số 127/2007/NĐ-CP ngày 01 tháng 8 năm 2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một sốđiều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật; Căn cứ Nghị định số 199/2013/NĐ-CP ngày 26 tháng 11 năm 2013 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Xét đề nghị của Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Kiểm dịch và Bảo vệ thực vật, Điều 1.Ban hành kèm theo Thông tư này Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về lĩnh vực Kiểm dịch và Bảo vệ thực vật: 1. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy trình giám định bệnh phấn đen lúa mỳ Tilletia indica Mitra là dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam. Ký hiệu: QCVN 01-159:2014/BNNPTNT 2. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Khảo nghiệm trên đồng ruộng hiệu lực phòng trừ bệnh thán thư (Colletotrichum spp.) hại cây ớt của các thuốc trừ bệnh. Ký hiệu: QCVN 01-160 : 2014/BNNPTNT 3. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy trình giám định bệnh thối loét cà chua Claviabacter michiganensis subsp. michiganensi (Smith) Davis et al. là dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam. Ký hiệu: QCVN 01 -161 : 2014/BNNPTNT 4. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy trình giám định bọ trĩ cam Scirtothrips aurantti Faure là dịchhại kiểm dịch thực vật của Việt Nam. Ký hiệu: QCVN 01 - 162 : 2014/BNNPTNT 5. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy trình giám định cây kế đồng Cirsium arvense (L.) Scop. là dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam. Ký hiệu: QCVN 01 - 163 : 2014/BNNPTNT 6. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Khảo nghiệm trên đồng ruộng hiệu lực phòng trừ bệnh chết cây con hại dưa chuột của các thuốc trừ bệnh. Ký hiệu: QCVN 01 -164 : 2014/BNNPTNT 7. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy trình giám định cỏ ma ký sinh thuộc chi Striga là dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam. Ký hiệu: QCVN 01 - 165 : 2014/BNNPTNT 8. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Phương pháp điều tra phát hiện dịch hại lúa. Ký hiệu: QCVN 01 - 166 : 2014/BNNPTNT 9. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Phương pháp điều tra phát hiện dịch hại cây ngô. Ký hiệu: QCVN 01 - 167 : 2014/BNNPTNT 10. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Phương pháp điều tra phát hiện dịch hại trên cây lạc, đậu tương. Ký hiệu: QCVN 01 - 168 : 2014/BNNPTNT 11. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Phương pháp điều tra phát hiện dịch hại cây rau họ hoa thập tự. Ký hiệu: QCVN 01 -169 : 2014/BNNPTNT 12. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Khảo nghiệm trên đồng ruộng hiệu lực phòng trừ dòi đục lá (Liriomyza sativae Blanchard) hại ớt của các thuốc trừ sâu. Ký hiệu: QCVN 01 - 170 : 2014/BNNPTNT 13. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Khảo nghiệm trên đồng ruộng hiệu lực phòng trừ bệnh gỉ sắt (Puccinia chrysanthemi Roze) hại cây hoa cúc của các thuốc trừ bệnh. Ký hiệu: QCVN 01 -171 : 2014/BNNPTNT 14. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Phương pháp điều tra phát hiện sinh vật chính hại cây hồ tiêu. Ký hiệu: QCVN 01 -172 : 2014/BNNPTNT 15. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy trình giám định bệnh khô cành cam quýt Phoma tracheiphila (Pertri) Kantachveli & Gikachvili là dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam. Ký hiệu: QCVN 01 -173 : 2014/BNNPTNT 16. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Khảo nghiệm trên đồng ruộng hiệu lực phòng trừ bệnh loét (Xanthomonas campestris pv.citri (Hasse) Dowson) hại cây có múi của các thuốc phòng trừ bệnh. Ký hiệu: QCVN 01 - 174 : 2014/BNNPTNT 17. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy trình lưu giữ, bảo quản và vận chuyển mẫu trong kiểm dịch thực vật. Ký hiệu: QCVN 01 - 175 : 2014/BNNPTNT 18. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy trình giám định Mọt lạc Pachymerus pallidus Olivier là dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam. Ký hiệu: QCVN 01 -176 : 2014/BNNPTNT 19. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Phương pháp điều tra phát hiện sinh vật chính gây hại cây nhãn, vải. Ký hiệu: QCVN 01 - 177 : 2014/BNNPTNT 20. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Khảo nghiệm trên đồng ruộng hiệu lực phòng trừ bệnh nứt thân chảy nhựa (Mycosphaerella melonis (Passerini) Chui & Walker) hại cây dưa hấu của các thuốc trừ bệnh. Ký hiệu: QCVN 01 - 178 : 2014/BNNPTNT 21. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy trình giám định bệnh rụng lá cao su Nam Mỹ (Microcyclus ulei (Henn.) Arx là dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam. Ký hiệu: QCVN 01 - 179 : 2014/BNNPTNT 22. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy trình giám định tuyến trùng thối thân, rễ cọ dầu, dừa Rhadinaphelenchus cocophilus (Cobb) Goodey là dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam. Ký hiệu: QCVN 01 - 180 : 2014/BNNPTNT 23. Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Quy trình giám định bệnh ung thư khoai tây Synchytrium endobioticum (Schilb) Percival là dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam. Ký hiệu: QCVN 01 - 181 : 2014/BNNPTNT Điều 2.Thông tư này có hiệu lực kể từ ngày 05 tháng 11 năm 2014. Điều 3.Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường, Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật, Thủ trưởng các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện. Trong quá trình thực hiện, nếu có vấn đề vướng mắc, đề nghị các cơ quan, tổ chức, cá nhân kịp thời phản ánh về Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để Bộ nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung../. | Nơi nhận:- Văn phòng Chính phủ; - BT Cao Đức Phát (để B/c); - Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc CP; - UBND các Tỉnh, TP trực thuộc TƯ; - Sở Nông nghiệp và PTNT các Tỉnh, TP trực thuộc TƯ; - Các Cục, Vụ, Viện, Trường Đại học thuộc Bộ Nông nghiệp và PTNT; - Công báo, Website Chính phủ; - Cục Kiểm tra văn bản, Bộ Tư pháp; - Lưu VT, KHCN, Cục BVTV (80 bản). | KT. BỘ TRƯỞNG THỨ TRƯỞNG Lê Quốc Doanh | | --- | --- | QCVN 01 - 159 : 2014/BNNPTNT QUY CHUẨN KỸ THUẬT QUỐC GIA VỀ QUY TRÌNH GIÁM ĐỊNH BỆNH PHẤN ĐEN LÚA MỲ TILLETIA INDICA MITRA LÀ DỊCH HẠI KIỂM DỊCH THỰC VẬT CỦA VIỆT NAM National technical regulation on Procedure for identification of Karnal bunt of wheat (Tilletia indica Mitra)- Plant quarantine pestof Vietnam Lời nói đầu QCVN 01 - 159 : 2014/BNNPTNTdo Trung tâm Giám định Kiểm dịch thực vật biên soạn, Cục Bảo vệ thực vật trình duyệt Bộ Nông nghiệp & PTNT ban hành tại Thông tư số 16/TT-BNNPTNT ngày 05 tháng 6 năm 2014. QUY CHUẨN KỸ THUẬT QUỐC GIA VỀ QUY TRÌNH GIÁM ĐỊNH BỆNH PHẤN ĐEN LÚA MỲ TILLETIA INDICA MITRA LÀ DỊCH HẠI KIỂM DỊCH THỰC VẬT CỦA VIỆT NAM National technical regulation on Procedure for identification of Karnal bunt of wheat (Tilletia indica Mitra)- Plant quarantine pestof Vietnam I. QUY ĐỊNH CHUNG 1.1. Phạm vi điều chỉnh Quy chuẩn này quy định quy trình giám định bệnh phấn đen lúa mỳ Tilletia indica Mitra - là dịch hại kiểm dịch thực vật nhóm I của Việt Nam 1.2. Đối tượng áp dụng Quy chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân Việt Nam hoặc nước ngoài có hoạt động liên quan đến lĩnh vực bảo vệ và kiểm dịch thực vật thực hiện giám định bệnh phấn đen lúa mỳ Tilletia indica Mitra - là dịch hại kiểm dịch thực vật (KDTV) nhóm I thuộc Danh mục dịch hại KDTV của Việt Nam. 1.3. Giải thích từ ngữ Trong quy chuẩn này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau: 1.3.1. Dịch hại kiểm dịch thực vật (plant quarantine pest): Là loài dịch hại có nguy cơ gây hại nghiêm trọng tài nguyên thực vật trong một vùng mà ở đó loài sinh vật này chưa xuất hiện hoặc xuất hiện có phân bố hẹp và phải được kiểm soát chính thức. 1.3.2. Thực vật (plant): Là cây và những bộ phận của cây còn sống, kể cả hạt giống và sinh chất có khả năng làm giống. 1.3.3. Mẫu (sample): Là khối lượng thực vật, sản phẩm thực vật hoặc tàn dư của sản phẩm thực vật được lấy ra theo một qui tắc nhất định. 1.3.8. Tiêu bản (specimen): Là mẫu vật điển hình tiêu biểu của dịch hại được xử lý để dùng cho việc định loại, nghiên cứu, giảng dạy, phổ biến kỹ thuật và trưng bày thành các bộ sưu tập. 1.3.9. Phản ứng chuỗi trùng hợp hoặc phản ứng khuếch đại gen (Polymerase Chain Reaction - PCR): Là kỹ thuật phổ biến trong sinh học phân tử nhằm khuếch đại (tạo ra nhiều bản sao) một đoạn DNA mà không cần sử dụng các sinh vật sống. II. QUY ĐỊNH KỸ THUẬT 2.1. Phương pháp thu thập và bảo quản mẫu 2.1.1. Thu thập mẫu Đối với hàng xuất, nhập khẩu, quá cảnh hoặc vận chuyển, bảo quản trong nước: Tiến hành lấy mẫu theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4731:891"Kiểm dịch thực vật - phương pháp lấy mẫu", quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-23:2010/BNNPTNT1 "Phương pháp kiểm tra các loại hạt xuất, nhập khẩu và quá cảnh". Đối với cây trồng ngoài đồng ruộng; Lấy mẫu theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-38/2010/BNNPTNT1 "Phương pháp điều tra phát hiện dịch hại cây trồng". 2.1.2. Bảo quản mẫu Các bộ phận tươi (bông) có triệu chứng bệnh chứa trong các túi ni-lông có lỗ thông khí bảo quản trong tủ lạnh ở nhiệt độ 3 - 5oC. Mẫu hạt được chứa trong các túi ni-lông hoặc hộp nhựa kín và bảo quản ở nhiệt độ phòng. Các tiêu bản lam của nấm được dán nhãn, để trong hộp chuyên dụng đựng tiêu bản lam và bảo quản ở nhiệt độ phòng. 2.2. Thiết bị dụng cụ, hóa chất Kính lúp soi nổi có độ phóng đại 10- 40 lần, kính hiển vi có độ phóng đại 40 - 1.000 lần. Lưới lọc (kích thước mắt lưới 53mm, 20mm), bình tam giác, máy ly tâm, máy lắc, tủ sấy, tủ định ôn, cân điện, bể ổn nhiệt,máy PCR, máy điện di, hệ thống chụp ảnh... Bộ dao, kim giải phẫu, panh, kéo, bộ micro pipet. Đèn cồn, đĩa petri, ống hút, lam, lamen, cốc đong, giấy parafilm. Cồn 70o, lactophenol, acid lactic, nước cất vô trùng, Tween 20, Na2HPO4, KH2PO4, Glycerol, ethylium bromide, agarose, cycloheximide. Kít chiết tách DNA, kit PCR 2.3. Phương pháp phát hiện và giám định bệnh 2.3.1. Phát hiện và thu thập mẫu bệnh Cây nhiễm bệnh thấp hơn, bông ngắn, số lượng hạt trên bông giảm (hình 1, phụ lục 1). Nấm chỉ gây bệnh trên một số hạt trên bông, các hạt nhiễm bệnh thường bị lép. Ban đầu cóchấm đen nhỏ dưới phần nội nhũ và rãnh hạt. Khi xâm nhiễm trên hạt, nấm làm cho hạt có mùi tanh (do trimethylamine) tương tự như nấm T. tritici, T. foetida và T. controversa. Hạt bị xâm nhiễm từ phần rốn hạt và chạy dọc theo đường rãnh hạt (không gây nhiễm nội nhũ), hạt có thể bị vỡ hoàn toàn hoặc bị nứt một phần (hình 2, phụ lục 1). Khi bệnh nặng, mô dọc theo rãnh hạt và vùng tiếp giáp nội nhũ bị thay thế bởi các bào tử. Mày hạt bị tách ra làm cho hạt bị nhiễm bệnh lộ ra ngoài, cả hạt và phần mày hạt có thể bị rụng khỏi bông. 2.3.2. Phương pháp giám định bằng đặc điểm hình thái nấm gây bệnh 2.3.2.1. Phương pháp kiểm tra trực tiếp Dùng kim khêu nấm khêu lớp bào tử trên hạt đặt lên lam kính đã có sẵn một giọt axit lactic và đậy lamen. Đặt lam lên kính hiển vi và quan sát đặc điểm hình thái và đo kích thước của bào tử nấm. Đối chiếu với hình dạng và kích thước bào tử phấn đen lúa mỳ Tilletia indica Mitra (phụ lục 1). 2.3.2.2. Phương pháp rửa quay ly tâm Lấy 50g hạt lúa mỳ cho vào bình tam giác 250ml. Thêm vào bình 100ml dung dịch Tween-20 nồng độ 0,01%, đậy nắp bình (có thể bao kín bằng giấy parafilm). Đặt bình tam giác lên máy lắc hoặc lắc bằng tay trong vòng 3 phút để các bào tử rời ra khỏi hạt lúa mỳ. Chuẩn bị một bình lọc bao gồm một bình tam giác, một phễu trong đó có 1 lưới lọc kích thước 53mm. Đỗ dịch và hạt lúa mỳ lên phễu của bình tam giác đã chuẩn bị. Dùng bình phun nước cất rửa hạt lúa mì còn ở trên lưới 3 lần (mỗi lần dùng 20-50ml nước cất). Tiếp tục rửa hạt lúa mì bằng nước cất đến khi lượng nước trong bình đạt từ 300-400ml. Bỏ lưới lọc, rửa phễu lọc 2 lần bằng nước cất mỗi lần 10-20ml nước. Chuẩn bị bộ lọc thứ 2 bao gồm 1 bình tam giác; 1 phễu trong đó có đặt một lưới lọc 20mm (lưới lọc này có thể ngâm trong nước trước để có hiệu quả lọc tốt hơn). Rót dịch thu được ở trên qua bộ lọc đã chuẩn bị. Rửa bình chứa dịch 2 lần bằng 10ml nước cất. Nghiêng lưới lọc một góc 30-35o rửa nhẹ nhàng lưới lọc bằng nước cất sao cho phần cặn còn lại trên lưới lọc dồn sang bên cạnh của lưới lọc. Dùng công tơ hút hút dịch và cặn trên lưới lọc vào ống ly tâm. Ly tâm dịch thu được ở tốc độ 4000 vòng/phút trong 3 phút. Phần cặn thu được sau ly tâm hòa tan lại trong nước cất để đạt dung tích khoảng 50-100ml. Hút dịch lên lam kính, đậy lamen quan sát và đo đếm đặc điểm hình thái của bào tử nấm gây bệnh trên kính hiển vi và so sánh với đặc điểm bào tử của nấm Tilletia indica(phụ lục 1) Lưu ý:Trong trường hợp mẫu hạt đã qua xử lý hóa chất diệt nấm, hạt phải được ngâm trong NaOH (0,2% hoặc 1%) trong 24 giờ trước khi rửa, quay ly tâm 2.3.2. Phương pháp giám định PCR Sử dụng phương pháp PCR để giám định đối với nấm gây bệnh phấn đen lúa mỳ Tilletia indica Mitra. Quy trình chi tiết như phụ lục 2. III. THẨM ĐỊNH KẾT QUẢ GIÁM ĐỊNH VÀ BÁO CÁO Sau khi khẳng định kết quả giám định bệnh phấn đen lúa mỳ Tilletia indica Mitra - là dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam, đơn vị giám định phải gửi báo cáo về Cục Bảo vệ thực vật kèm theo phiếu kết quả giám định (phụ lục 3). Tất cả các đơn vị thuộc hệ thống Bảo vệ và KDTV phải lưu giữ, quản lý và khai thác dữ liệu về kết quả điều tra, báo cáo và giám định bệnh phấn đen lúa mỳ Tilletia indica Mitra. Đối với đơn vị lần đầu tiên giám định và phát hiện được bệnh phấn đen lúa mỳ Tilletia indica Mitra phải gửi mẫu hoặc tiêu bản về Trung tâm Giám định kiểm dịch thực vật để thẩm định. Đơn vị giám định phải đảm bảo thời gian lưu mẫu theo quy định hiệnhành. IV. TỔ CHỨC THỰC HIỆN Cục Bảo vệ thực vật có trách nhiệm phổ biến; tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện Quy chuẩn này trong hệ thống tổ chức chuyên ngành Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật cũng như các tổ chức, cá nhân khác có liên quan; Các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến điều tra, thu thập mẫu, xử lý và bảo quản mẫu bệnh phấn đen lúa mỳ tại Việt Nam phải tuân theo quy định của quy chuẩn này cũng như các quy định của pháp luật có liên quan hiện hành. Phụ lục 1. Thông tin về dịch hại 1. Phân bố và ký chủ 1.1. Phân bố Trong nước: Bệnh chưa có ở Việt Nam Trên thế giới: Châu Á (Ấn Độ, Afghanistan, Iraq, Nepal, Iran, Pakistan), Châu Phi(Nam Phi), Châu Mỹ (Kenya, Hoa Kì, Mexico). 1.2. Ký chủ: Lúa Mỳ (Triticum aestivum) Ngoài ra trong lây nhiễm nhân tạo nấm còn kí sinh trên Aegilops spp., Bromus spp., Lolium spp. và Oryzopsis. 2. Tên khoa học và vị trí phân loại Tên tiếng Việt: Bệnh phấn đen lúa mỳ Tên khoa học: Tilletia indica Mitra Tên khác: Neovossia indica (Mitra) Mundk. Vị trí phân loại: Lớp: Ustilaginomycetes Bộ: Tilletiales Họ: Tilletiaceae 3. Triệu chứng bệnh phấn đen lúa mỳ | | | | --- | --- | | Hình 1: bông lúa mì nhiễm bệnh(Nguồn: CABI, 2012) | Hình 2: hạt lúa mỳ nhiễm bệnh(Nguồn: CABI, 2012) | 4. Đặc điểm hình thái bào tử nấm Tilletia indica Bào tử đông (Teliospore) dạng cầu tới gần cầu, đường kính thông thường 22-47mm, có thể lớn hơn (35-41mm); Màu sắc từ vàng cam nhạt tới nâu tới nâu đậm, đỏ nâu; một số bào tử có màu đen hoặc màu đen mờ. Gai dày đầu gai nhọn hoặc tù, một số trường hợp đầu hơi cong, độ dài gai 1,5-5,0mm. Bề mặt gai có dạng vỏ não với những rãnh hẹp. Các gai được bao bọc bởi một màng mỏng trong suốt (hình 3 hình 4). Tế bào bất dục: hình cầu tới gần cầu hoặc hình giọt lệ, màu vàng nâu, 10-28x48mm, có hoặc không có đỉnh nhỏ (gai ngắn), vách tế bào mượt dày khoảng 7mm và tạo phiến. | | | | --- | --- | | Hình 3: Bề mặt bào tử T. indica(Nguồn: EPPO, 2012) | Hình 4: Bào tử T. indica quan sát ở điểm giữa(Nguồn: EPPO, 2012) | 5. Phân biệt với một số nấm Tilletia khác Bào tử đông của T. indica có thể bị nhầm lẫn bởi một số loài Tilletia lẫn tạp trong hạt lúa mỳ như: T. walkeri (hình 5) và T. horrida (hình 6) có thể phân biệt như sau. | | T. horrida | | T. walkeri | T. indica | | --- | --- | --- | --- | --- | | Kích thước bào tử to nhất (mm) | | | 36-45 | 45-50 | | Kích thước trung bình (mm) | 24-28 | | 30-31 | 35-41 | | Màu sắc bào tử đông | Vàng nhạt tới màu hạt dẻ nhạt hoặc đậm (tới đen mờ) | | Vàng nhạt tới nâu đỏ (không có màu đen đục) | Màu cam nhạt nhưng chủ yếu là màu đỏ nâu đậm tới đen mờ | | Hình thái và phân bố gai | Gai nhọn, nhìn bề mặt có nhiều góc cạnh; ít khi có dạng rãnh vỏ não hoặc hiếm khi có dạng bụi. Đầu gai nhọn, có thể trở thành cụt, ít khi cong | | Dạng thô; dạng vân tương tự vỏ não không hoàn hảo hoặc bụi dày. Gai dạng nón tới cụt | Gai dày, có dạng vỏ não. Đầu gai nhọn hoặc gẫy đầu. | | | | | | | | Hình 5: Bào tử T. walkeri(thước 10um)Nguồn: PaDIL, 2012 | | Hình 6: Bào tử T. horrida(thước 10um)Nguồn: PaDIL, 2012 | | | | | | | | | Phụ lục 2. (quy định) Quy trình giám định nấm T. indica bằng PCR 1. Nhân sinh khối. Rửa sạch bào tử thu được ở phương pháp rửa bằng cách rửa bằng nước cất trên lưới lọc 20mm. Hút dịch thu được vào ống mới thêm nước cất cho đủ 3ml ngâm qua đêm ở 21oC. Ly tâm 4000 vòng/phút trong 3 phút. Loại bỏ dịch trong ống chỉ thu phần cặn ly tâm. Hòa tan cặn ly tâm trong nước xà phòng 10%, thay nắp mới và lắc nhẹ ống ly tâm. Ly tâm ở 4000 vòng/phút trong 1 phút loại bỏ dịch rửa. Thêm vào 1ml nước cất vô trùng để rửa cặn ly tâm (Ly tâm và rửa 2 lần).Tiếp tục ly tâm 1200g trong 5 phút loại bỏ dịch rửa. Hòa tan lại cặn ly tâm trong 1ml nước cất vô trùng.Trang 200ml dịch hòa tan ở bước 10 lên môi trường Agar (WA) nuôi cấy ở 21oC chu kì ánh sáng 12giờ tối/12giờ sáng trong 5 ngày. Bọc các đĩa môi trường bằng giấy parafilm hoặc cho vào túi bóng, tiếp tục nuôi cấy trong 7-14 ngày. Kiểm tra sự nảy mầm của bào tử. Cắt miếng thạch có bào tử nảy mầm gắn trên nắp hộp petri trong đó chứa 5ml môi trường khoai tây dextrose lỏng (potato dextrose broth), nuôi cấy ở 21oC chu kì ánh sáng 12giờ tối/12giờ sáng trong 2-3 ngày. Kiểm tra sự hình thành bào tử đảm trên bề mặt môi trường nếu chưa thấy nuôi cấy thêm 5 ngày.(hình 7). Dùng kim khêu vô trùng lấy những màng nấm trong môi trường đặt trên các miếng giấy lọc vô trùng để loại bỏ môi trường bám dính. Đặt các màng nấm vào các ống để tách chiết DNA. | | | | | --- | --- | --- | | T. indica | T. walkeri | T. horrida | Hình 7: Tản nấm trên môi trường PDA sau 14 ngày Nguồn: EPPO, 2007 2. Tách chiết DNA 0,1g nấm thu được cho vào ống ly tâm 2ml. Thêm vào 1ml nước tinh khiết dùng trong công nghệ phân tử (MGW) nghiền đều bằng chày thủy tinh hoặc chày nhựa vô trùng. Ủ trong 30 giây. Tách DNA bằng kít tách chiết DNA tổng số của nấm. 3. Giám định bằng PCR - Cặp mồi sử dụng Mồi xuôi Tin 3 (5'-CAA TGT TGG CGT GGC GGC GC-3') Mồi ngược Tin 4 (5'-CAA CTC CAG TGA TGG CTCCG-3'). - Master mix: 20,2 ml of MGW 2,5 mL of 10 X PCR buffer chứa 15 mM MgCI2 0,25 mLdNTPs [10 mM] 0,1 mL AmpliTaq [5 U mL-1] 0,1 mL of mỗi mồi [25 mM] 1,0 mL dịch DNA chiết tách từ nấm - Chu trình nhiệt 94oC trong 1 phút, 25 chu kỳ:94oC trong 15 giây, 65oC trong 15 giây và 72oC trong 15giây, 72oC trong 6 phút. - Đọc kết quả: - Điện di bằng agarose gel 2% Mẫu dương tính sẽ cho đoạn gen có kích thước 414kbp Phụ lục 3. (quy định) Mẫu phiếu kết quả giám định | Cơ quan Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật ……………………………………….. | CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc -------------- | | --- | --- | | | ……….. ngày …. tháng …. năm 20….. | PHIẾU KẾT QUẢ GIÁM ĐỊNH Bệnh phấn đen lúa mỳ Tilletia indica Mitra - là dịch hại kiểm dịch thựcvật của Việt Nam | 1. Tên hàng hóa | : | | | --- | --- | --- | | 2. Nước xuất khẩu | : | | | 3. Xuất xứ | : | | | 4. Phương tiện vận chuyển | : | Khối lượng: | | 5. Địa điểm lấy mẫu | : | | | 6. Ngày lấy mẫu | : | | | 7. Người lấy mẫu | : | | | 8. Tình trạng mẫu | : | | | 9. Ký hiệu mẫu | : | | | 10. Số mẫu lưu | : | | | 11. Người giám định | : | | 12. Phương pháp giám định: Theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01- 159 : 2014/BNNPTNT về "Quy trình giám định bệnh phấn đen lúa mỳ Tilletia indica Mitra - là dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam". 13. Kết quả giám định Tên khoa học: Tilletia indica
Lịch sử cập nhật
Góc Luật ghi nhận hồ sơ từ nguồn.