Bị thu thuế, tiền sử dụng đất trái luật: Được Nhà nước bồi thường từ 1/3/2027

Từ ngày 01/3/2027, các hành vi thu sai về thuế, phí và tiền sử dụng đất sẽ chính thức thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước theo Luật 15/2026/QH16. Đây là bước hoàn thiện quan trọng nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế, hộ kinh doanh cũng như cộng đồng doanh nghiệp khi thực hiện nghĩa vụ tài chính với cơ quan công quyền.

Các trường hợp trong lĩnh vực thuế, đất đai được bồi thường

Theo khoản 6 Điều 1 (sửa đổi, bổ sung Điều 17), phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính đã mở rộng rõ rệt tại các mảng liên quan trực tiếp đến nguồn tiền của người dân và doanh nghiệp. Cụ thể, Nhà nước chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi người thi hành công vụ có hành vi sau:

• Theo khoản 9 Điều 17 (được sửa đổi bởi khoản 6 Điều 1): "Áp dụng thuế, phí, lệ phí trái pháp luật; thu thuế, phí, lệ phí trái pháp luật; truy thu thuế, hoàn thuế trái pháp luật; thu tiền sử dụng đất trái pháp luật;".
• Theo khoản 10 Điều 17 (được sửa đổi bởi khoản 6 Điều 1): Áp dụng thủ tục hải quan trái pháp luật.
• Theo khoản 11 Điều 17 (được sửa đổi bởi khoản 6 Điều 1): Giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trái pháp luật; bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư trái pháp luật; cấp, không cấp hoặc thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất trái pháp luật.
• Theo khoản 8 Điều 17 (được sửa đổi bởi khoản 6 Điều 1): Cấp, thu hồi, hủy bỏ hoặc không cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, giấy phép và các giấy tờ có giá trị như giấy phép trái pháp luật.

So sánh các nhóm hành vi vi phạm hành chính làm phát sinh quyền yêu cầu bồi thường

Dưới đây là các nhóm hành vi vi phạm tiêu biểu của người thi hành công vụ trong hoạt động quản lý hành chính theo khoản 6 Điều 1 (sửa đổi Điều 17):

Nguyên tắc tính mức bồi thường và thủ tục yêu cầu

Theo khoản 7 Điều 1 (sửa đổi Điều 22), phạm vi thiệt hại và cách tính giá trị bồi thường được quy định cụ thể như sau:

• Theo khoản 1 Điều 22 (được sửa đổi bởi khoản 7 Điều 1): Thiệt hại được bồi thường là thiệt hại thực tế đã phát sinh quy định tại các điều 23, 24, 25, 26 và 27, các khoản lãi quy định tại Điều 23 và chi phí khác quy định tại Điều 28.
• Theo khoản 2 Điều 22 (được sửa đổi bởi khoản 7 Điều 1): Giá trị thiệt hại được bồi thường được tính bằng đồng Việt Nam. Thời điểm tính giá trị thiệt hại là thời điểm thụ lý hồ sơ yêu cầu bồi thường theo Điều 43 hoặc thời điểm Tòa án xác định giá trị thiệt hại đối với trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 52 hoặc Điều 55.
• Theo khoản 2 Điều 1 (sửa đổi khoản 2 và khoản 4 Điều 4): Việc giải quyết bồi thường tiến hành trên cơ sở thương lượng bình đẳng, đúng luật giữa cơ quan giải quyết và người yêu cầu bồi thường sau khi có văn bản làm căn cứ, hoặc kết hợp giải quyết trong quá trình tố tụng hình sự, tố tụng hành chính tại Tòa án.

Về quyền và nghĩa vụ của người yêu cầu bồi thường, theo khoản 4 Điều 1 (sửa đổi Điều 13), người bị thiệt hại có quyền đề nghị cơ quan giải quyết bồi thường tổ chức giám định thiệt hại hoặc sử dụng kết quả giám định thiệt hại để xác định mức bồi thường. Đồng thời, người yêu cầu có nghĩa vụ cung cấp thông tin chứng minh thiệt hại thực tế và tham gia đầy đủ vào quá trình giải quyết, trừ trường hợp có trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng.