Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Cấm thanh toán trùng nguồn vốn, áp dụng 2 cơ chế cho cùng một dự án

Nghị định 387/2026/NĐ-CP nghiêm cấm bố trí, thanh toán, quyết toán trùng nguồn kinh phí hoặc áp dụng đồng thời cơ chế cũ và mới cho cùng một nhiệm vụ, tài sản, dự án, đồng thời siết chặt trách nhiệm thu hồi ngân sách nhà nước khi chủ trì vi phạm.

Mục lục nội dungThu gọn

Nghị định 387/2026/NĐ-CP đang đặt ra những ranh giới pháp lý rất nghiêm ngặt đối với công tác điều hành, quản lý ngân sách nhà nước tại các bộ, cơ quan trung ương và chính quyền địa phương. Trong đó, yêu cầu về việc cấm thanh toán trùng nguồn vốn và việc ngăn ngừa xung đột chính sách khi áp dụng cơ chế chuyển tiếp là những điểm bắt buộc chủ đầu tư cùng cơ quan quản lý phải tuân thủ triệt để nhằm phòng chống thất thoát tài chính công.

Quy định cấm thanh toán trùng nguồn vốn và nguyên tắc lồng ghép

Theo khoản 1 Điều 15, các bộ, ngành, địa phương, cơ sở giáo dục và cơ quan, đơn vị liên quan được quyền chủ động lồng ghép, huy động các nguồn tài chính hợp pháp như nguồn lực từ các chương trình, dự án, chính sách hỗ trợ, tín dụng ưu đãi chính sách và nguồn xã hội hóa. Tuy nhiên, quyền chủ động này phải gắn liền với những rào cản pháp lý rất cụ thể nhằm bảo vệ kỷ luật ngân sách.

Căn cứ theo điểm a khoản 2 Điều 15, pháp luật quy định cấm việc bố trí, thanh toán, quyết toán trùng nguồn vốn, kinh phí cho cùng một khoản chi. Cơ quan quản lý dự án không được phép sử dụng hai nguồn tiền khác nhau để chi trả cho cùng một nội dung chi phí, không hợp thức hóa khối lượng công việc bằng nhiều nguồn hỗ trợ tài chính.

Khoản 1 Điều 15 cũng xác định rõ ràng rằng toàn bộ nguồn lực lồng ghép từ các chương trình, chính sách khác không được tính là vốn đối ứng theo quy định tại Điều 16 và Phụ lục X ban hành kèm theo Nghị định số 387/2026/NĐ-CP. Điều này ngăn ngừa việc đơn vị làm đẹp số liệu đối ứng bằng các dòng vốn vốn dĩ đã được chỉ định cho nhiệm vụ khác.

Bên cạnh đó, theo điểm b khoản 2 Điều 15, trong trường hợp một công trình, nhiệm vụ hoặc hoạt động sử dụng từ hai nguồn kinh phí trở lên, chủ đầu tư có nghĩa vụ phân định minh bạch. Đơn vị phải xác định chính xác phần công việc, khối lượng cụ thể, số kinh phí tương ứng và kết quả đầu ra do từng nguồn tài trợ đảm nhiệm.

Về quy trình tài chính, điểm c và điểm d khoản 2 Điều 15 yêu cầu công tác quản lý, điều chỉnh, chi trả và quyết toán từng nguồn phải theo đúng thẩm quyền, trình tự và quy định riêng của nguồn đó. Từng nguồn vốn lồng ghép bắt buộc phải theo dõi, hạch toán, thanh quyết toán riêng biệt, lưu trữ đầy đủ hồ sơ và chứng từ phục vụ thanh tra, kiểm toán nhà nước.

Nguyên tắc chuyển tiếp và cấm áp dụng song song hai cơ chế

Giai đoạn chuyển tiếp giữa quy định trước hợp nhất và khuôn khổ mới tại Nghị định 387/2026/NĐ-CP đòi hỏi sự phân tách rạch ròi về chính sách. Căn cứ khoản 1 Điều 53, các kế hoạch, dự toán, nhiệm vụ, dự án, hợp đồng, tài sản và danh sách đối tượng thụ hưởng của 04 Chương trình mục tiêu quốc gia trước hợp nhất đã được duyệt trong năm 2026 trước ngày 12/10/2026 sẽ tiếp tục thực hiện, chi trả và quyết toán theo cơ chế tại Nghị định số 358/2025/NĐ-CP cùng văn bản hướng dẫn tương ứng cho đến khi hoàn thành.

Đối với dự toán, kế hoạch ngân sách trung ương năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao bổ sung từ ngày 12/10/2026, cơ quan nhà nước được quyền lựa chọn áp dụng cơ chế cũ hoặc cơ chế mới theo khoản 2 Điều 53. Dẫu vậy, quyền lựa chọn này bị ràng buộc bởi nguyên tắc áp dụng nhất quán và thống nhất.

Cụ thể, theo điểm a khoản 2 Điều 53, cơ chế đã lựa chọn phải được thi hành xuyên suốt cho toàn bộ quá trình tổ chức triển khai, từ phê duyệt, thực hiện nhiệm vụ, hợp đồng, quản lý tài sản đến khi nghiệm thu, giải ngân và quyết toán. Điểm b khoản 2 Điều 53 nghiêm cấm áp dụng đồng thời cơ chế cũ trước hợp nhất và cơ chế quy định tại Nghị định 387/2026/NĐ-CP cho cùng một nhiệm vụ, dự án, hợp đồng, tài sản, đối tượng thụ hưởng hay nguồn kinh phí liên quan.

Nội dung chuyển tiếp Căn cứ quy định Cơ chế áp dụng bắt buộc
Nhiệm vụ, dự án đã phê duyệt trước ngày 12/10/2026 Khoản 1 Điều 53 Tiếp tục thực hiện theo Nghị định số 358/2025/NĐ-CP và văn bản hướng dẫn cũ cho đến khi hoàn thành.
Dự toán năm 2026 được Thủ tướng giao bổ sung Khoản 2 Điều 53 Được chọn cơ chế cũ hoặc cơ chế mới; cấm áp dụng đồng thời cả hai cơ chế cho cùng một đối tượng/nhiệm vụ.
Khoản ngân sách kéo dài giải ngân đến 31/12/2026 Khoản 3 Điều 53 Tổ chức thực hiện theo Nghị quyết số 257/2025/QH15; thủ tục thanh toán vốn đầu tư theo Nghị định số 358/2025/NĐ-CP.
Lập, phân bổ kế hoạch và dự toán năm 2027 Khoản 5 Điều 53 Giao vốn từ trung ương áp dụng cơ chế 04 chương trình cũ; phân bổ, sử dụng tại địa phương theo Nghị định 387/2026/NĐ-CP.

Chế tài xử lý và cơ chế thu hồi vốn ngân sách hỗ trợ

Trong các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị, sự chặt chẽ về mặt tài chính được pháp luật xác lập thông qua quyết định phê duyệt và hợp đồng ràng buộc. Theo điểm b khoản 8 Điều 32, quyết định phê duyệt dự án bắt buộc phải có nội dung về chế tài xử lý và cơ chế thu hồi vốn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước trong trường hợp chủ trì liên kết vi phạm cam kết.

Nội dung phê duyệt dự án liên kết phải chi tiết hóa mọi thông số: tên đơn vị chủ trì, bên liên kết, tiến độ, địa bàn, tổng chi phí cùng cơ cấu từng nguồn tiền gồm vốn ngân sách, vốn đối ứng của chủ trì và các bên, vốn tín dụng ưu đãi, vốn lồng ghép chính sách. Toàn bộ mức hỗ trợ, dự toán chi tiết từng nội dung chi, phương án mua sắm giống cây trồng, vật tư, trang thiết bị và kinh phí cấp cho hộ gia đình tham gia đều phải công khai minh bạch.

Theo điểm c khoản 9 Điều 32, cơ quan quản lý dự án phải lập sổ theo dõi quá trình thực hiện, tổ chức nghiệm thu, giải ngân theo đúng tiến độ hợp đồng. Việc tạm ứng, giải ngân, quyết toán phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật về ngân sách nhà nước. Nếu chủ trì liên kết vi phạm cam kết hợp đồng hoặc sai lệch mục tiêu, chế tài thu hồi vốn nhà nước đã hỗ trợ sẽ được kích hoạt xử lý.

Bên cạnh đó, điểm d khoản 9 và khoản 10 Điều 32 quy định chủ trì liên kết phải ghi chép sổ sách sử dụng tài sản, trích khấu hao, báo cáo định kỳ cho cơ quan quản lý. Hợp đồng chỉ được thanh lý khi bên chủ trì hoàn thành đầy đủ toàn bộ nội dung, nghĩa vụ cam kết và xử lý tài sản theo đúng quy định.

Thời hạn rà soát danh mục và hạch toán số dư ngân sách

Để bảo đảm các nguồn vốn chuyển tiếp được kiểm soát minh bạch, cơ quan nhà nước các cấp đang phải thực hiện các mốc rà soát theo tiến độ luật định. Theo khoản 6 Điều 53, trong thời hạn 90 ngày làm việc kể từ ngày 12/10/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương phải hoàn thành việc rà soát, phân loại, xác định nhiệm vụ, danh mục dự án đầu tư thực hiện trong Chương trình để đề xuất điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách trung ương giai đoạn 2026 - 2030 nếu có.

Tiếp đó, căn cứ khoản 7 Điều 53, trong thời hạn 120 ngày làm việc kể từ ngày 12/10/2026, Bộ Tài chính tổng hợp các đề xuất điều chỉnh để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét giảm vốn của các chương trình trước hợp nhất và điều chuyển, phân bổ số vốn còn lại cho các địa phương có nhu cầu, ưu tiên xã, thôn đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo.

Về công tác kho bạc, điểm a khoản 8 Điều 53 quy định rõ: số dư dự toán, số dư ứng trước, tạm ứng và kế hoạch vốn thuộc các chương trình giai đoạn 2021 - 2025 chuyển tiếp được theo dõi, hạch toán và giải ngân liên tục, không để gián đoạn tiến độ dự án. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn hạch toán, chuyển đổi dữ liệu và mã số dự án trên Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc theo điểm b khoản 8 Điều 53.

Đối tượng chịu ảnh hưởng và các biện pháp phòng ngừa vi phạm

Các quy chuẩn quản trị tài chính tại Nghị định 387/2026/NĐ-CP tác động trực tiếp tới nhiều nhóm chủ thể tham gia quản lý, điều hành và thụ hưởng ngân sách nhà nước:

  • Chủ đầu tư và ban quản lý dự án: Phải tách bạch rạch ròi hồ sơ, khối lượng thanh toán giữa các nguồn kinh phí lồng ghép; tuyệt đối không để xảy ra hiện tượng thanh quyết toán trùng lắp cùng một chứng từ, hóa đơn hoặc hạng mục công việc.
  • Doanh nghiệp, hợp tác xã chủ trì liên kết: Chịu trách nhiệm thực hiện chính xác tiến độ, sử dụng nguồn hỗ trợ đúng mục đích, lập sổ theo dõi tài sản và chấp hành chế tài thu hồi vốn nếu làm trái thỏa thuận cam kết.
  • Cơ quan tài chính và chính quyền các cấp: Thực hiện lựa chọn áp dụng cơ chế nhất quán trong năm 2026, không tùy tiện hoán đổi giữa chính sách cũ và mới; tuân thủ thời hạn rà soát danh mục dự án 90 ngày và 120 ngày làm việc.
  • Cơ sở giáo dục, đơn vị thụ hưởng: Phải quản lý riêng biệt từng dòng vốn được hỗ trợ, không sử dụng nguồn lồng ghép để kê khai làm vốn đối ứng của đơn vị.

Câu hỏi thường gặp

Có được dùng vốn lồng ghép từ chương trình khác để làm vốn đối ứng không?

Không. Căn cứ khoản 1 Điều 15, nguồn lực lồng ghép huy động từ các chương trình, dự án, tín dụng chính sách hoặc nguồn xã hội hóa không được tính là vốn đối ứng theo Điều 16 và Phụ lục X ban hành kèm theo Nghị định số 387/2026/NĐ-CP.

Dự án giao bổ sung trong năm 2026 có được áp dụng cả hai cơ chế cũ và mới không?

Hoàn toàn không. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 53, pháp luật nghiêm cấm áp dụng đồng thời cơ chế của chương trình trước hợp nhất và cơ chế tại Nghị định số 387/2026/NĐ-CP cho cùng một nhiệm vụ, dự án, hợp đồng, tài sản hay nguồn kinh phí. Chủ đầu tư chỉ được chọn một cơ chế và áp dụng thống nhất đến khi quyết toán.

Doanh nghiệp chủ trì liên kết sản xuất vi phạm cam kết sẽ bị xử lý ra sao?

Căn cứ điểm b khoản 8 Điều 32, quyết định phê duyệt dự án bắt buộc phải quy định cụ thể chế tài xử lý và cơ chế thu hồi vốn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước trong trường hợp chủ trì liên kết vi phạm cam kết đã thỏa thuận trong hợp đồng liên kết.

Thời hạn rà soát kế hoạch đầu tư công trung hạn chuyển tiếp là bao lâu?

Theo khoản 6 và khoản 7 Điều 53, các cơ quan, địa phương có 90 ngày làm việc kể từ ngày 12/10/2026 để rà soát danh mục dự án; sau đó trong thời hạn 120 ngày làm việc kể từ ngày có hiệu lực, Bộ Tài chính tổng hợp báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét quyết định điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026 - 2030.

Trách nhiệm rà soát và đối chiếu của cơ quan thực hiện dự án

Quy chuẩn ngân sách khắt khe của Nghị định 387/2026/NĐ-CP đặt ra yêu cầu cấp thiết về tính chính xác, minh bạch trong quản lý hồ sơ tài chính. Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và tổ chức chủ trì liên kết cần chủ động đối chiếu toàn diện hồ sơ dự án, chứng từ chi tiêu và hợp đồng đã ký kết với các điều khoản gốc trong văn bản để phòng ngừa tối đa rủi ro pháp lý. Khi phát sinh các vướng mắc về thẩm quyền phân bổ hay điều chuyển danh mục trung hạn, đơn vị thực hiện cần kịp thời tham vấn cơ quan chuyên môn tài chính nhằm đảm bảo việc giải ngân nguồn vốn ngân sách nhà nước đúng tiến độ và đúng quy định pháp luật.

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm