Cấm thu thập lại dữ liệu giảm nghèo đã có trong hệ thống kết nối

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư 46/2026/TT-BNNMT quy định Kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị, quản lý dữ liệu và Từ điển dữ liệu lĩnh vực giảm nghèo. Quy định này đặt ra những yêu cầu kỹ thuật chặt chẽ, đồng thời xác lập các điều cấm trực tiếp đối với cơ quan quản lý, cán bộ kỹ thuật và đơn vị vận hành hệ thống thông tin nhằm bảo đảm tính toàn vẹn, minh bạch của dữ liệu an sinh xã hội.

Cấm thu thập lại dữ liệu đã kết nối, chia sẻ

Theo khoản 3 Điều 3, nguyên tắc cốt lõi trong quản trị dữ liệu giảm nghèo là dữ liệu được tạo lập một lần tại nguồn, cập nhật kịp thời khi phát sinh thay đổi. Quy định cấm cơ quan chức năng thu thập lại dữ liệu đã có trong cơ sở dữ liệu được kết nối, chia sẻ. Yêu cầu này loại bỏ tình trạng yêu cầu người dân hoặc đơn vị cơ sở cung cấp trùng lặp thông tin.

Theo khoản 1 Điều 3, công tác quản trị, quản lý dữ liệu lĩnh vực giảm nghèo phải bảo đảm thống nhất từ trung ương tới địa phương, tuân thủ Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, Khung quản trị, quản lý dữ liệu quốc gia và Từ điển dữ liệu dùng chung. Theo khoản 4 Điều 3, hoạt động kết nối, chia sẻ, khai thác, sử dụng dữ liệu phải bảo đảm an ninh, an toàn, thực hiện đúng phạm vi, đúng mục đích và quyền được cấp.

Theo khoản 5 Điều 3, cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân được giao quản lý dữ liệu chịu trách nhiệm thu thập, cập nhật kịp thời, đầy đủ, đáp ứng yêu cầu chất lượng dữ liệu thuộc phạm vi quản lý. Theo khoản 6 Điều 3, dữ liệu cá nhân trong lĩnh vực giảm nghèo được phân loại thành dữ liệu cá nhân cơ bản và dữ liệu cá nhân nhạy cảm, phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong mọi khâu tạo lập, lưu trữ và chia sẻ.

Cấm tự ý sửa, xóa dữ liệu lịch sử sai lệch

Trong quá trình chuyển đổi số từ hệ thống cũ, việc xử lý dữ liệu tồn đọng gặp nhiều thách thức kỹ thuật. Theo điểm b khoản 5 Điều 14, đối với dữ liệu lịch sử thiếu thông tin cốt lõi hoặc có sai lệch không thể khắc phục, đơn vị quản lý dữ liệu phải lập danh mục, đánh giá mức độ ảnh hưởng và báo cáo cơ quan chủ quản hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quyết định phương án xử lý, không tự ý sửa, xóa hoặc hủy dữ liệu.

Theo điểm a khoản 5 Điều 14, trường hợp dữ liệu có cấu trúc, định dạng không thể ánh xạ trực tiếp sang cấu trúc chuẩn, đơn vị quản lý dữ liệu cũng phải đề xuất phương án xử lý để cơ quan chủ quản xem xét, quyết định thay vì tự ý điều chỉnh cấu trúc.

Theo điểm a và điểm b khoản 1 Điều 14, nguyên tắc chuyển đổi phải bảo đảm tính kế thừa, liên tục của hoạt động rà soát, công nhận và thực hiện chính sách; ưu tiên bảo toàn dữ liệu lịch sử có giá trị, bảo đảm tính toàn vẹn, chính xác, đầy đủ, cập nhật kịp thời, nhất quán và khả năng truy xuất sau chuyển đổi. Theo điểm c khoản 6 Điều 14, việc xóa, hủy dữ liệu lịch sử bắt buộc tuân thủ quy trình quản lý vòng đời dữ liệu, pháp luật về lưu trữ và các quy định pháp luật có liên quan.

Bảo đảm toàn vẹn nhật ký lưu vết hệ thống

Đối với công tác quản trị hệ thống và kiểm soát truy cập, theo Mục VII, nhật ký lưu vết không được sửa, xóa trái phép. Mọi hoạt động tác động lên hệ thống phải được ghi nhận đầy đủ để phục vụ thanh tra, kiểm tra, xác định trách nhiệm cá nhân.

Theo điểm a và điểm b khoản 6 Điều 14, dữ liệu lịch sử phải được lưu trữ đầy đủ, bảo đảm khả năng truy cập phục vụ tra cứu, kiểm tra, đối soát. Hệ thống cũ sau khi ngừng vận hành phải được bảo quản an toàn, sao lưu và duy trì khả năng khôi phục trong thời hạn lưu trữ quy định.

Tổng hợp các hành vi bị nghiêm cấm trong quản trị dữ liệu

Các đơn vị quản lý và nhân sự kỹ thuật cần nắm rõ các điều cấm và biện pháp xử lý tương ứng được so sánh dưới đây:

Trách nhiệm và quy trình chuẩn hóa dữ liệu

Theo khoản 2 Điều 14, việc chuyển đổi và chuẩn hóa dữ liệu phải thực hiện theo trình tự 5 bước chặt chẽ: đánh giá, phân loại hệ thống và phân tích dữ liệu lịch sử; thiết kế, xây dựng và kiểm thử phương án chuyển đổi, chuẩn hóa; triển khai chuyển đổi, chuẩn hóa chính thức; kiểm tra, đối soát sau chuyển đổi; vận hành song song trước khi ngừng vận hành hệ thống cũ.

Theo khoản 3 Điều 14, lộ trình chuyển đổi gồm 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 hoàn thành đánh giá, phân loại và lập kế hoạch; Giai đoạn 2 triển khai chuyển đổi, chuẩn hóa dữ liệu; Giai đoạn 3 đánh giá chất lượng, tích hợp vào hệ thống mới, kết thúc vận hành song song và ngừng khai thác hệ thống cũ.

Theo điểm b khoản 4 Điều 14, cơ quan chủ quản hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu có thẩm quyền phê duyệt phương án chuyển đổi, chuẩn hóa dữ liệu trong hồ sơ dự án, nhiệm vụ ứng dụng công nghệ thông tin. Theo điểm a và điểm b khoản 7 Điều 14, cơ quan quản lý dữ liệu chịu trách nhiệm xác nhận tính đầy đủ, chính xác, toàn vẹn, khả năng truy xuất nguồn gốc, giá trị sử dụng và giá trị pháp lý sau chuyển đổi; chỉ được ngừng hệ thống cũ khi dữ liệu đã đồng bộ và bảo đảm nghiệp vụ hoạt động liên tục.