Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Cấm trường đại học thu thêm lệ phí xét tuyển của thí sinh

Theo Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT, cơ sở đào tạo đại học tuyệt đối không được thu thêm bất kỳ khoản lệ phí xét tuyển nào ngoài mức thu qua Hệ thống xét tuyển chung, đồng thời phải triệt để giảm thiểu thủ tục hành chính, không đòi hỏi giấy tờ đã có trên cơ sở dữ liệu.

Mục lục nội dungThu gọn

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT ngày 11 tháng 11 năm 2026 (được ký số ngày 13 tháng 11 năm 2026), sửa đổi, bổ sung hàng loạt quy định trọng yếu liên quan đến công tác tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành Giáo dục mầm non, đại học và sau đại học. Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt từ phụ huynh, thí sinh và các cơ sở giáo dục đại học là quy chế kiểm soát tài chính tuyển sinh, đặt ra yêu cầu cấm tuyệt đối hành vi thu thêm lệ phí xét tuyển đối với các thí sinh đã hoàn thành thủ tục đăng ký qua hệ sinh thái dùng chung của Bộ.

Quy chuẩn mới này được thiết lập nhằm chấn chỉnh tình trạng phân mảnh trong phương thức xét tuyển, bảo đảm tính công khai, minh bạch, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người học, đồng thời thúc đẩy việc ứng dụng triệt để dữ liệu số trong toàn bộ quy trình từ đăng ký sơ tuyển, xét tuyển cho đến lúc hoàn tất thủ tục nhập học.

Bối cảnh pháp lý và nguyên tắc xác định chi phí dịch vụ tuyển sinh

Theo khoản 1 Điều 7 Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung điểm b khoản 3 Điều 18 của quy định hiện hành, cơ sở đào tạo có quyền và trách nhiệm: "Quy định (hoặc thống nhất với các cơ sở đào tạo khác) về mức thu, phương thức thu và sử dụng mức thu dịch vụ tuyển sinh theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ, không thu thêm lệ phí xét tuyển dưới bất kỳ hình thức nào đối với thí sinh đăng ký và nộp lệ phí xét tuyển qua Hệ thống xét tuyển chung."

Quy định trên xác lập khung pháp lý chặt chẽ đối với công tác tài chính của các trường. Nguyên tắc cốt lõi được nhấn mạnh là "tính đúng, tính đủ". Điều này đồng nghĩa với việc mọi chi phí phục vụ việc vận hành, đối chiếu, thẩm định hồ sơ, tổ chức xét chọn phải được cơ sở đào tạo tính toán khoa học, minh bạch ngay từ khâu xây dựng đề án tuyển sinh và công bố công khai mức giá dịch vụ.

Cơ sở đào tạo có thể tự quy định hoặc chủ động phối hợp, thống nhất với các cơ sở đào tạo khác nhằm hình thành mức thu và cơ chế sử dụng nguồn thu dịch vụ tuyển sinh hợp lý. Tuy nhiên, tính tự chủ này bị giới hạn bởi một lằn ranh pháp lý rõ ràng: không được biến việc xét tuyển thành công cụ phát sinh thêm các khoản tiền ngoài hệ thống, gây gánh nặng tài chính không đáng có cho người học.

Trách nhiệm cấm thu thêm lệ phí xét tuyển dưới mọi hình thức

Điểm mấu chốt tại khoản 1 Điều 7 Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT chính là việc ngăn chặn mọi biến tướng của các khoản thu phát sinh. Lệnh cấm này bao trùm toàn diện với cấu trúc "dưới bất kỳ hình thức nào", áp dụng cụ thể đối với nhóm thí sinh đã đăng ký và nộp lệ phí xét tuyển thông qua Hệ thống xét tuyển chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Trong thực tiễn các kỳ tuyển sinh trước đây, quy trình tuyển sinh thường có sự đan xen giữa phương thức xét tuyển sớm của từng trường (như xét học bạ kết hợp, xét chứng chỉ quốc tế, thi đánh giá năng lực) và xét tuyển đợt một trên hệ thống trực tuyến. Nhiều thí sinh phản ánh tình trạng đã thanh toán chi phí nguyện vọng trên hệ thống chung nhưng vẫn phải nộp thêm các khoản tiền mang tên "phí hồ sơ", "lệ phí kiểm tra tính hợp lệ" hoặc "phí duy trì trạng thái đăng ký" do từng trường tự đặt ra.

Căn cứ theo khoản 1 Điều 7 Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT, những hành vi này hoàn toàn không phù hợp với quy định. Khi thí sinh đã thực hiện đúng nghĩa vụ tài chính trên Hệ thống xét tuyển chung, nhà trường không được phép ban hành bất kỳ thông báo, yêu cầu hay tạo thêm cổng thanh toán phụ nào để đòi hỏi người học phải đóng thêm tiền xét tuyển. Việc cấm thu bổ sung áp dụng bình đẳng cho mọi phương thức xét tuyển mà trường công bố khi kết quả được đưa lên xử lý qua hệ thống dữ liệu dùng chung.

Nghĩa vụ liên thông dữ liệu và triệt để cắt giảm thủ tục hành chính

Song song với việc quản lý tài chính, Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT tập trung mạnh mẽ vào mục tiêu cải cách thủ tục hành chính trong giáo dục đại học. Theo khoản 2 Điều 7 Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT bổ sung điểm d vào sau điểm c khoản 3 Điều 18, các trường đại học phải thực hiện đồng bộ các trách nhiệm vận hành sau:

  • Bảo đảm chuẩn mực tuyển sinh: Tuân thủ quy trình xét tuyển, bảo đảm việc xét chọn diễn ra chính xác, công bằng, khách quan;
  • Trách nhiệm cam kết: Thực hiện đúng toàn bộ cam kết theo thông tin tuyển sinh đã công bố công khai trước đó;
  • Tích hợp và khai thác dữ liệu số: Khai thác, sử dụng triệt để dữ liệu tuyển sinh và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư;
  • Tối giản hóa quy trình: Giảm thiểu tối đa hồ sơ và thủ tục hành chính xuyên suốt toàn bộ giai đoạn từ khi thí sinh bắt đầu đăng ký xét tuyển cho đến thời điểm chính thức nhập học.

Quy định nêu trên đặt dấu chấm hết cho giai đoạn các trường yêu cầu thí sinh phải nộp nhiều bộ hồ sơ giấy công chứng, chứng thực rườm rà. Việc tích hợp dữ liệu dân cư và hệ thống dữ liệu số tuyển sinh quốc gia cho phép xác thực nhân thân, thông tin ưu tiên đối tượng, khu vực hoàn toàn trên môi trường số, rút ngắn thời gian và hạn chế tối đa sai lệch thông tin cá nhân.

Ngoại lệ và giới hạn trong việc yêu cầu nộp hồ sơ, giấy tờ minh chứng

Một điểm mới đáng chú ý, mang tính bảo vệ người học rất cao tại khoản 2 Điều 7 Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT là quy định về hồ sơ, chứng chỉ. Cụ thể, văn bản nêu rõ cơ sở đào tạo: "không yêu cầu thí sinh bổ sung các hồ sơ, giấy tờ, chứng chỉ, chứng nhận kết quả đã có đầy đủ, hợp lệ trên Hệ thống dữ liệu tuyển sinh, trừ trường hợp thông tin chưa đầy đủ, chưa được cập nhật hoặc cần xác minh theo quy định."

Quy tắc chung là: những gì đã có trên hệ sinh thái dữ liệu điện tử và đạt tính hợp lệ thì cơ sở đào tạo phải có trách nhiệm trích xuất, sử dụng trực tiếp từ hệ thống, tuyệt đối không được bắt thí sinh phải in sao, nộp bản cứng hoặc cung cấp lại dưới bất kỳ hình thức nào.

Tuy nhiên, văn bản cũng phân định rõ ràng 3 trường hợp ngoại lệ duy nhất mà nhà trường được quyền yêu cầu thí sinh nộp bổ sung hoặc phối hợp giải trình:

  1. Thông tin chưa đầy đủ: Dữ liệu trên hệ thống bị khuyết thiếu các trường thông tin cần thiết để phục vụ việc xét tuyển theo đề án đã công bố (ví dụ: thiếu thông tin chi tiết về môn chuyên, ngành phụ hoặc tiêu chí phụ mà hệ thống chưa tích hợp);
  2. Thông tin chưa được cập nhật: Dữ liệu có sự thay đổi mới phát sinh trong thực tế nhưng chưa kịp đồng bộ lên Hệ thống dữ liệu tuyển sinh (chẳng hạn các chứng chỉ năng lực ngoại ngữ quốc tế mới cấp, kết quả phúc khảo điểm thi chưa đồng bộ);
  3. Thông tin cần xác minh theo quy định: Xuất hiện nghi vấn về tính chuẩn xác, dấu hiệu chỉnh sửa, sai lệch giữa cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư với hồ sơ thực tế, hoặc các giấy tờ ưu tiên đặc thù cần kiểm tra tính pháp lý gốc theo đúng quy định.

Bảng so sánh nghĩa vụ thực thi của cơ sở đào tạo

Nhằm giúp các cơ sở giáo dục đại học và người học nắm bắt trực quan sự khác biệt giữa hành vi chuẩn mực được pháp luật khuyến khích và các hành vi bị hạn chế hoặc cấm thực hiện, bảng so sánh dưới đây tổng hợp các tiêu chí cốt lõi:

Tiêu chí đánh giá Nghĩa vụ phải thực hiện Hành vi bị cấm hoặc hạn chế
Mức thu dịch vụ tuyển sinh Tính đúng, tính đủ chi phí theo đề án công khai (theo khoản 1 Điều 7). Tự ý nâng mức thu vô căn cứ, không có sự thống nhất hoặc hạch toán mập mờ ngoài đề án.
Lệ phí đối với thí sinh đăng ký qua cổng chung Sử dụng khoản thu phân bổ từ Hệ thống xét tuyển chung theo quy chế. Thu thêm bất kỳ khoản chi phí xét tuyển nào dưới mọi hình thức (theo khoản 1 Điều 7).
Xác thực thông tin nhân thân và ưu tiên Trực tiếp tra cứu, khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (theo khoản 2 Điều 7). Bắt buộc thí sinh nộp giấy xác nhận cư trú, giấy khai sinh bản cứng khi dữ liệu số đã tích hợp.
Hồ sơ, chứng chỉ xét tuyển Trích xuất dữ liệu hợp lệ sẵn có trên Hệ thống dữ liệu tuyển sinh (theo khoản 2 Điều 7). Yêu cầu nộp lại chứng chỉ, chứng nhận điểm đã hiển thị đầy đủ, hợp lệ trên hệ thống dùng chung.
Cam kết thông tin tuyển sinh Thực hiện đúng quy trình xét tuyển chính xác, công bằng, khách quan (theo khoản 2 Điều 7). Tự ý thay đổi phương thức, bổ sung tiêu chí phụ trái với đề án tuyển sinh đã ban hành.

Tình huống minh họa về quy trình tiếp nhận hồ sơ và tài chính

Để làm rõ cách thức áp dụng quy định mới trên thực tế, xem xét tình huống cụ thể diễn ra trong quy trình tuyển sinh giữa thí sinh và một trường đại học:

Thí sinh Nguyễn Văn A hoàn tất việc đăng ký nguyện vọng xét tuyển vào ngành Công nghệ thông tin của Trường Đại học X thông qua Hệ thống xét tuyển chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Toàn bộ thông tin cá nhân của thí sinh A đã được đối khớp từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Các kết quả học tập THPT và điểm thi tốt nghiệp đã tích hợp đầy đủ, hợp lệ trên Hệ thống dữ liệu tuyển sinh. Thí sinh A đã thanh toán toàn bộ chi phí theo đúng mức thu quy định trên hệ thống trực tuyến.

Trong quá trình xét duyệt hồ sơ, nếu Trường Đại học X gửi thông báo yêu cầu thí sinh A phải nộp thêm 100.000 đồng lệ phí xét duyệt hồ sơ nội bộ thông qua số tài khoản riêng của trường, hành vi này trực tiếp vi phạm quy định tại khoản 1 Điều 7 Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT. Do thí sinh A đã đăng ký và nộp lệ phí qua Hệ thống xét tuyển chung, nhà trường không được thu thêm bất kỳ khoản tiền nào khác dưới bất kỳ tên gọi hay hình thức nào.

Đồng thời, nếu trường tiếp tục yêu cầu thí sinh A phải photo công chứng học bạ và chứng nhận kết quả thi để gửi về trường bằng đường bưu điện, đây là yêu cầu không đúng quy định theo khoản 2 Điều 7 Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT. Do dữ liệu điểm của thí sinh đã hiển thị đầy đủ, hợp lệ trên Hệ thống dữ liệu tuyển sinh, trường có nghĩa vụ tự khai thác. Nhà trường chỉ được quyền yêu cầu thí sinh A gửi minh chứng bổ sung nếu phát hiện dữ liệu điểm bị khuyết thiếu, thông tin chưa được cập nhật hoặc phát hiện dấu hiệu sai lệch cần xác minh theo quy định.

Nhóm đối tượng chịu tác động và các hành động cần triển khai

Quy định tại Điều 7 Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT tác động trực tiếp và sâu rộng đến hai nhóm chủ thể chính tham gia công tác tuyển sinh:

1. Đối với các cơ sở giáo dục đại học

  • Rà soát phương án tài chính: Xây dựng mức thu dịch vụ tuyển sinh tuân thủ tuyệt đối nguyên tắc tính đúng, tính đủ; xóa bỏ hoàn toàn các loại phí phát sinh ngoài cổng xét tuyển chung của Bộ;
  • Điều chỉnh hạ tầng công nghệ: Nâng cấp hệ thống kỹ thuật nội bộ để kết nối, khai thác hiệu quả Hệ thống dữ liệu tuyển sinh và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư;
  • Chuẩn hóa quy chế nội bộ: Rà soát toàn bộ quy trình tiếp nhận thí sinh từ khâu đăng ký đến khi nhập học, loại bỏ các thủ tục yêu cầu nộp hồ sơ trùng lặp, đảm bảo thực hiện đúng cam kết đã công bố rộng rãi;
  • Đào tạo cán bộ tuyển sinh: Quán triệt đội ngũ tư vấn, tuyển sinh nắm vững 3 trường hợp ngoại lệ được yêu cầu bổ sung minh chứng, tránh gây khó dễ cho thí sinh.

2. Đối với thí sinh và phụ huynh

  • Nắm vững quyền lợi: Hiểu rõ quy định cấm thu thêm tiền lệ phí để chủ động từ chối các khoản đòi hỏi tài chính không hợp pháp;
  • Chủ động kiểm tra dữ liệu: Kiểm tra kỹ lưỡng tính chính xác và đầy đủ của thông tin cá nhân trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và kết quả học tập trên Hệ thống dữ liệu tuyển sinh;
  • Kịp thời phối hợp cập nhật: Trong trường hợp thông tin của bản thân chưa đầy đủ, chưa kịp đồng bộ hoặc thuộc diện cần xác minh, phải kịp thời cung cấp giấy tờ theo yêu cầu của cơ sở đào tạo theo đúng quy định tại khoản 2 Điều 7.

Câu hỏi thường gặp về quy chế tuyển sinh và lệ phí

Trường đại học có được thu phí dịch vụ tuyển sinh riêng khi xét tuyển sớm không?

Theo khoản 1 Điều 7 Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT, cơ sở đào tạo được quy định mức thu, phương thức thu và sử dụng mức thu dịch vụ tuyển sinh theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ. Tuy nhiên, đối với mọi thí sinh đăng ký và nộp lệ phí xét tuyển qua Hệ thống xét tuyển chung, nhà trường tuyệt đối không được thu thêm lệ phí xét tuyển dưới bất kỳ hình thức nào.

Khi nào nhà trường được quyền yêu cầu thí sinh nộp bổ sung hồ sơ giấy?

Căn cứ khoản 2 Điều 7 Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT, cơ sở đào tạo chỉ được yêu cầu bổ sung hồ sơ, giấy tờ trong 3 trường hợp ngoại lệ: thông tin trên Hệ thống dữ liệu tuyển sinh chưa đầy đủ, thông tin chưa được cập nhật, hoặc thông tin cần xác minh theo quy định. Trường không được yêu cầu thí sinh nộp lại các giấy tờ đã có đầy đủ và hợp lệ trên hệ thống.

Thí sinh đã thanh toán lệ phí trên Cổng chung nhưng nhà trường yêu cầu đóng thêm tiền xét hồ sơ thì phải làm gì?

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 7 Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT, hành vi thu thêm này là không phù hợp với quy chế. Thí sinh có quyền dẫn chiếu quy định pháp luật của Thông tư để đề nghị nhà trường giải thích, làm rõ căn cứ khoản thu hoặc phản ánh đến cơ quan quản lý giáo dục có thẩm quyền để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Việc khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư mang lại lợi ích gì cho thí sinh khi nhập học?

Theo khoản 2 Điều 7 Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT, việc sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư nhằm giảm thiểu tối đa hồ sơ và thủ tục hành chính từ đăng ký đến nhập học. Thí sinh sẽ không phải chuẩn bị các giấy tờ xác nhận nhân thân, hộ khẩu hay các chứng nhận ưu tiên đối tượng nếu các thông tin này đã được tích hợp và liên thông chính xác.

Khuyến nghị thực thi và các bước rà soát tiếp theo

Quy chuẩn tại Thông tư 95/2026/TT-BGDĐT là bước tiến quan trọng trong lộ trình số hóa và minh bạch hóa giáo dục đại học. Việc thiết lập nguyên tắc tính đúng, tính đủ đi kèm lệnh cấm thu bổ sung phí xét tuyển ngoài hệ sinh thái chung giúp bảo đảm bình đẳng trong cơ hội tiếp cận giáo dục đại học cho mọi người học trên toàn quốc.

Để đảm bảo tuân thủ đúng quy định, các cơ sở giáo dục đại học cần chủ động tiến hành rà soát toàn diện các đề án tuyển sinh, biểu mức thu chi và quy trình tiếp nhận hồ sơ. Mọi thủ tục rườm rà trái với định hướng tinh giản cần phải bị hủy bỏ ngay lập tức.

Về phía phụ huynh và thí sinh, người học cần thường xuyên đối chiếu kỹ lưỡng các thông báo của trường với văn bản gốc của Bộ Giáo dục và Đào tạo, theo dõi sát sao tình trạng dữ liệu tuyển sinh cá nhân. Khi gặp các khúc mắc hoặc phát hiện dấu hiệu vi phạm quy chế về hồ sơ và lệ phí, thí sinh nên chủ động liên hệ trực tiếp với bộ phận pháp chế, tuyển sinh của trường hoặc tìm kiếm sự hướng dẫn pháp lý kịp thời từ cơ quan có thẩm quyền.

Ảnh minh họa AI: chứng thực điện tử, góc không gian xử lý
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm