Hội thẩm quân nhân gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm ra sao?
Theo Thông tư 178/2026/TT-BQP, Hội thẩm quân nhân khi thực hiện nhiệm vụ mà gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm theo pháp luật, đồng thời được thông báo đính chính nếu bị tố cáo vu khống.
Mục lục nội dungThu gọn
Căn cứ theo quy định tại khoản 8 Điều 6 Thông tư 178/2026/TT-BQP, Hội thẩm quân nhân gây thiệt hại trong khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình thì phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật. Mặt khác, nhằm bảo vệ tính tôn nghiêm của hoạt động xét xử và quyền lợi chính đáng của người làm nhiệm vụ, khoản 3 Điều 19 văn bản này cũng xác định rõ: trong trường hợp Hội thẩm quân nhân bị khiếu nại, tố cáo sai sự thật hoặc mang tính vu khống, Tòa án quân sự sẽ phối hợp với cơ quan, đơn vị liên quan thực hiện thủ tục thông báo đính chính nhằm bảo đảm danh dự, uy tín.
Quy định xử lý khi Hội thẩm quân nhân gây thiệt hại trong công tác
Hoạt động của Tòa án quân sự gắn liền với việc duy trì kỷ cương quân đội và pháp chế xã hội chủ nghĩa. Tại khoản 8 Điều 6 Thông tư 178/2026/TT-BQP, trách nhiệm cá nhân đối với người tham gia hội đồng xét xử được xác lập trực tiếp:
Hội thẩm quân nhân trong khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình mà gây thiệt hại thì phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.
Hội thẩm quân nhân không chỉ chịu chế tài độc lập mà còn phải đồng thời thực hiện các trách nhiệm chung được viện dẫn theo khoản 1 Điều 6 Thông tư 178/2026/TT-BQP, bao gồm trách nhiệm theo Điều 126 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và Điều 14 Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn Hội thẩm ban hành kèm theo Nghị quyết số 99/2025/UBTVQH15. Hệ thống quy định phân định ranh giới cụ thể giữa việc thực thi quyền tài phán độc lập và hành vi sai phạm gây phương hại đến quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Nghĩa vụ bảo vệ pháp chế, quản lý hồ sơ vụ án và kỷ luật nghiệp vụ
Để ngăn ngừa việc phát sinh thiệt hại trong thực tế, Điều 6 Thông tư 178/2026/TT-BQP đặt ra hàng loạt nghĩa vụ bắt buộc trong suốt quá trình chuẩn bị xét xử và sinh hoạt công tác. Theo khoản 2 Điều 6, Hội thẩm quân nhân có trách nhiệm bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, quốc phòng, an ninh, kỷ luật Quân đội; bảo vệ tài sản, lợi ích của Nhà nước và Quân đội; bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của Nhân dân, quân nhân, công chức, công nhân, viên chức quốc phòng.
Quy trình tiếp cận tài liệu chứng cứ là khâu then chốt tiềm ẩn nguy cơ làm sai lệch hồ sơ hoặc lộ bí mật nhà nước. Do đó, theo khoản 3 Điều 6 Thông tư 178/2026/TT-BQP, khi được giao nghiên cứu hồ sơ vụ án, Hội thẩm quân nhân tuyệt đối không được để xảy ra tình trạng hư hỏng, mất mát. Việc sao chép tài liệu từ hồ sơ chỉ được tiến hành khi có sự đồng ý của Chánh án Tòa án quân sự hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, đồng thời phải ghi nhận đầy đủ vào sổ công tác theo đúng quy định bảo mật.
Bên cạnh bảo mật hồ sơ, khoản 4, khoản 5, khoản 6 và khoản 7 Điều 6 Thông tư 178/2026/TT-BQP quy định các chuẩn mực thực hiện nhiệm vụ bao gồm:
- Tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ do Tòa án quân sự tổ chức theo khoản 4 Điều 6.
- Sử dụng đúng trang phục nghiệp vụ khi xét xử và sử dụng giấy chứng minh Hội thẩm quân nhân đúng quy định theo khoản 5 Điều 6.
- Gương mẫu chấp hành pháp luật, nhắc nhở quân nhân và người lao động trong đơn vị; gắn bó mật thiết với cơ sở, kịp thời phản ánh cho thủ trưởng đơn vị, kiến nghị công tác phổ biến giáo dục pháp luật và phòng chống tội phạm theo khoản 6 Điều 6.
- Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ với Chánh án Tòa án quân sự khi có yêu cầu theo khoản 7 Điều 6.
Quy trình giải quyết khiếu nại, tố cáo và bảo đảm uy tín
Đi kèm với nghĩa vụ pháp lý khi làm sai lệch, Điều 19 Thông tư 178/2026/TT-BQP thiết lập cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo để bảo vệ tính vô tư, khách quan của hoạt động tư pháp quân sự. Theo khoản 1 Điều 19, Tòa án quân sự quản lý Hội thẩm quân nhân có trách nhiệm phối hợp với cơ quan, đơn vị nơi người này đang công tác để tiếp nhận, giải quyết các khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác xét xử theo quy định của pháp luật.
Khi quy trình xác minh hoàn tất, cơ chế kiểm tra chéo và giám sát nội bộ được kích hoạt. Theo khoản 2 Điều 19 Thông tư 178/2026/TT-BQP, kết quả xác minh và kết luận giải quyết khiếu nại, tố cáo bắt buộc phải được Tòa án quân sự gửi cho hai đầu mối: Đoàn Hội thẩm quân nhân và cơ quan chính trị có thẩm quyền để theo dõi, giám sát và phối hợp quản lý.
Trường hợp đối tượng khiếu nại, tố cáo thực hiện hành vi bịa đặt nhằm gây sức ép xét xử, theo khoản 3 Điều 19 Thông tư 178/2026/TT-BQP:
Tòa án quân sự phối hợp với cơ quan, đơn vị liên quan để thông báo đính chính, đảm bảo uy tín cho Hội thẩm quân nhân và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý người có hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.
Bảng tổng hợp trách nhiệm và cơ chế bảo vệ danh dự Hội thẩm quân nhân
Dưới đây là bảng đối chiếu giữa trách nhiệm xử lý vi phạm và quy trình khắc phục hậu quả, khôi phục uy tín được quy định tại Thông tư 178/2026/TT-BQP:
| Nội dung | Hành vi / Điều kiện phát sinh | Biện pháp xử lý / Hệ quả pháp lý | Căn cứ điều khoản |
|---|---|---|---|
| Gây thiệt hại khi làm nhiệm vụ | Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn gây hậu quả thiệt hại | Phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật | Khoản 8 Điều 6 |
| Quản lý tài liệu tố tụng | Được giao nghiên cứu hồ sơ vụ án; cần sao chép tư liệu | Tuyệt đối không để mất mát, hư hỏng; chỉ sao chép khi có sự đồng ý của Chánh án/Thẩm phán và ghi sổ bảo mật | Khoản 3 Điều 6 |
| Bị tố cáo sai sự thật hoặc vu khống | Kết luận xác minh đơn thư là sai sự thật, mang tính vu khống | Tòa án quân sự phối hợp thông báo đính chính, bảo đảm uy tín; kiến nghị xử lý người có hành vi vi phạm | Khoản 3 Điều 19 |
| Giám sát giải quyết đơn thư | Có kết quả xác minh, kết luận giải quyết khiếu nại, tố cáo | Gửi văn bản kết luận cho Đoàn Hội thẩm quân nhân và cơ quan chính trị có thẩm quyền để theo dõi | Khoản 2 Điều 19 |
Tình huống minh họa từ dữ liệu quy định thực tế
Một quân nhân được cử tham gia phiên tòa xét xử với tư cách Hội thẩm quân nhân. Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, người này tiếp nhận hồ sơ vụ án để nghiên cứu. Theo khoản 3 Điều 6 Thông tư 178/2026/TT-BQP, người này phải tuân thủ nghiêm ngặt việc giữ gìn tài liệu, không làm mất mát, hư hỏng và ghi nhận vào sổ công tác theo quy chuẩn bảo mật khi tiến hành trích sao với sự đồng ý của Thẩm phán chủ tọa.
Sau phiên tòa, nếu có đơn thư tố cáo cho rằng Hội thẩm quân nhân có hành vi sai trái làm phát sinh hậu quả tiêu cực, Tòa án quân sự quản lý sẽ chủ trì phối hợp với cơ quan nơi Hội thẩm công tác để xác minh theo khoản 1 Điều 19. Nếu kết quả xác minh cho thấy tố cáo là hoàn toàn vu khống, Tòa án quân sự sẽ phối hợp gửi thông báo đính chính để trả lại uy tín cho quân nhân, đồng thời chuyển kiến nghị sang cơ quan có thẩm quyền xử lý người vu khống theo khoản 3 Điều 19 Thông tư 178/2026/TT-BQP.
Đối tượng chịu ảnh hưởng và trách nhiệm thực hiện
Quy định tại Thông tư 178/2026/TT-BQP đặt ra trách nhiệm cụ thể đối với các nhóm đối tượng liên quan:
- Hội thẩm quân nhân: Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nghiên cứu hồ sơ bảo mật, chấp hành trang phục nghiệp vụ, tham dự tập huấn và báo cáo Chánh án khi có yêu cầu theo các khoản 3, 4, 5, 7 Điều 6; chịu trách nhiệm pháp lý nếu để phát sinh thiệt hại theo khoản 8 Điều 6.
- Tòa án quân sự: Tổ chức tập huấn theo khoản 4 Điều 6; quản lý hồ sơ và phê duyệt việc sao chép theo khoản 3 Điều 6; chủ trì phối hợp xác minh đơn thư khiếu nại theo khoản 1 Điều 19; gửi kết luận cho Đoàn Hội thẩm và cơ quan chính trị theo khoản 2 Điều 19; chủ trì phối hợp thông báo đính chính khi có vu khống theo khoản 3 Điều 19.
- Cơ quan, đơn vị nơi Hội thẩm quân nhân công tác: Phối hợp với Tòa án quân sự giải quyết khiếu nại, tố cáo theo khoản 1 Điều 19; phối hợp thực hiện đính chính công khai để đảm bảo uy tín cho cán bộ theo khoản 3 Điều 19.
- Đoàn Hội thẩm quân nhân và cơ quan chính trị có thẩm quyền: Tiếp nhận kết luận giải quyết đơn thư từ Tòa án quân sự để thực hiện chức năng theo dõi, giám sát và phối hợp quản lý nhân sự theo khoản 2 Điều 19.
- Người tham gia khiếu nại, tố cáo: Phải chịu sự kiến nghị xử lý từ Tòa án quân sự gửi tới cơ quan có thẩm quyền nếu có hành vi tố cáo sai sự thật hoặc mang tính vu khống theo khoản 3 Điều 19.
Câu hỏi thường gặp
Hội thẩm quân nhân sao chép hồ sơ vụ án cần điều kiện gì?
Theo khoản 3 Điều 6 Thông tư 178/2026/TT-BQP, việc sao chép tài liệu trong hồ sơ vụ án bắt buộc phải có sự đồng ý của Chánh án Tòa án quân sự hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa và phải được ghi chép cụ thể vào sổ công tác theo đúng quy định bảo mật.
Cơ quan nào nhận kết luận giải quyết khiếu nại, tố cáo về Hội thẩm quân nhân?
Theo quy định tại khoản 2 Điều 19 Thông tư 178/2026/TT-BQP, kết quả xác minh và kết luận giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến Hội thẩm quân nhân phải được Tòa án quân sự gửi cho Đoàn Hội thẩm quân nhân và cơ quan chính trị có thẩm quyền nhằm phục vụ theo dõi, giám sát.
Hội thẩm quân nhân được phục hồi uy tín bằng cách nào khi bị tố cáo sai sự thật?
Theo khoản 3 Điều 19 Thông tư 178/2026/TT-BQP, trường hợp kết quả xác minh cho thấy khiếu nại, tố cáo là sai sự thật hoặc vu khống, Tòa án quân sự phối hợp với cơ quan, đơn vị liên quan thông báo đính chính để bảo đảm uy tín cho Hội thẩm quân nhân, đồng thời kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý người vi phạm.
Kiểm tra hiệu lực và áp dụng đúng quy chuẩn
Các quy định tại Thông tư 178/2026/TT-BQP xác lập cơ chế pháp lý kép: một mặt ràng buộc trách nhiệm pháp luật của Hội thẩm quân nhân khi gây ra tổn thất trong quá trình làm nhiệm vụ, mặt khác thiết lập hàng rào bảo vệ vững chắc uy tín của họ trước các hành vi vu khống. Quân nhân và các cơ quan tiến hành tố tụng quân sự cần thường xuyên đối chiếu văn bản gốc, phối hợp chặt chẽ giữa Tòa án quân sự và đơn vị quản lý nhân sự để bảo đảm quy trình công tác được thực thi đúng thẩm quyền và đúng pháp luật.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức