Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Hội thẩm quân nhân không tự ý sao chép tài liệu hồ sơ vụ án

Theo Thông tư 178/2026/TT-BQP, khi nghiên cứu hồ sơ vụ án, Hội thẩm quân nhân tuyệt đối không được để xảy ra hư hỏng, mất mát hoặc tự ý sao chép khi chưa được phép của người có thẩm quyền.

Mục lục nội dungThu gọn

Vấn đề quản lý và bảo mật tài liệu tố tụng quân sự vừa được điều chỉnh chặt chẽ theo văn bản mới ban hành của Bộ Quốc phòng. Khi tiếp cận, nghiên cứu chứng cứ, hồ sơ để chuẩn bị xét xử, việc sao chép tài liệu hồ sơ vụ án đòi hỏi phải tuân thủ trình tự cấp phép nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn lộ lọt bí mật nghiệp vụ quân sự.

Quy định bắt buộc khi nghiên cứu hồ sơ vụ án quân sự

Căn cứ theo khoản 3 Điều 6, khi được giao nghiên cứu hồ sơ vụ án, Hội thẩm quân nhân có trách nhiệm tuyệt đối không được để xảy ra tình trạng hư hỏng, rách nát hoặc mất mát tài liệu. Hồ sơ vụ án tại các Tòa án quân sự chứa đựng các chứng cứ, lời khai và nhiều tài liệu thuộc phạm vi bảo vệ bí mật quốc phòng, an ninh.

Việc sao chép các tài liệu nằm trong hồ sơ không thuộc quyền tự quyết cá nhân của Hội thẩm quân nhân. Theo quy định tại khoản 3 Điều 6, hoạt động sao chép chỉ được phép thực hiện khi có sự đồng ý của một trong hai chủ thể có thẩm quyền: Chánh án Tòa án quân sự hoặc Thẩm phán giữ vai trò chủ tọa phiên tòa.

Song song với việc xin phép, thủ tục sao chép phải tuân thủ điều kiện bắt buộc là phải ghi đầy đủ vào sổ công tác theo đúng quy chuẩn bảo mật. Mọi hành vi tự ý ghi chép, sao chụp, nhân bản tài liệu khi thiếu sự phê chuẩn hoặc không ghi nhận vào sổ theo dõi đều cấu thành hành vi vi phạm kỷ luật công tác tư pháp quân sự.

Các nhóm chủ thể chịu sự tác động trực tiếp

Quy định kiểm soát việc nghiên cứu và xử lý tài liệu tại Điều 6 tác động trực tiếp tới các nhóm đối tượng và đơn vị trong lực lượng:

  • Hội thẩm quân nhân các cấp: Là chủ thể trực tiếp thực hiện quyền hạn xét xử, có nghĩa vụ chấp hành nghiêm lệnh bảo mật hồ sơ, không tự tiện sao chép dữ liệu vụ án.
  • Chánh án Tòa án quân sự và Thẩm phán chủ tọa phiên tòa: Là những người nắm thẩm quyền phê duyệt, xem xét và quyết định việc cho phép Hội thẩm quân nhân trích sao tài liệu phục vụ việc nghiên cứu vụ án.
  • Chỉ huy cơ quan, đơn vị nơi Hội thẩm quân nhân công tác: Có trách nhiệm phối hợp với Tòa án quân sự trong quản lý, giám sát và xử lý kỷ luật cán bộ thuộc quyền quản lý khi có hành vi vi phạm.

Trách nhiệm toàn diện của Hội thẩm quân nhân theo quy định mới

Bên cạnh yêu cầu về quản lý hồ sơ, Điều 6 còn đặt ra hàng loạt nghĩa vụ đồng bộ nhằm duy trì tính liêm chính và trật tự kỷ luật:

Theo khoản 1 Điều 6, Hội thẩm quân nhân phải thực hiện các trách nhiệm quy định tại Điều 126 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và Điều 14 Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn Hội thẩm ban hành kèm theo Nghị quyết số 99/2025/UBTVQH15. Đồng thời, theo khoản 2 Điều 6, cá nhân giữ chức danh này phải bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, quốc phòng, an ninh, kỷ luật Quân đội; bảo vệ tài sản, lợi ích của Nhà nước và Quân đội; bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của Nhân dân, quân nhân, công chức, công nhân, viên chức quốc phòng.

Về tác phong công tác, theo khoản 4 và khoản 5 Điều 6, Hội thẩm quân nhân phải tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ do Tòa án quân sự tổ chức; thực hiện đúng quy định về trang phục nghiệp vụ khi tham gia phiên tòa và sử dụng giấy chứng minh Hội thẩm quân nhân đúng mục đích.

Theo khoản 6 và khoản 7 Điều 6, trong công tác và sinh hoạt hằng ngày, Hội thẩm quân nhân phải gương mẫu chấp hành pháp luật, nhắc nhở đồng đội trong đơn vị giữ nghiêm kỷ luật; phản ánh, đề xuất với thủ trưởng đơn vị các nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật; báo cáo việc thực hiện nhiệm vụ với Chánh án Tòa án quân sự khi có yêu cầu. Đặc biệt, theo khoản 8 Điều 6, Hội thẩm quân nhân trong khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn mà gây thiệt hại thì phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Chế tài áp dụng đối với hành vi vi phạm

Văn bản xác lập rõ cơ chế truy cứu trách nhiệm đối với các vi phạm trong hoạt động tư pháp quân sự, cụ thể:

Hành vi vi phạm Hình thức xử lý Căn cứ quy định
Làm hư hỏng, mất mát hồ sơ vụ án; tự ý sao chép tài liệu không xin phép; các vi phạm kỷ luật và pháp luật khác Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, bãi nhiệm hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật Khoản 1 Điều 20
Từ chối tham gia xét xử mà không có lý do chính đáng Chánh án Tòa án quân sự nơi quản lý đề nghị cơ quan, đơn vị nơi công tác xem xét, xử lý kỷ luật theo quy định Khoản 2 Điều 20
Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân Phải chịu trách nhiệm bồi thường, khắc phục theo quy định của pháp luật Khoản 8 Điều 6

Cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến xét xử

Để đảm bảo tính khách quan và bảo vệ uy tín của lực lượng tiến hành tố tụng, Điều 19 quy định cụ thể quy trình xác minh các đơn thư phản ánh:

Theo khoản 1 Điều 19, Tòa án quân sự quản lý Hội thẩm quân nhân có trách nhiệm phối hợp với cơ quan, đơn vị nơi Hội thẩm quân nhân công tác để giải quyết khiếu nại, tố cáo có liên quan đến công tác xét xử. Tiếp đó, theo khoản 2 Điều 19, kết quả xác minh, kết luận giải quyết phải được Tòa án quân sự gửi cho Đoàn Hội thẩm quân nhân và cơ quan chính trị có thẩm quyền để theo dõi, giám sát và phối hợp quản lý.

Trường hợp kết quả xác minh cho thấy khiếu nại, tố cáo là sai sự thật hoặc mang tính chất vu khống, khoản 3 Điều 19 nêu rõ Tòa án quân sự sẽ phối hợp với cơ quan, đơn vị liên quan để thông báo đính chính, đảm bảo uy tín cho Hội thẩm quân nhân; đồng thời kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý người có hành vi vu khống theo luật định.

Tình huống thực tế minh họa quy trình sao chép hồ sơ

Một Hội thẩm quân nhân được phân công nghiên cứu hồ sơ vụ án chuẩn bị đưa ra xét xử sơ thẩm. Khi phát hiện một số tài liệu giám định kỹ thuật nghiệp vụ cần đối chiếu chuyên sâu, Hội thẩm quân nhân này không được tự ý dùng điện thoại cá nhân chụp lại tài liệu hay mang tài liệu đi photocopy tự do.

Để thực hiện đúng pháp luật, vị Hội thẩm quân nhân phải gửi đề nghị tới Thẩm phán chủ tọa phiên tòa hoặc Chánh án Tòa án quân sự thụ lý vụ án. Khi nhận được sự đồng ý phê duyệt từ người có thẩm quyền, người này tiến hành sao chép và ghi chép rõ ràng vào sổ công tác theo đúng quy định bảo mật quy định tại khoản 3 Điều 6. Mọi hành động làm tắt bước đều bị coi là vi phạm kỷ luật nghiệp vụ.

Nghĩa vụ của cá nhân và đơn vị liên quan

Nhằm phòng ngừa triệt để các sai phạm trong quá trình tố tụng, các chủ thể cần lưu ý thực hiện:

  1. Đối với Hội thẩm quân nhân: Tuyệt đối không chụp ảnh, sao chép trích lục hồ sơ vụ án nếu chưa có sự phê chuẩn từ Chánh án hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa; bảo quản nguyên vẹn hồ sơ, tránh thất lạc hay hư hỏng; ghi sổ công tác đầy đủ theo khoản 3 Điều 6.
  2. Đối với Thẩm phán và Tòa án quân sự: Kiểm soát chặt chẽ việc bàn giao, tiếp cận hồ sơ tài liệu; xem xét đúng thẩm quyền yêu cầu trích sao hồ sơ của Hội thẩm quân nhân.
  3. Đối với đơn vị nơi Hội thẩm quân nhân công tác: Phối hợp với Tòa án quân sự quản lý, giám sát cán bộ; kịp thời xử lý kỷ luật theo quy định tại khoản 2 Điều 20 khi nhận được đề nghị của Chánh án Tòa án quân sự.

Câu hỏi thường gặp

Hội thẩm quân nhân có được tự chụp ảnh tài liệu vụ án bằng máy ảnh cá nhân không?

Không. Căn cứ khoản 3 Điều 6, Hội thẩm quân nhân tuyệt đối không được tự ý sao chép. Việc sao chụp chỉ được tiến hành khi Chánh án Tòa án quân sự hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa đồng ý và phải ghi nhận vào sổ công tác bảo mật.

Hình thức xử phạt khi làm mất mát, hư hỏng hồ sơ vụ án là gì?

Theo khoản 1 Điều 20, Hội thẩm quân nhân làm mất mát, hư hỏng hồ sơ sẽ tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, bãi nhiệm hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Hội thẩm quân nhân tự ý từ chối tham gia phiên tòa xét xử bị xử lý thế nào?

Theo khoản 2 Điều 20, trường hợp từ chối tham gia xét xử mà không có lý do chính đáng, Chánh án Tòa án quân sự nơi quản lý sẽ đề nghị cơ quan, đơn vị nơi Hội thẩm quân nhân công tác xem xét, xử lý kỷ luật.

Yêu cầu kiểm tra hiệu lực văn bản

Thông tư 178/2026/TT-BQP được ký ban hành ngày 03 tháng 11 năm 2026 và sắp có hiệu lực thi hành từ ngày 18 tháng 12 năm 2026 theo khoản 1 Điều 21 (thay thế Thông tư số 92/2011/TT-BQP theo khoản 2 Điều 21). Hội thẩm quân nhân, Tòa án quân sự các cấp cùng cơ quan, đơn vị liên quan cần chủ động rà soát, đối chiếu văn bản gốc và nắm vững toàn bộ quy tắc nghiệp vụ để bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật khi Thông tư chính thức phát sinh hiệu lực thi hành.

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm
Hội thẩm quân nhân không tự ý sao chép tài liệu hồ sơ | Góc Luật