Mức phí bảo hiểm tiền gửi 0,15%/năm và hạn nộp ngày 20 đầu quý
Theo Thông tư 04/2026/TT-NHNN, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi nộp phí định kỳ mức 0,15%/năm, quỹ tín dụng nhân dân nộp 0,1%/năm, hạn chót ngày 20 tháng đầu mỗi quý.
Mục lục nội dungThu gọn
Từ ngày 01/05/2026, các tổ chức tín dụng tại Việt Nam chính thức vận hành cơ chế tài chính mới về trích nộp phí nghiệp vụ. Việc nắm rõ thời hạn, phương thức xác định cơ sở dữ liệu và mức phí bảo hiểm tiền gửi giúp các đơn vị tránh phát sinh nghĩa vụ truy thu hoặc các vướng mắc về thanh khoản định kỳ.
Đối tượng áp dụng và phạm vi điều chỉnh trong hệ thống ngân hàng
Theo Điều 1 và Điều 2, văn bản hướng dẫn chi tiết các nội dung hoạt động gồm thu nộp phí nghiệp vụ, chi trả tiền bảo hiểm, tài khoản thanh toán và công tác kiểm tra chuyên ngành. Các chủ thể chịu tác động trực tiếp bao gồm Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam cùng toàn bộ các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi đang nhận tiền gửi của cá nhân.
Nhóm tổ chức tham gia bao gồm năm khối định chế: ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, ngân hàng hợp tác xã, hệ thống quỹ tín dụng nhân dân tại các địa phương và các tổ chức tài chính vi mô. Từng nhóm định chế có quy mô vốn, tính chất tài sản nợ và mức độ rủi ro khác nhau, từ đó chịu sự phân loại về nghĩa vụ đóng góp.
Người gửi tiền được bảo hiểm là đối tượng thụ hưởng sự an toàn gián tiếp từ chính sách này. Thông qua việc các định chế hoàn thành việc đóng phí đầy đủ, nguồn lực tài chính của cơ quan bảo hiểm được duy trì để sẵn sàng kích hoạt các biện pháp hỗ trợ chi trả khi xảy ra biến cố tại tổ chức nhận tiền gửi.
Thời hạn nộp ngày 20 đầu quý và quy trình đối chiếu 15 ngày
Khoản 1 Điều 3 nêu rõ nguyên tắc thực hiện nghĩa vụ: phí được tính và nộp định kỳ hằng quý trong năm tài chính. Mốc thời gian chốt việc chuyển nộp về Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam chậm nhất vào ngày 20 của tháng đầu tiên trong quý thu phí. Đây là mốc thời gian cố định cho toàn bộ chu kỳ 4 quý trong năm.
Nhằm tạo điều kiện cho các bộ phận nguồn vốn và kế toán tác nghiệp, khoản 1 Điều 3 quy định ngoại lệ xử lý ngày nghỉ: trường hợp ngày cuối cùng của hạn nộp phí trùng vào ngày lễ, tết hoặc ngày nghỉ cuối tuần, tổ chức tham gia được nộp vào ngày làm việc tiếp theo ngay sau kỳ nghỉ đó. Quy định này bảo đảm quyền lợi thời gian thao tác cho các đơn vị.
Sau khi nhận khoản tiền nộp từ các tổ chức tín dụng, cơ quan bảo hiểm sẽ kích hoạt quy trình hậu kiểm. Theo khoản 2 Điều 3, trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày hết hạn nộp phí, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam phải thông báo bằng văn bản về tình hình tính và nộp phí, ghi nhận cụ thể số liệu truy thu hoặc thoái thu.
Nếu có chênh lệch, quy trình thanh toán tiếp diễn theo thời hạn luật định tại khoản 2 Điều 3: tổ chức tham gia có trách nhiệm nộp đủ số tiền còn thiếu, và Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam có trách nhiệm hoàn trả số tiền nộp thừa trong thời hạn tối đa 15 ngày kể từ ngày có thông báo.
Các yếu tố cấu thành mức phí bảo hiểm tiền gửi theo quy định
Chính sách tài chính hiện hành thiết lập cơ chế phân tầng theo tính chất của từng loại hình tổ chức tín dụng. Mức sàn chuẩn được áp dụng chung cho đa số các định chế tín dụng, đồng thời dành mức ưu đãi hơn cho khối hợp tác xã tín dụng cơ sở.
Cụ thể, điểm a khoản 1 Điều 4 xác định tỷ lệ áp dụng thông thường là 0,15%/năm tính trên số dư tiền gửi bình quân của các loại tiền gửi được bảo hiểm. Mức này bao phủ hầu hết các ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, ngân hàng hợp tác xã và các tổ chức tài chính vi mô.
Riêng đối với hệ thống quỹ tín dụng nhân dân, điểm b khoản 1 Điều 4 quy định tỷ lệ là 0,1%/năm. Sự chênh lệch 0,05% phản ánh chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, tạo điều kiện giảm bớt gánh nặng chi phí hoạt động cho mạng lưới quỹ tín dụng nhân dân hoạt động tại các địa bàn nông thôn, vùng sâu vùng xa.
Bên cạnh hai khung cơ bản trên, điểm c khoản 1 Điều 4 để ngỏ cơ chế điều hành linh hoạt: Thống đốc Ngân hàng Nhà nước có thẩm quyền quyết định mức tỷ lệ khác theo quy định tại khoản 11 Điều 4 để phù hợp với từng giai đoạn phát triển và mức độ rủi ro chung của hệ thống.
| Nhóm tổ chức tín dụng | Tỷ lệ phí áp dụng | Căn cứ quy định | Kỳ hạn nộp |
|---|---|---|---|
| Ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, ngân hàng hợp tác xã, tài chính vi mô | 0,15%/năm | Điểm a khoản 1 Điều 4 | Ngày 20 tháng đầu mỗi quý |
| Quỹ tín dụng nhân dân | 0,1%/năm | Điểm b khoản 1 Điều 4 | Ngày 20 tháng đầu mỗi quý |
| Trường hợp đặc thù khác | Theo quyết định của Thống đốc NHNN | Điểm c khoản 1 Điều 4 | Theo văn bản hướng dẫn |
Phương pháp xác định số dư bình quân và công thức tính toán
Khoản 2 Điều 4 quy định rõ: cơ sở tính phí của quý thu phí là toàn bộ số dư tiền gửi bình quân của các loại tiền gửi được bảo hiểm tại tổ chức tham gia của quý trước liền kề quý thu phí. Điều này đồng nghĩa với việc số tiền phải chi trả trong quý hiện tại phụ thuộc hoàn toàn vào dữ liệu huy động của 3 tháng trong quý trước.
Khoản 3 Điều 4 quy chuẩn hóa công thức toán học xác định số phí phải nộp (ký hiệu là P). Công thức dựa trên bốn mốc số dư tiền gửi được bảo hiểm: số dư đầu tháng thứ nhất của quý trước liền kề (S0), cùng với số dư cuối các tháng thứ nhất (S1), tháng thứ hai (S2) và tháng thứ ba (S3) của quý trước liền kề.
Tỷ lệ tính phí (ký hiệu là m) được đưa vào công thức theo đúng định mức quy định tại khoản 1 Điều 4 (tương ứng 0,15%/năm hoặc 0,1%/năm). Việc lấy giá trị bình quân của các mốc đầu kỳ và cuối kỳ phản ánh chuẩn xác quy mô tiền gửi thực tế mà tổ chức tín dụng nắm giữ, tránh tình trạng biến động bất thường vào một ngày cụ thể làm sai lệch nghĩa vụ tài chính.
Xử lý tính phí trong các trường hợp tham gia mới và kiểm soát đặc biệt
Đối với các tổ chức tín dụng mới thành lập tham gia vào mạng lưới, khoản 4 Điều 4 đưa ra công thức tính toán riêng cho quý thu phí đầu tiên. Căn cứ tính toán không lấy theo quý trước liền kề mà dựa vào chuỗi số dư thực tế theo ngày (Si, với i chạy từ 1 đến n).
Trong đó, mốc S1 là số dư tiền gửi được bảo hiểm vào thời điểm cuối ngày đầu tiên nhận tiền gửi; còn Sn là số dư vào ngày cuối cùng của quý trước liền kề quý thu phí đầu tiên. Quy định này đảm bảo tổ chức mới thành lập chỉ phải thực hiện nghĩa vụ kể từ thời điểm thực tế phát sinh hoạt động huy động vốn bảo hiểm.
Đối với trường hợp tổ chức tín dụng gặp khó khăn bị đặt vào kiểm soát đặc biệt, khoản 5 Điều 4 xác lập nguyên tắc tính phí dựa trên chuỗi ngày thực tế. Điểm xuất phát S1 là số dư cuối ngày đầu tiên của quý mà quyết định đặt vào kiểm soát đặc biệt có hiệu lực; mốc kết thúc Sn là số dư cuối ngày cuối cùng ngay trước ngày quyết định đặt vào kiểm soát đặc biệt có hiệu lực.
Sự phân định ranh giới ngày hiệu lực kiểm soát đặc biệt tại khoản 5 và khoản 6 Điều 4 giúp cơ quan quản lý và bản thân tổ chức tín dụng chốt chính xác nghĩa vụ công nợ trước khi chuyển sang các trạng thái xử lý, phục hồi hoặc chấm dứt tái cơ cấu theo chỉ đạo ngành ngân hàng.
Tình huống minh họa tính toán nghĩa vụ định kỳ
Giả định một ngân hàng thương mại thuộc diện áp dụng mức chuẩn 0,15%/năm theo điểm a khoản 1 Điều 4 đang chuẩn bị nộp phí cho quý 4 năm 2026 (quý thu phí).
Theo khoản 2 và khoản 3 Điều 4, cơ sở tính toán sẽ dựa vào số liệu quý 3 năm 2026 liền kề trước đó. Các số liệu được trích xuất gồm:
- S0: Số dư đầu tháng thứ nhất của quý 3.
- S1: Số dư cuối tháng thứ nhất của quý 3.
- S2: Số dư cuối tháng thứ hai của quý 3.
- S3: Số dư cuối tháng thứ ba của quý 3.
- m: Tỷ lệ 0,15%/năm.
Hạn chót để ngân hàng nộp số tiền này cho Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam là ngày 20 của tháng 10 năm 2026 theo khoản 1 Điều 3. Sau khi nhận tiền, trong vòng 15 ngày, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam rà soát dữ liệu và gửi thông báo xác nhận hoặc thông báo truy thu/thoái thu theo khoản 2 Điều 3. Nếu phát sinh chênh lệch, ngân hàng hoặc cơ quan bảo hiểm hoàn tất nghĩa vụ tài chính trong vòng tối đa 15 ngày tiếp theo.
Trách nhiệm của các bên liên quan và hành động cần triển khai
Để vận hành trơn tru quy định và tránh vi phạm thời hạn, các nhóm đối tượng cần thiết lập ngay quy trình nội bộ phù hợp:
- Ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và ngân hàng hợp tác xã: Thiết lập công thức trích xuất dữ liệu tự động cho các chỉ số S0, S1, S2, S3 ngay sau khi đóng sổ kế toán tháng thứ ba của quý. Chuẩn bị nguồn tiền để thanh toán chậm nhất vào ngày 20 của tháng đầu quý sau.
- Quỹ tín dụng nhân dân: Áp dụng chính xác tỷ lệ ưu đãi 0,1%/năm, theo dõi sát sao lịch làm việc hành chính để nếu ngày 20 rơi vào ngày nghỉ thì thực hiện chuyển tiền ngay vào ngày làm việc kế tiếp.
- Tổ chức tài chính vi mô: Phối hợp với bộ phận kế toán để phân tách chính xác các khoản tiền gửi thuộc diện được bảo hiểm làm cơ sở tính phí theo tỷ lệ 0,15%/năm.
- Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam: Tổ chức tiếp nhận chứng từ, vận hành hệ thống thông báo bằng văn bản trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày hết hạn nộp phí, kịp thời xử lý các hồ sơ hoàn trả hoặc truy nộp.
Câu hỏi thường gặp về nghiệp vụ nộp phí bảo hiểm
Thời hạn nộp phí có được gia hạn nếu trùng ngày nghỉ cuối tuần không?
Có. Khoản 1 Điều 3 quy định trường hợp ngày cuối cùng của thời hạn nộp phí trùng vào ngày lễ, tết hoặc ngày nghỉ cuối tuần thì tổ chức tham gia được nộp vào ngày làm việc tiếp theo ngay sau ngày nghỉ đó.
Tổ chức tín dụng nộp thừa hoặc thiếu phí xử lý như thế nào?
Theo khoản 2 Điều 3, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam thông báo bằng văn bản trong vòng 15 ngày kể từ ngày hết hạn nộp phí. Sau đó, tổ chức nộp số phí còn thiếu hoặc Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam hoàn trả số phí nộp thừa trong thời hạn tối đa 15 ngày kể từ ngày có thông báo.
Tỷ lệ đóng góp của quỹ tín dụng nhân dân khác gì so với ngân hàng thương mại?
Theo khoản 1 Điều 4, quỹ tín dụng nhân dân áp dụng tỷ lệ 0,1%/năm, thấp hơn so với tỷ lệ áp dụng cho ngân hàng thương mại là 0,15%/năm.
Cơ sở dữ liệu nào được dùng để tính số phí phải nộp cho quý thu phí?
Khoản 2 Điều 4 nêu rõ cơ sở tính phí của quý thu phí là toàn bộ số dư tiền gửi bình quân của các loại tiền gửi được bảo hiểm của quý trước liền kề quý thu phí.
Rà soát tuân thủ và khuyến nghị dành cho tổ chức tín dụng
Thông tư 04/2026/TT-NHNN đã đi vào cuộc sống và đang được áp dụng xuyên suốt trong hệ thống ngân hàng. Việc tuân thủ chính xác mốc thời hạn ngày 20 đầu quý cùng chuẩn số liệu bình quân quý trước là nghĩa vụ mang tính bắt buộc đối với mọi tổ chức tham gia.
Các bộ phận kiểm toán nội bộ, tài chính kế toán và quản lý nguồn vốn cần liên tục đối chiếu số dư tiền gửi được bảo hiểm thực tế với các công thức quy định tại Điều 4. Trong trường hợp phát sinh chuyển đổi mô hình, tổ chức lại hoặc biến động pháp lý, đơn vị cần bám sát các hướng dẫn tại Điều 3 và Điều 4 để thực hiện thủ tục tài chính đúng pháp luật.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức