Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Nghị quyết 358/NQ-CP đã có hiệu lực: Thay thế 6 nghị quyết vùng, cắt khâu trung gian

Nghị quyết 358/NQ-CP có hiệu lực từ ngày 09/11/2026, thay thế 6 nghị quyết giai đoạn 2022 - 2023 và cho phép cơ quan chủ trì chủ động dừng đề án cũ không còn phù hợp trước hạn hoàn thành kế hoạch triển khai ngày 15/11/2026.

Mục lục nội dungThu gọn

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 358/NQ-CP ngày 09/11/2026 ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới. Văn bản này đánh dấu bước chuyển biến căn bản trong quản trị phát triển không gian kinh tế khi chính thức thay thế toàn bộ 6 nghị quyết hành động vùng ban hành trong giai đoạn 2022 - 2023, phân cấp toàn diện thẩm quyền xử lý dự án tồn đọng và xóa bỏ cơ chế trung gian trong điều phối liên kết vùng.

Hôm nay, ngày 15/11/2026, các bộ, cơ quan ngang bộ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương bước vào mốc thời hạn then chốt để ban hành văn bản hành động cụ thể, đồng thời kích hoạt quyền chủ động dừng các đề án không còn phù hợp mà không cần chờ quyết định từ cấp trên. Việc nắm bắt cặn kẽ những thay đổi cốt lõi giữa quy định cũ và mới theo Nghị quyết 358/NQ-CP là yêu cầu cấp thiết đối với các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp tham gia các dự án phát triển vùng.

Điểm khác biệt cốt lõi giữa Nghị quyết 358/NQ-CP và 6 nghị quyết vùng cũ

Giai đoạn 2022 - 2023, việc triển khai liên kết và phát triển vùng được phân mảnh tại 6 văn bản riêng biệt, bao gồm các Nghị quyết số 96/NQ-CP ngày 01 tháng 8 năm 2022, Nghị quyết số 14/NQ-CP ngày 08 tháng 02 năm 2023, Nghị quyết số 168/NQ-CP ngày 29 tháng 12 năm 2022, Nghị quyết số 152/NQ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2022, Nghị quyết số 154/NQ-CP ngày 23 tháng 11 năm 2022 và Nghị quyết số 78/NQ-CP ngày 18 tháng 6 năm 2022 của Chính phủ. Sự phân tán này dẫn tới quy trình điều phối phức tạp, nhiều tầng nấc phê duyệt khiến nguồn lực phân bổ chậm và kém hiệu quả.

Kể từ ngày 09/11/2026, theo Điều 2 Nghị quyết số 358/NQ-CP, toàn bộ 6 nghị quyết nêu trên đã chính thức hết hiệu lực và được thay thế bằng một khuôn khổ hành động thống nhất. Điểm đột phá lớn nhất nằm ở tư duy điều phối nguồn lực, cơ chế phân cấp thẩm quyền xử lý đề án cũ và việc chuyển dịch quản trị không gian phát triển từ chia cắt theo địa giới hành chính sang liên kết ngành và chuỗi chức năng.

Tiêu chí so sánhQuy định cũ (6 nghị quyết giai đoạn 2022 - 2023)Quy định mới (Nghị quyết 358/NQ-CP)
Khuôn khổ pháp lý điều hànhPhân tán theo 6 văn bản riêng rẽ cho từng vùng (Nghị quyết 96, 14, 168, 152, 154, 78).Tích hợp đồng bộ trong một chương trình hành động quốc gia duy nhất (Điều 1, Điều 2).
Thẩm quyền dừng đề án không phù hợpPhải lập hồ sơ trình cấp có thẩm quyền hoặc đề xuất Thủ tướng Chính phủ phê duyệt việc dừng triển khai.Cơ quan chủ trì tự chủ động dừng thực hiện, không phải đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét cho dừng (Điều 2).
Cơ chế điều phối nguồn lực vùngThực hiện qua các ban chỉ đạo, phân bổ ngân sách trung gian và thỏa thuận hành chính rời rạc.Thực hiện theo nguyên tắc cùng quyết định, cùng góp vốn, cùng chịu trách nhiệm, cùng hưởng lợi; không phát sinh khâu trung gian (Khoản 3 Mục II).
Mô hình quản trị không gianPhát triển kinh tế - xã hội bó hẹp theo ranh giới địa giới hành chính từng tỉnh, thành phố.Chuyển dịch sang phát triển theo chức năng, tiềm năng, lợi thế, tài nguyên môi trường và liên kết ngành (Khoản 3 Mục II).
Hành lang kinh tế trọng điểmĐầu tư các tuyến giao thông nội vùng phân tán, thiếu kết nối đồng bộ theo trục.Tập trung hành lang Bắc - Nam, Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, Mộc Bài - TP.HCM - Biên Hòa - Vũng Tàu kết nối quốc tế (Khoản 2 Mục II).
Đầu mối theo dõi, tổng hợpPhân công theo các bộ ngành khác nhau tùy từng nghị quyết chuyên đề vùng.Bộ Tài chính làm đầu mối thống nhất giúp Chính phủ, Thủ tướng theo dõi, đôn đốc và tổng hợp chung (Khoản 4 Mục III).

Cơ chế phân cấp thẩm quyền: Quyền chủ động dừng đề án cũ không còn phù hợp

Trước khi Nghị quyết 358/NQ-CP được ban hành, việc điều chỉnh, hoãn hoặc hủy bỏ một nhiệm vụ hay đề án đầu tư công phát triển vùng là một thủ tục phức tạp, mất nhiều thời gian do phải qua nhiều khâu báo cáo, thẩm định và xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ. Thực trạng này khiến nhiều nguồn vốn và nguồn nhân lực bị 'giam chân' tại các đề án không còn khả thi hoặc không còn đáp ứng đúng yêu cầu phát triển thực tế.

Theo Điều 2 Nghị quyết số 358/NQ-CP, Chính phủ đã phân cấp triệt để thẩm quyền cho các bộ, cơ quan ngang bộ và địa phương. Cụ thể, đối với các nhiệm vụ, đề án thuộc các Nghị quyết số 96/NQ-CP, 14/NQ-CP, 168/NQ-CP, 152/NQ-CP, 154/NQ-CP và 78/NQ-CP chưa triển khai hoặc đang trong quá trình chuẩn bị đầu tư, phê duyệt, cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm rà soát, đối chiếu trực tiếp với quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp của Nghị quyết số 27-NQ/TW cũng như Chương trình hành động mới ban hành.

Kết quả rà soát phân định thành hai hướng xử lý dứt khoát:

  • Trường hợp đề án vẫn phù hợp: Cơ quan chủ trì tiếp tục hoàn thiện thủ tục để triển khai, trong đó chủ động lồng ghép ngay các nhiệm vụ của Chương trình hành động ban hành kèm theo Nghị quyết số 358/NQ-CP (theo Điều 2).
  • Trường hợp đề án không còn phù hợp: Cơ quan chủ trì được trao toàn quyền chủ động dừng thực hiện mà không phải đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét cho dừng thực hiện (theo Điều 2).

Quy định này loại bỏ áp lực hành chính và tạo cơ sở pháp lý vững chắc để người đứng đầu cơ quan, địa phương mạnh dạn cắt bỏ những dự án lãng phí, dàn trải. Đổi lại, trách nhiệm giải trình được nâng cao tối đa: các cơ quan phải tổng hợp rõ kết quả rà soát và danh mục các nhiệm vụ, đề án dừng thực hiện vào báo cáo hằng năm gửi Bộ Tài chính theo Điểm d Khoản 1 Mục III Chương trình hành động.

Xóa bỏ khâu trung gian và đổi mới thể chế điều phối nguồn lực vùng

Hội đồng điều phối vùng trong giai đoạn trước thường gặp vướng mắc về thẩm quyền và cơ chế ra quyết định tài chính chung, dẫn đến việc các thỏa thuận liên kết chỉ dừng lại ở mức cam kết văn bản. Nhằm giải quyết điểm nghẽn này, Khoản 3 Mục II Chương trình hành động ban hành kèm theo Nghị quyết số 358/NQ-CP đặt ra yêu cầu nghiên cứu, đổi mới mạnh mẽ mô hình tổ chức và phương thức hoạt động của Hội đồng điều phối vùng theo hướng thực chất, hiệu lực và hiệu quả.

Cơ chế mới xác lập nguyên tắc điều phối và huy động nguồn lực vùng gồm bốn cấu phần gắn kết hữu cơ: "các địa phương cùng quyết định, cùng góp vốn, cùng chịu trách nhiệm và cùng hưởng lợi, không phát sinh khâu trung gian" (theo Khoản 3 Mục II). Việc cắt giảm toàn bộ các khâu trung gian giúp nguồn lực đầu tư được luân chuyển trực tiếp từ ngân sách địa phương hoặc các nguồn vốn ủy thác tới các dự án liên kết cụ thể mà không phải đi qua nhiều tầng nấc hành chính xét duyệt.

Bên cạnh đó, theo Khoản 3 Mục II Chương trình hành động, Chính phủ yêu cầu rà soát, đánh giá việc thực hiện thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù đối với một số địa phương; tiến hành nghiên cứu, thể chế hóa các cơ chế, chính sách đặc thù đã được thực tiễn chứng minh là đúng và có hiệu quả để áp dụng trên phạm vi toàn quốc. Đây là nền tảng để tạo bước đột phá trong quản trị quốc gia: chuyển dịch căn bản từ phát triển bó hẹp theo địa giới hành chính sang phát triển theo chức năng, tiềm năng, lợi thế, điều kiện tài nguyên - môi trường và liên kết ngành hiệu quả.

Đồng thời, theo quy định tại Khoản 3 Mục II Chương trình hành động, các cơ quan chức năng có nhiệm vụ nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách đột phá, vượt trội để phát triển các vùng động lực, cực tăng trưởng, hành lang kinh tế, khu kinh tế đặc biệt, đặc khu công nghệ, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, trung tâm dữ liệu quốc gia và các mô hình kinh tế mới; tăng cường điều phối chung hoạt động xúc tiến, thu hút đầu tư nước ngoài theo vùng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thời hạn và trách nhiệm thực thi: Hạn chót ban hành kế hoạch triển khai ngày 15/11/2026

Tiến độ thực hiện Nghị quyết 358/NQ-CP được thiết lập theo các mốc thời gian hết sức nghiêm ngặt, gắn liền với chế độ báo cáo và quy trình giám sát nhiều cấp. Cơ chế phân công trách nhiệm thể hiện sự chỉ đạo quyết liệt từ trung ương tới các đơn vị thực thi cấp cơ sở.

Cụ thể, theo quy định tại Điểm b Khoản 1 Mục III Chương trình hành động ban hành kèm theo Nghị quyết số 358/NQ-CP:

"Trước ngày 15 tháng 11 năm 2026, xây dựng, ban hành Chương trình, Kế hoạch hành động hoặc lồng ghép văn bản cụ thể triển khai thực hiện Nghị quyết và Chương trình hành động này, trong đó xác định rõ, đầy đủ các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp, tiến độ và nguồn lực thực hiện, dự kiến kết quả đầu ra đối với từng nhiệm vụ, giải pháp và phân công đơn vị chủ trì thực hiện."

Hôm nay là ngày 15/11/2026, mốc thời hạn nêu trên đã chính thức đến hạn. Các bộ, cơ quan ngang bộ và Ủy ban nhân dân các địa phương bắt buộc phải hoàn thành việc ban hành chương trình, kế hoạch hành động hoặc văn bản lồng ghép của đơn vị mình. Việc lồng ghép phải xác định rõ sản phẩm đầu ra, không bố trí chung chung hoặc thiếu tính khả thi.

Quy trình kiểm tra, giám sát và chế độ báo cáo định kỳ sau mốc 15/11/2026 được xác định cụ thể như sau:

  • Báo cáo định kỳ hằng năm của các bộ, địa phương: Thường xuyên theo dõi, kiểm tra tiến độ; tổng hợp, đánh giá tình hình thực hiện và gửi báo cáo về Bộ Tài chính trước ngày 15 tháng 12 hằng năm, bao gồm danh mục rà soát các đề án dừng thực hiện (theo Điểm d Khoản 1 Mục III).
  • Báo cáo tổng hợp của Bộ Tài chính: Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ theo dõi, đôn đốc; có trách nhiệm báo cáo Chính phủ, Thủ tướng trước ngày 31 tháng 12 hằng năm hoặc báo cáo đột xuất khi có yêu cầu (theo Khoản 4 Mục III).
  • Mốc sơ kết chương trình: Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan tổ chức sơ kết trước ngày 31 tháng 12 năm 2028 (theo Khoản 4 Mục III).
  • Mốc tổng kết chương trình: Đánh giá toàn diện kết quả thực hiện Chương trình hành động được tiến hành trước ngày 31 tháng 3 năm 2031 (theo Khoản 4 Mục III).

Tình huống minh họa: Xử lý danh mục đề án chuyển tiếp tại một địa phương

Để hình dung rõ nét tác động thực tiễn từ cơ chế mới, xem xét trường hợp áp dụng cụ thể tại Ủy ban nhân dân một tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm khi tiến hành rà soát danh mục các dự án cũ ngay trong đợt triển khai ngày 15/11/2026.

Ủy ban nhân dân tỉnh đang quản lý 2 đề án hạ tầng được lập căn cứ theo Nghị quyết số 152/NQ-CP ngày 15/11/2022 của Chính phủ trước đây (nghị quyết này hiện đã được thay thế theo Điều 2 Nghị quyết 358/NQ-CP):

  • Đề án A: Dự án xây dựng cảng cạn nội địa kết nối với hành lang kinh tế Mộc Bài (Tây Ninh) - Thành phố Hồ Chí Minh - Biên Hòa - Vũng Tàu. Dự án đang trong giai đoạn hoàn thiện hồ sơ chuẩn bị đầu tư.
  • Đề án B: Đề án thành lập trung tâm xúc tiến thương mại nông sản cấp huyện độc lập, xây dựng phân tán theo ranh giới hành chính địa phương và chưa triển khai trên thực tế.

Căn cứ theo Điều 2 Nghị quyết số 358/NQ-CP, quy trình xử lý của tỉnh được tiến hành như sau:

Đối với Đề án A, cơ quan chủ trì rà soát đối chiếu với Khoản 2 Mục II Chương trình hành động thấy rằng đề án phù hợp định hướng phát triển hành lang kinh tế trọng điểm Mộc Bài - TP.HCM - Biên Hòa - Vũng Tàu. Tỉnh quyết định tiếp tục hoàn thiện thủ tục để triển khai, đồng thời lồng ghép trực tiếp các nhiệm vụ của Chương trình hành động mới ban hành theo quy định tại Điều 2.

Đối với Đề án B, rà soát nhận thấy việc xây dựng trung tâm xúc tiến độc lập theo địa giới hành chính không còn phù hợp với quan điểm quản trị mới (phát triển theo chuỗi liên kết ngành, không phát sinh khâu trung gian theo Khoản 3 Mục II). Căn cứ quyền hạn phân cấp tại Điều 2 Nghị quyết số 358/NQ-CP, cơ quan chủ trì chủ động ban hành quyết định dừng thực hiện đề án B ngay tại cấp tỉnh mà không cần lập văn bản gửi Bộ Kế hoạch trước đây hay trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt cho dừng.

Sau khi ra quyết định dừng, tỉnh đưa Đề án B vào danh mục các nhiệm vụ, đề án dừng thực hiện để báo cáo Bộ Tài chính trước ngày 15/12 theo quy định tại Điểm d Khoản 1 Mục III Chương trình hành động, qua đó giải phóng ngay quỹ đất và nguồn vốn dự kiến chuẩn bị đầu tư cho các dự án liên kết khác có hiệu quả hơn.

Ai bị ảnh hưởng và hành động cần thực hiện ngay lúc này

Nghị quyết số 358/NQ-CP tác động trực tiếp và phân tầng rõ rệt đến ba nhóm chủ thể chính trong toàn bộ hệ sinh thái kinh tế - xã hội của các vùng:

  1. Các bộ, cơ quan ngang bộ:
    • Phải hoàn tất ban hành Chương trình, Kế hoạch hành động hoặc văn bản lồng ghép trước ngày 15/11/2026 (theo Điểm b Khoản 1 Mục III).
    • Các cơ quan được phân công chủ trì theo dõi các chỉ tiêu tại Phụ lục I có trách nhiệm hướng dẫn các địa phương cụ thể hóa các chỉ tiêu phát triển của vùng thành chỉ tiêu riêng của từng địa phương (theo Điểm a Khoản 1 Mục III).
    • Thực hiện nghiêm chế độ báo cáo định kỳ trước ngày 15/12 hằng năm gửi về Bộ Tài chính (theo Điểm d Khoản 1 Mục III).
    • Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương:
      • Hoàn thành kế hoạch hành động cấp tỉnh trước ngày 15/11/2026, xác định rõ mục tiêu, tiến độ, nguồn lực và giao đơn vị chủ trì (theo Điểm b Khoản 1 Mục III).
      • Rà soát toàn bộ các dự án cũ thuộc 6 nghị quyết đã bị thay thế; chủ động ban hành quyết định dừng các đề án không phù hợp theo thẩm quyền tại Điều 2.
      • Phối hợp cùng các tỉnh lân cận thiết lập cơ chế cùng quyết định, cùng góp vốn, cùng chịu trách nhiệm triển khai các dự án liên vùng theo Khoản 3 Mục II.
      • Các doanh nghiệp, nhà đầu tư thực hiện dự án vùng:
        • Chủ động làm việc với cơ quan chủ trì đề án để cập nhật tình trạng pháp lý của các nhiệm vụ đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư; điều chỉnh nội dung dự án ăn khớp với định hướng hành lang kinh tế tại Khoản 2 Mục II.
        • Tiếp cận các cơ hội đầu tư mới từ chính sách phát triển các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế trọng điểm, đặc khu công nghệ và trung tâm dữ liệu quốc gia (theo Khoản 3 Mục II).
        • Hưởng lợi trực tiếp từ việc cắt giảm các thủ tục trung gian khi tham gia các dự án hợp tác công tư hoặc các công trình kết nối liên vùng.

Câu hỏi thường gặp về thực thi Nghị quyết số 358/NQ-CP

Các đề án thuộc 6 nghị quyết cũ chưa triển khai thì thủ tục dừng thế nào?

Theo Điều 2 Nghị quyết số 358/NQ-CP, cơ quan chủ trì tự rà soát và đối chiếu với nội dung của Nghị quyết số 27-NQ/TW và Chương trình hành động. Nếu không còn phù hợp, cơ quan chủ trì chủ động dừng thực hiện mà không phải đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét cho dừng thực hiện, sau đó đưa vào báo cáo định kỳ gửi Bộ Tài chính.

Hạn chót ban hành Kế hoạch hành động của các bộ, địa phương là ngày nào?

Căn cứ Điểm b Khoản 1 Mục III Chương trình hành động ban hành kèm theo Nghị quyết số 358/NQ-CP, thời hạn để các bộ, cơ quan ngang bộ và địa phương xây dựng, ban hành Chương trình, Kế hoạch hành động hoặc lồng ghép văn bản cụ thể là trước ngày 15 tháng 11 năm 2026.

Nguyên tắc không phát sinh khâu trung gian trong huy động nguồn lực vùng được hiểu ra sao?

Theo Khoản 3 Mục II Chương trình hành động, cơ chế phối hợp, điều phối và huy động nguồn lực vùng được thực hiện theo nguyên tắc các địa phương cùng quyết định, cùng góp vốn, cùng chịu trách nhiệm và cùng hưởng lợi. Cơ chế này xóa bỏ các tầng nấc phân bổ trung gian, gắn trách nhiệm và quyền lợi kinh tế trực tiếp của các địa phương tham gia.

Cơ quan nào giữ vai trò đầu mối theo dõi và tiếp nhận báo cáo việc thực hiện?

Căn cứ Khoản 4 Mục III Chương trình hành động, Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình thực hiện. Các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm gửi báo cáo tình hình hằng năm về Bộ Tài chính trước ngày 15 tháng 12 (theo Điểm d Khoản 1 Mục III).

Khuyến nghị và các bước tiếp theo dành cho cơ quan, doanh nghiệp

Sự ra đời của Nghị quyết số 358/NQ-CP là bước đi mang tính bản lề nhằm thống nhất không gian kinh tế quốc gia, chấm dứt tình trạng cát cứ hành chính và tối ưu hóa nguồn lực công. Với việc hiệu lực thi hành đã được kích hoạt từ ngày 09/11/2026 và mốc hạn hoàn thành kế hoạch triển khai là ngày 15/11/2026, các cơ quan hành chính nhà nước cần lập tức rà soát lại toàn diện các dự án chuyển tiếp, kiên quyết dừng các nhiệm vụ dàn trải, kém hiệu quả để tập trung nguồn lực cho các cực tăng trưởng và hành lang kinh tế trọng điểm.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế, việc đối chiếu văn bản gốc và theo dõi chặt chẽ văn bản triển khai của từng bộ, địa phương là bước đi sống còn để nắm bắt dòng vốn đầu tư công mới. Khi có những vướng mắc phát sinh về thủ tục liên kết vùng hoặc cơ chế góp vốn chung, các đơn vị cần tham khảo ý kiến hướng dẫn chính thức từ cơ quan chủ trì hoặc các chuyên gia tư vấn pháp lý chuyên sâu để đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật về ngân sách và đầu tư công.

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm
Nghị quyết 358/NQ-CP: Thay 6 nghị quyết vùng | Góc Luật