Quy trình 3 bước “Ngắt – Lưu – Chặn” khi gặp nguy cơ trên mạng
Theo Quyết định 3307/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành và có hiệu lực từ ngày 12/11/2026, học sinh, phụ huynh và giáo viên cần áp dụng chuẩn xác quy trình 3 bước để kịp thời xử lý các tình huống đe dọa trực tuyến, bảo đảm an toàn thông tin và bảo lưu chứng cứ pháp lý.
Mục lục nội dungThu gọn
Quyết định 3307/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo có hiệu lực từ ngày 12/11/2026 đặt ra các hướng dẫn mang tính quy chuẩn nhằm bảo vệ học sinh trước các sự cố trực tuyến. Khi đối diện với các nguy cơ trên mạng, việc phản ứng sai thứ tự có thể xóa sạch dấu vết vi phạm và gây khó khăn cho việc xử lý về sau. Hướng dẫn nghiệp vụ thống nhất quy tắc hành động: ngắt kết nối kỹ thuật trước tiên, sao lưu chứng cứ, sau đó mới tiến hành chặn tương tác.
Quy trình phản ứng chuẩn khi đối mặt nguy cơ trên mạng
Theo Mục 4.2.1 Tài liệu ban hành kèm theo Quyết định số 3307/QĐ-BGDĐT, người sử dụng thiết bị phải ghi nhớ và tuân thủ thứ tự: “Ngắt – Lưu – Chặn”. Đây là quy chuẩn phản xạ được xây dựng tương tự như nguyên tắc cách ly trong ứng cứu sự cố an toàn thông tin ở quy mô lớn, áp dụng trực tiếp trên từng thiết bị cá nhân của học sinh.
Thực tế xử lý sự cố cho thấy sai lầm phổ biến nhất của người dùng là hoảng sợ, vội vã đóng ứng dụng, xóa lịch sử trò chuyện hoặc chặn ngay tài khoản vi phạm. Hành động này vô tình tiêu hủy các dấu vết số, khiến nhà trường và cơ quan công an không đủ tài liệu xác minh nguồn gốc hành vi xâm hại. Trình tự 3 bước bảo đảm giải quyết song song hai mục tiêu: chặn đứng hiểm họa tiếp diễn và lưu giữ chứng cứ phục vụ điều tra.
Chi tiết 3 bước xử lý kỹ thuật ban đầu
- Bước 1: Ngắt kết nối mạng ngay lập tức
Theo Mục 4.2.1 Tài liệu ban hành kèm theo Quyết định số 3307/QĐ-BGDĐT, hành động đầu tiên là ngắt kết nối Internet (tắt Wi-Fi, ngắt dữ liệu di động 4G/5G hoặc rút cáp mạng) để cách ly nguy cơ kỹ thuật. Việc ngắt mạng ngăn chặn mã độc phát tán ngầm, ngăn kẻ xấu gửi thêm lệnh điều khiển từ xa, hoặc chặn hành vi đánh cắp thông tin tài khoản đang diễn ra.
- Bước 2: Sao lưu đầy đủ bằng chứng số
Theo Mục 4.2.1 Tài liệu ban hành kèm theo Quyết định số 3307/QĐ-BGDĐT, người dùng chụp lại toàn bộ bằng chứng trước khi thực hiện bất kỳ hành động nào khác. Danh mục tài liệu cần lưu giữ bao gồm: ảnh chụp màn hình cuộc trò chuyện, đường link đáng ngờ, thông tin nhận diện tài khoản của đối tượng và mốc thời gian cụ thể xảy ra sự việc. Việc sao lưu trước khi chặn là điều kiện tiên quyết để vụ việc bắt nạt hoặc lừa đảo được xử lý triệt để.
- Bước 3: Chặn tài khoản và ngừng tương tác tài chính
Theo Mục 4.2.1 Tài liệu ban hành kèm theo Quyết định số 3307/QĐ-BGDĐT, người dùng tiến hành chặn (block) tài khoản có hành vi xấu. Đồng thời, nguyên tắc cốt lõi được áp dụng xuyên suốt là tuyệt đối không phản hồi, không chuyển tiền dưới bất kỳ hình thức nào. Khi đối mặt với các hình thức phishing, deepfake hay sextortion, việc nạn nhân đáp ứng yêu cầu chuyển tiền không bảo đảm kẻ xấu dừng lại; im lặng và chặn liên lạc là giải pháp an toàn.
Phối hợp tiếp nhận và chuyển giao thông tin sự cố
Sau khi thiết lập kiểm soát kỹ thuật ban đầu, người dùng chuyển trọng tâm sang tìm kiếm sự hỗ trợ. Theo Mục 4.2.2 Tài liệu ban hành kèm theo Quyết định số 3307/QĐ-BGDĐT, quy trình phối hợp triển khai tiếp nối qua hai bước:
- Bước 4: Thông báo cho người lớn tin cậy
Học sinh cần báo ngay cho cha mẹ hoặc người lớn thực sự tin cậy, ví dụ như giáo viên chủ nhiệm nếu chưa sẵn sàng chia sẻ với gia đình. Việc khai báo cần tiến hành càng sớm càng tốt, không chờ đợi đến khi sự việc phát triển tới mức đặc biệt nghiêm trọng. Sự trì hoãn tìm kiếm trợ giúp là nguyên nhân chính dẫn tới hậu quả nặng nề trong các vụ việc tống tiền hoặc lừa đảo.
- Bước 5: Trình báo qua kênh chính thức
Tùy theo tính chất vụ việc, thông tin chứng cứ đã sao lưu được chuyển tới cơ quan chuyên trách phù hợp để xử lý đúng thẩm quyền.
| Đầu mối tiếp nhận | Cơ quan phụ trách | Tính chất vụ việc | Phương thức liên hệ |
|---|---|---|---|
| Tổng đài 111 | Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế | Bảo vệ trẻ em, bị đe dọa, bắt nạt, dụ dỗ, xâm hại | Gọi thoại miễn phí 24/24, Zalo 111, App 111, website tongdai111.vn |
| Đầu số 113 | Lực lượng Công an | Sự cố an ninh, trật tự khẩn cấp | Gọi khẩn cấp toàn quốc |
| Đầu số 156 và 5656 | Cục An ninh mạng, Bộ Công an | Lừa đảo qua tin nhắn, cuộc gọi viễn thông | Gọi điện hoặc gửi tin nhắn SMS |
| Cổng vncert.vn | VNCERT thuộc Cục An ninh mạng, Bộ Công an | Phản ánh sự cố an toàn thông tin, website giả mạo | Gửi phản ánh trực tuyến |
Trách nhiệm và phân công nhiệm vụ cho các nhóm đối tượng
Theo Quyết định số 3307/QĐ-BGDĐT, các nhóm đối tượng trong môi trường giáo dục chịu trách nhiệm phối hợp thực hiện đồng bộ:
- Đối với học sinh: Tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc không chuyển tiền, không chia sẻ OTP theo Mục 2.2.1.c; chủ động thực hiện phản xạ “Ngắt – Lưu – Chặn” theo Mục 4.2.1 và nhanh chóng báo cáo thầy cô, phụ huynh theo Mục 4.2.2.
- Đối với phụ huynh: Lắng nghe, đồng hành, bình tĩnh tiếp nhận phản ánh từ con em; trực tiếp hỗ trợ kiểm tra dữ liệu bằng chứng và liên hệ các đầu mối 111, 113 hoặc 156 để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của con trẻ.
- Đối với giáo viên chủ nhiệm và nhà trường: Thiết lập kênh tiếp nhận thông tin tin cậy, sẵn sàng hỗ trợ tâm lý và điều phối hồ sơ sự việc sang cơ quan quản lý giáo dục hoặc cơ quan an ninh trật tự theo phân công tại Điều 3 Quyết định số 3307/QĐ-BGDĐT.
Tình huống thực tế minh họa
Một học sinh nhận được tin nhắn tống tiền từ tài khoản lạ kèm hình ảnh giả mạo deepfake. Quy trình xử lý theo đúng tài liệu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo diễn ra như sau:
- Học sinh ngắt ngay kết nối Wi-Fi và dữ liệu di động trên điện thoại để ngăn chặn mã độc thu thập thêm thông tin cá nhân theo Mục 4.2.1.
- Học sinh dùng tính năng chụp màn hình để lưu lại toàn bộ tin nhắn, tài khoản kẻ gửi, liên kết đính kèm và mốc thời gian vi phạm theo Mục 4.2.1. Tuyệt đối không sao lưu hay phát tán các hình ảnh nhạy cảm.
- Tiến hành chặn vĩnh viễn tài khoản tống tiền, kiên quyết không trả lời tin nhắn và không chuyển tiền theo Mục 4.2.1.
- Học sinh thông báo ngay sự việc cho giáo viên chủ nhiệm theo Mục 4.2.2.
- Phụ huynh và nhà trường phối hợp chuyển tiếp toàn bộ dữ liệu chứng cứ số tới Tổng đài 111 và phản ánh hành vi lừa đảo qua đầu số 156 theo Mục 4.2.2.
Giải đáp thắc mắc thường gặp
Nếu lỡ chặn tài khoản trước khi chụp ảnh màn hình thì phải làm sao?
Theo phân tích tại Mục 4.2.1 Tài liệu kèm theo Quyết định số 3307/QĐ-BGDĐT, việc chặn trước khi lưu bằng chứng khiến quá trình trình báo thiếu tài liệu căn cứ. Trong trường hợp này, người dùng cần kiểm tra tính năng bỏ chặn tạm thời để trích xuất lại lịch sử nếu nền tảng còn lưu, hoặc báo ngay cho người lớn và cơ quan chức năng để được hướng dẫn nghiệp vụ chuyên biệt.
Có nên trả một khoản tiền nhỏ để kẻ đe dọa không phát tán thông tin?
Không. Căn cứ Mục 4.2.1 Tài liệu kèm theo Quyết định số 3307/QĐ-BGDĐT, một khi đã chuyển tiền hoặc phản hồi, không có gì bảo đảm đối tượng xấu sẽ dừng lại. Im lặng và chặn tài khoản luôn là giải pháp an toàn hơn tương tác với đối tượng.
Tổng đài 111 tiếp nhận phản ánh qua những hình thức nào?
Căn cứ Mục 4.2.2 Tài liệu kèm theo Quyết định số 3307/QĐ-BGDĐT, Tổng đài 111 hoạt động miễn phí 24/24 giờ vào tất cả các ngày trong tuần (kể cả lễ, Tết), hỗ trợ đa kênh qua cuộc gọi thoại, Zalo 111, ứng dụng App 111 và website tongdai111.vn.
Khuyến nghị thực hiện
Việc áp dụng đồng bộ các quy tắc tại Quyết định số 3307/QĐ-BGDĐT là biện pháp căn cơ bảo vệ học sinh trên không gian mạng. Giáo viên, phụ huynh và người học cần nắm chắc các bước kỹ thuật, kiểm tra đối chiếu văn bản hướng dẫn chính thức và kịp thời kết nối với các cơ quan quản lý khi phát hiện hành vi xâm phạm quyền riêng tư hoặc tài sản.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức