Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Thời hạn 30 ngày lập kế hoạch phá dỡ công trình sai phép không thể khắc phục

Theo Nghị quyết 96/2026/NQ-HĐND, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định buộc phá dỡ có hiệu lực, chủ đầu tư công trình vi phạm phải chọn xong đơn vị tư vấn, bố trí kinh phí và công khai kế hoạch phá dỡ nhằm xử lý dứt điểm các công trình vi phạm không thể khắc phục.

Mục lục nội dungThu gọn

Vấn đề xử lý các vi phạm trật tự xây dựng kéo dài trên địa bàn Hà Nội vừa có bước chuyển biến pháp lý quan trọng khi quy chuẩn và mốc thời gian xử lý cưỡng chế được luật hóa chặt chẽ. Đáng chú ý, việc áp dụng biện pháp cưỡng chế không còn chung chung mà gắn trực tiếp với mốc thời gian cụ thể: đúng 30 ngày để lập và công khai kế hoạch phá dỡ công trình sai phép. Nghị quyết 96/2026/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã xác lập cơ chế phân nhóm công trình vi phạm, gắn chặt trách nhiệm tổ chức tháo dỡ với chủ đầu tư và cơ quan quản lý cơ sở, chấm dứt tình trạng vi phạm chây ỳ kéo dài nhiều năm qua.

Con số biết nói: Điểm danh các mốc định lượng cốt lõi

Quy trình xử lý các vi phạm trật tự xây dựng phức tạp theo quy chế mới được xây dựng trên hệ thống số liệu định lượng dứt khoát. Các con số này đóng vai trò thước đo ranh giới giữa việc được xem xét tồn tại có điều kiện hoặc buộc phải phá dỡ toàn bộ, đồng thời là bộ đếm thời gian cho việc chấp hành quyết định hành chính:

30 ngày: Theo điểm a khoản 2 Điều 6, đây là thời hạn tối đa để chủ đầu tư hoàn thành việc lựa chọn đơn vị tư vấn, bố trí kinh phí và công khai kế hoạch phá dỡ sau khi quyết định buộc phá dỡ có hiệu lực. Con số này không cho phép gia hạn hay thương lượng kéo dài.

Hơn 50% diện tích: Theo khoản 4 Điều 4, tiêu chí xác định đối với nhà ở thấp tầng vi phạm được xem xét tồn tại có điều kiện là phải có hơn 50% diện tích xây dựng công trình nằm ngoài đất quy hoạch chức năng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Nếu không đạt tỷ lệ này, công trình lập tức bị chuyển sang diện xử lý bắt buộc theo điểm c khoản 2 Điều 4.

Ít nhất 3 mặt đứng: Theo điểm d khoản 3 Điều 4, các khối tháp của công trình cao tầng phải bảo đảm yêu cầu về khoảng cách giữa các công trình theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch đối với ít nhất 3 mặt đứng thì mới đủ điều kiện kỹ thuật để giữ lại.

Tỷ lệ chênh lệch 10%: Theo điểm d khoản 3 Điều 4, trong trường hợp công trình có cạnh dài và đầu hồi tương đương nhau với mức chênh lệch kích thước không quá 10%, quy chuẩn quy định mặt công trình tiếp giáp với đường giao thông lớn nhất sẽ được tính là cạnh dài để xác định khoảng cách an toàn quy hoạch.

100% kinh phí phá dỡ và cưỡng chế: Theo điểm a và điểm b khoản 2 Điều 6, toàn bộ chi phí lập phương án, thẩm tra, tổ chức tháo dỡ hoặc chi phí tổ chức cưỡng chế đều do chủ đầu tư vi phạm chi trả, ngân sách nhà nước không gánh vác các tổn thất tài chính phát sinh từ hành vi xây dựng sai phép.

Nhóm công trình buộc phải phá dỡ theo Điều 4

Để ngăn chặn việc tùy tiện hợp thức hóa vi phạm, quy định đã phân chia rành mạch các trường hợp phải tháo dỡ không có ngoại lệ. Theo khoản 2 Điều 4, các công trình hoặc hạng mục xây dựng không đúng quy hoạch, sai giấy phép xây dựng phải bị dỡ bỏ thuộc các diện sau:

Thứ nhất, theo điểm a khoản 2 Điều 4, công trình hoặc phần công trình cao tầng không đáp ứng một hoặc một số tiêu chí cơ bản: an toàn chịu lực, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, gây ảnh hưởng đến công trình lân cận, không bảo đảm khoảng cách 3 mặt đứng hoặc vi phạm chỉ giới đường đỏ, hành lang bảo vệ hạ tầng.

Thứ hai, theo điểm b khoản 2 Điều 4, công trình cao tầng không đáp ứng chỉ tiêu tối thiểu về hạ tầng kỹ thuật thiết yếu (cấp nước, cấp điện, đỗ xe) hoặc hạ tầng xã hội thiết yếu (mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, sinh hoạt cộng đồng) và đồng thời không có phương án khắc phục khả thi được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Thứ ba, theo điểm c khoản 2 Điều 4, các công trình nhà ở thấp tầng không đáp ứng tiêu chí về diện tích theo khoản 4 Điều 4 (tức là không có hơn 50% diện tích xây dựng nằm ngoài đất quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội).

Thứ tư, theo điểm d khoản 2 Điều 4, các công trình hạ tầng xã hội thiết yếu như trường mầm non, trường tiểu học, trung học cơ sở xây dựng sai quy hoạch nhưng không bảo đảm an toàn chịu lực, phòng cháy chữa cháy hoặc gây ảnh hưởng công trình lân cận.

Thứ năm, theo điểm đ khoản 2 Điều 4, tất cả các công trình, hạng mục công trình khác không thuộc diện được xem xét tồn tại có điều kiện.

Loại hình công trìnhTiêu chí để tồn tại có điều kiện (khoản 1 Điều 4)Trường hợp buộc phải phá dỡ (khoản 2 Điều 4)
Công trình cao tầng vi phạm quy hoạch, giấy phépĐáp ứng đủ 5 tiêu chí: an toàn chịu lực, PCCC, không ảnh hưởng lân cận; đủ chỉ tiêu hạ tầng kỹ thuật và xã hội; đạt khoảng cách 3 mặt đứng; không vi phạm chỉ giới đường đỏ (theo điểm a khoản 1 và khoản 3 Điều 4).Không đáp ứng một trong các tiêu chí an toàn, PCCC, mặt đứng, chỉ giới; hoặc thiếu hạ tầng mà không có phương án khắc phục khả thi (theo điểm a, b khoản 2 Điều 4).
Phần còn lại của công trình cao tầng sau khi dỡ vi phạmĐáp ứng các tiêu chí an toàn, PCCC, mặt đứng, chỉ giới; chưa đáp ứng đủ hạ tầng nhưng có phương án bổ sung khả thi về kỹ thuật, quy hoạch, nguồn lực (theo điểm b khoản 1 Điều 4).Không có phương án khắc phục khả thi về hạ tầng được cơ quan thẩm quyền phê duyệt (theo điểm b khoản 2 Điều 4).
Nhà ở thấp tầngCó hơn 50% diện tích xây dựng nằm ngoài đất quy hoạch chức năng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội (theo điểm c khoản 1 và khoản 4 Điều 4).Không đạt tỷ lệ hơn 50% diện tích xây dựng nằm ngoài đất quy hoạch hạ tầng (theo điểm c khoản 2 Điều 4).
Công trình hạ tầng xã hội (mầm non, tiểu học, THCS)Xây tại ô đất quy hoạch hạ tầng nhưng bảo đảm an toàn chịu lực, PCCC, không ảnh hưởng lân cận (theo điểm d khoản 1 Điều 4).Không bảo đảm an toàn chịu lực, PCCC hoặc ảnh hưởng đến công trình lân cận (theo điểm d khoản 2 Điều 4).

Thẩm quyền ban hành quyết định buộc phá dỡ của Chủ tịch UBND cấp xã

Một điểm đột phá về phân cấp quản lý là việc trao quyền trực tiếp và toàn diện cho người đứng đầu chính quyền cơ sở. Theo khoản 1 Điều 6, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã là người trực tiếp ban hành quyết định buộc phá dỡ công trình, hạng mục công trình sai phạm trên địa bàn quản lý. Việc trao quyền này giúp rút ngắn tối đa thời gian xử lý vi phạm, không để tình trạng đùn đẩy trách nhiệm lên cấp huyện, thành phố.

Không chỉ dừng lại ở khâu ban hành quyết định, theo khoản 1 Điều 6, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã còn chịu trách nhiệm đôn đốc, giám sát, kiểm tra chủ đầu tư tổ chức thực hiện tháo dỡ theo đúng phương án, giải pháp đã được duyệt. Trường hợp chủ đầu tư trốn tránh hoặc cố tình không thực hiện nghĩa vụ theo quy định, khoản 2 Điều 6 giao thẩm quyền cho Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức cưỡng chế phá dỡ theo quy định.

Cơ chế này gắn liền quyền hạn với trách nhiệm thực thi công vụ. Chính quyền cấp xã phải trực tiếp đối thoại, tống đạt quyết định, đồng thời giám sát chặt chẽ các mốc thời gian để sẵn sàng phương án cưỡng chế khi thời hạn luật định kết thúc mà chủ đầu tư không có động thái khắc phục.

Quy trình tổ chức phá dỡ công trình sai phép và mốc thời gian 30 ngày

Khi nhận được quyết định buộc tháo dỡ, chuỗi thủ tục pháp lý bắt đầu vận hành theo các mốc thời gian nghiêm ngặt. Theo khoản 2 Điều 6, toàn bộ trình tự phá dỡ công trình được chuẩn hóa thành các bước bắt buộc:

Bước 1: Ban hành và tống đạt quyết định. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ký ban hành quyết định buộc phá dỡ đối với công trình thuộc diện vi phạm không thể khắc phục theo khoản 1 Điều 6.

Bước 2: Hoàn tất công tác chuẩn bị trong hạn 30 ngày. Theo điểm a khoản 2 Điều 6, kể từ ngày quyết định buộc phá dỡ có hiệu lực, chủ đầu tư có trách nhiệm:

  • Hoàn thành việc lựa chọn đơn vị tư vấn có đủ năng lực theo quy định của pháp luật về xây dựng.
  • Lập phương án, giải pháp phá dỡ, thẩm tra, phê duyệt thiết kế phương án, giải pháp phá dỡ bảo đảm an toàn.
  • Bố trí đầy đủ kinh phí thực hiện cho toàn bộ quá trình tháo dỡ.
  • Công khai rộng rãi kế hoạch phá dỡ đến chính quyền, người dân và các bên liên quan.

Bước 3: Thi công và kiểm tra nghiệm thu. Chủ đầu tư tổ chức lập biện pháp thi công, biện pháp bảo đảm an toàn, thực hiện tháo dỡ theo điểm a khoản 2 Điều 6. Song song đó, theo điểm c khoản 2 Điều 6, cơ quan chuyên môn về xây dựng có trách nhiệm kiểm tra, hướng dẫn việc tổ chức phá dỡ và trực tiếp nghiệm thu công tác phá dỡ của chủ đầu tư.

Bước 4: Cưỡng chế bắt buộc khi quá hạn. Nếu hết 30 ngày mà chủ đầu tư không hoàn thành lựa chọn tư vấn, không bố trí kinh phí hoặc không công khai kế hoạch, theo điểm b khoản 2 Điều 6, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ tổ chức cưỡng chế phá dỡ. Mọi chi phí tổ chức cưỡng chế và phá dỡ do chủ đầu tư chịu trách nhiệm thanh toán toàn bộ.

Tình huống thực tế: Áp lực tiến độ tại công trình vi phạm

Để hình dung rõ tác động thực tế của quy chuẩn mới, xem xét trường hợp một công trình cao tầng xây dựng sai giấy phép xây dựng. Công trình đã đưa vào vận hành, bảo đảm an toàn chịu lực và phòng cháy chữa cháy, không vi phạm chỉ giới đường đỏ nhưng lại thiếu hụt nghiêm trọng diện tích đỗ xe và hạ tầng sinh hoạt cộng đồng theo quy chuẩn (thuộc tiêu chí tại điểm c khoản 3 Điều 4).

Theo điểm b khoản 2 Điều 4, do chủ đầu tư không thể tìm ra phương án bổ sung diện tích đỗ xe khả thi về mặt kỹ thuật và không được phê duyệt, công trình này rơi vào diện bắt buộc phải phá dỡ hạng mục sai phạm. Ngay khi Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành quyết định buộc phá dỡ theo khoản 1 Điều 6, chiếc đồng hồ 30 ngày bắt đầu đếm ngược.

Trong 30 ngày này, chủ đầu tư không thể kéo dài bằng việc xin gia hạn phương án sửa chữa. Chủ đầu tư buộc phải ký hợp đồng với đơn vị tư vấn có năng lực, lập phương án tháo dỡ, trình thẩm tra, chứng minh nguồn tài chính sẵn có và niêm yết công khai phương án thi công an toàn cho các hộ dân lân cận. Nếu chậm trễ dù chỉ một ngày sau mốc 30 ngày mà chưa chọn xong tư vấn hay chưa bố trí tiền, Ủy ban nhân dân cấp xã căn cứ điểm b khoản 2 Điều 6 để chỉ định lực lượng cưỡng chế. Khi đó, chủ đầu tư không chỉ mất quyền chủ động điều hành tháo dỡ mà còn phải chi trả 100% kinh phí cưỡng chế do nhà nước huy động.

Ai bị ảnh hưởng và cần làm gì ngay lúc này?

Cơ chế xử lý nghiêm ngặt tác động trực tiếp đến ba nhóm chủ thể chính trên địa bàn:

1. Đối với Chủ đầu tư dự án vi phạm

  • Tự rà soát hiện trạng: Đối chiếu ngay công trình với 5 tiêu chí tại khoản 3 Điều 4. Nếu vi phạm chỉ giới đường đỏ, khoảng cách khối tháp hoặc an toàn PCCC, cần xác định tâm thế công trình phải phá dỡ dứt điểm theo điểm a khoản 2 Điều 4.
  • Kích hoạt kế hoạch trong 30 ngày: Khi có quyết định phá dỡ, ngay lập tức ký hợp đồng với nhà thầu tư vấn, phê duyệt hồ sơ biện pháp an toàn và bố trí tài khoản kinh phí riêng phục vụ tháo dỡ theo điểm a khoản 2 Điều 6 để tránh bị áp dụng biện pháp cưỡng chế.
  • Bảo đảm an toàn tuyệt đối: Chịu toàn bộ trách nhiệm về an toàn công trình lân cận và môi trường trong suốt thời gian thi công tháo dỡ theo khoản 3 Điều 6.

2. Đối với Nhà thầu tư vấn và xây dựng

  • Thẩm định năng lực kỹ thuật: Khi tham gia lập phương án phá dỡ theo điểm a khoản 2 Điều 6, phải đánh giá mức độ an toàn kỹ thuật cho công trình xung quanh.
  • Báo cáo rủi ro bất khả thi: Nếu việc tháo dỡ có nguy cơ gây sụp đổ lan chuyền hoặc không khả thi kỹ thuật, phải kịp thời phối hợp với chủ đầu tư để báo cáo Ủy ban nhân dân cấp xã xử lý theo khoản 3 Điều 6.

3. Đối với Ủy ban nhân dân cấp xã

  • Ban hành quyết định đúng thẩm quyền: Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chủ động rà soát, ký quyết định buộc phá dỡ theo khoản 1 Điều 6 đối với các công trình trên địa bàn không thuộc diện cho phép tồn tại.
  • Giám sát chặt mốc 30 ngày: Lập hồ sơ theo dõi tiến độ chọn tư vấn và nguồn kinh phí của chủ đầu tư. Sau 30 ngày, nếu chủ đầu tư không đáp ứng điểm a khoản 2 Điều 6, phải lập kế hoạch cưỡng chế theo điểm b khoản 2 Điều 6.
  • Báo cáo cấp trên khi mất an toàn: Chủ trì phối hợp các đơn vị liên quan lập phương án trình Ủy ban nhân dân Thành phố khi việc phá dỡ không bảo đảm an toàn theo khoản 3 Điều 6.

Câu hỏi thường gặp về xử lý công trình vi phạm

Chủ đầu tư có được xin gia hạn thêm ngoài thời hạn 30 ngày không?

Theo điểm a khoản 2 Điều 6, quy định ấn định mốc thời gian cụ thể: "Trong thời gian 30 ngày kể từ ngày quyết định buộc phá dỡ có hiệu lực, Chủ đầu tư phải hoàn thành việc lựa chọn đơn vị tư vấn, bố trí kinh phí và công khai kế hoạch phá dỡ". Quy định không ghi nhận thủ tục xin gia hạn thời gian này. Nếu quá hạn không hoàn thành, công trình sẽ bị áp dụng biện pháp cưỡng chế theo điểm b khoản 2 Điều 6.

Công trình cao tầng vi phạm những điều kiện nào thì bắt buộc phải phá dỡ?

Theo khoản 2 Điều 4, công trình cao tầng buộc phải phá dỡ khi rơi vào một trong hai trường hợp: không đáp ứng một hoặc một số tiêu chí về an toàn chịu lực, PCCC, cứu nạn cứu hộ, ảnh hưởng lân cận, khoảng cách khối tháp (ít nhất 3 mặt đứng), vi phạm chỉ giới đường đỏ (theo điểm a); hoặc không bảo đảm chỉ tiêu hạ tầng kỹ thuật, xã hội thiết yếu mà không có phương án khắc phục khả thi (theo điểm b).

Chi phí cưỡng chế phá dỡ do ngân sách hay chủ đầu tư chi trả?

Theo điểm a và điểm b khoản 2 Điều 6, chủ đầu tư có trách nhiệm chịu toàn bộ chi phí liên quan đến công tác phá dỡ công trình, hạng mục công trình. Trường hợp cơ quan nhà nước phải tổ chức cưỡng chế phá dỡ do chủ đầu tư không thực hiện, toàn bộ chi phí cưỡng chế, phá dỡ vẫn do chủ đầu tư chi trả.

Trường hợp phá dỡ công trình gây mất an toàn cho khu vực xung quanh thì xử lý thế nào?

Theo khoản 3 Điều 6, việc phá dỡ phải bảo đảm an toàn cho người, tài sản, công trình và lân cận. Nếu việc phá dỡ toàn bộ hoặc một phần không bảo đảm an toàn hoặc không khả thi về mặt kỹ thuật, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan tổ chức đánh giá và đề xuất phương án xử lý, báo cáo Ủy ban nhân dân Thành phố quyết định.

Khuyến nghị thực hiện và đối chiếu pháp lý

Các quy định phân loại vi phạm và quy trình cưỡng chế đang được áp dụng trực tiếp tại các địa bàn thuộc Hà Nội. Đối với các công trình, dự án còn tồn đọng vi phạm trật tự xây dựng, việc nắm vững các tiêu chí định lượng là yếu tố sống còn để doanh nghiệp và chủ sở hữu đưa ra phương án ứng phó kịp thời. Người đọc, đặc biệt là các chủ đầu tư, tổ chức tư vấn xây dựng và cán bộ quản lý địa phương, cần kiểm tra kỹ hiệu lực văn bản, trực tiếp đối chiếu hồ sơ thực tế công trình với các điều khoản tại văn bản gốc và tham khảo ý kiến chuyên gia pháp lý chuyên sâu để thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, tránh phát sinh thiệt hại kinh tế và rủi ro cưỡng chế hành chính ngoài mong muốn.

Ảnh minh họa AI: giấy chứng nhận đầu tư, góc chi tiết công cụ
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm
Kế hoạch phá dỡ công trình sai phép: Hạn định 30 ngày | Góc Luật