Tịch thu máy móc cũ vi phạm nhập khẩu ưu đãi ngành bán dẫn
Nghị định 401/2026/NĐ-CP siết chặt chế tài xử lý vi phạm hưởng ưu đãi đầu tư: doanh nghiệp vi phạm quy định nhập khẩu dây chuyền công nghệ, máy móc đã qua sử dụng phục vụ ngành bán dẫn bị phạt tiền tới 140.000.000 đồng và đối diện hình thức xử phạt bổ sung tịch thu tang vật.
Mục lục nội dungThu gọn
Doanh nghiệp gian dối hồ sơ để hưởng cơ chế ưu đãi nhập khẩu dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị cũ phục vụ hoạt động sản xuất chip bán dẫn sẽ đối mặt nguy cơ mất toàn bộ tài sản. Căn cứ theo Nghị định 401/2026/NĐ-CP ban hành ngày 04 tháng 11 năm 2026, cơ chế kiểm soát hoạt động nhập khẩu ưu đãi ngành bán dẫn kết hợp đồng thời ba chế tài: phạt tiền, tịch thu tang vật và buộc áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm ngặt.
Rủi ro pháp lý khi vi phạm nhập khẩu ưu đãi ngành bán dẫn
Chính sách công nghiệp công nghệ số áp dụng cơ chế đặc thù cho hoạt động sản xuất công nghệ cao. Tuy nhiên, hành vi trục lợi chính sách bị xử lý triệt để. Căn cứ theo khoản 1 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP, phạt tiền từ 90.000.000 đồng đến 140.000.000 đồng đối với hành vi cung cấp thông tin không trung thực, sử dụng tài liệu không hợp lệ hoặc có hành vi gian dối trong hồ sơ để được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Hành vi vi phạm trực tiếp trong nhóm này gồm việc lập hồ sơ sai lệch để được nhập khẩu dây chuyền công nghệ, thiết bị, máy móc, công cụ đã qua sử dụng phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất của dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm chip bán dẫn khi đáp ứng các tiêu chí do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định (theo điểm c khoản 1 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP).
Chế tài xử phạt bổ sung và cơ chế loại trừ tịch thu
Biện pháp tịch thu tài sản vi phạm theo khoản 3 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP có cơ chế loại trừ cụ thể. Việc tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm không áp dụng nếu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đã bị áp dụng một trong các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm b, c và d khoản 4 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP.
Cụ thể, các biện pháp khắc phục hậu quả thay thế chế tài tịch thu gồm:
- Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc buộc tái xuất đối với tang vật, phương tiện vi phạm hành chính là dây chuyền công nghệ, thiết bị, máy móc, công cụ đã qua sử dụng (theo điểm b khoản 4 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP).
- Buộc tiêu hủy tang vật, phương tiện vi phạm hành chính là dây chuyền công nghệ, thiết bị, máy móc, công cụ đã qua sử dụng trong trường hợp tang vật, phương tiện vi phạm hành chính thuộc trường hợp phải tiêu hủy theo quy định của pháp luật (theo điểm c khoản 4 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP).
- Buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính là dây chuyền công nghệ, thiết bị, máy móc, công cụ đã qua sử dụng trong trường hợp tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật (theo điểm d khoản 4 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP).
- Đồng thời, theo điểm a khoản 4 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp vi phạm còn buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.
Khung xử phạt các hành vi vi phạm ưu đãi bán dẫn và công nghệ số
Nghị định 401/2026/NĐ-CP phân định rõ mức độ phạt tiền tùy theo tính chất dự án và loại vi phạm liên quan đến hoạt động nhập khẩu hàng hóa công nghệ đã qua sử dụng:
| Hành vi vi phạm | Căn cứ quy định | Mức phạt tiền | Chế tài bổ sung / Biện pháp xử lý |
|---|---|---|---|
| Gian dối hồ sơ để nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền cũ phục vụ dự án chip bán dẫn | Khoản 1 Điều 16, Điểm c Khoản 1 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP | 90.000.000 đồng - 140.000.000 đồng | Tịch thu máy móc, thiết bị cũ; hoặc buộc tái xuất/tiêu hủy/nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp |
| Gian dối hồ sơ hưởng ưu đãi đối với dự án chip bán dẫn hoặc sản phẩm phụ trợ bán dẫn có quy mô đầu tư lớn | Khoản 2 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP | 150.000.000 đồng - 200.000.000 đồng | Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp |
| Sử dụng sai mục đích hàng hóa công nghệ số cũ cấm nhập khẩu đã được cấp phép; không xử lý hàng hóa theo quy định | Khoản 1 Điều 17 Nghị định 401/2026/NĐ-CP | 100.000.000 đồng - 140.000.000 đồng | Tịch thu tang vật; hoặc buộc đưa ra khỏi lãnh thổ/tái xuất/tiêu hủy; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp |
| Nhập khẩu sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu không được phép; gia công trái phép; tiêu thụ nội địa sau gia công | Khoản 2 Điều 17, Điểm c Khoản 2 Điều 17 Nghị định 401/2026/NĐ-CP | 140.000.000 đồng - 170.000.000 đồng | Tịch thu hàng hóa cấm; hoặc buộc tái xuất/tiêu hủy/nộp lại giá trị tang vật; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp |
Kiểm soát nhập khẩu sản phẩm công nghệ số cũ cấm nhập khẩu
Bên cạnh quy định ưu đãi bán dẫn, hoạt động nhập khẩu thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng chịu sự quản lý chặt chẽ theo Điều 17 Nghị định 401/2026/NĐ-CP. Hành vi nhập khẩu sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu mà không thuộc trường hợp được cơ quan có thẩm quyền cho phép theo quy định sẽ bị phạt tiền từ 140.000.000 đồng đến 170.000.000 đồng (theo điểm c khoản 2 Điều 17 Nghị định 401/2026/NĐ-CP).
Hành vi gia công cho thương nhân nước ngoài để tiêu thụ ở nước ngoài mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép, hoặc hành vi tiêu thụ tại thị trường Việt Nam sau khi gia công mặt hàng thuộc Danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu cũng chịu mức phạt tiền từ 140.000.000 đồng đến 170.000.000 đồng (theo điểm a, điểm b khoản 2 Điều 17 Nghị định 401/2026/NĐ-CP).
Hàng hóa công nghệ số cấm nhập khẩu bị xử phạt bổ sung bằng hình thức tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính theo khoản 3 Điều 17 Nghị định 401/2026/NĐ-CP, trừ trường hợp bị áp dụng biện pháp buộc tái xuất, tiêu hủy hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật (theo các điểm b, c, d khoản 4 Điều 17 Nghị định 401/2026/NĐ-CP).
Tình huống minh họa xử lý vi phạm thực tế
Doanh nghiệp A thực hiện dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm chip bán dẫn. Doanh nghiệp nộp hồ sơ xin hưởng chính sách ưu đãi nhập khẩu dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng. Quá trình kiểm tra phát hiện Doanh nghiệp A có hành vi cung cấp thông tin không trung thực trong hồ sơ nhằm đạt tiêu chí do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định, hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Căn cứ theo điểm c khoản 1 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP, Doanh nghiệp A bị áp dụng mức phạt tiền từ 90.000.000 đồng đến 140.000.000 đồng. Về tài sản, theo khoản 3 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP, toàn bộ dây chuyền công nghệ, thiết bị đã qua sử dụng nói trên bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu. Nếu không bị tịch thu, doanh nghiệp buộc phải đưa dây chuyền ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc buộc tái xuất theo điểm b khoản 4 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP, đồng thời nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp thu được theo quy định tại điểm a khoản 4 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP.
Ai bị ảnh hưởng và hành động cần thực hiện
Quy định tại Nghị định 401/2026/NĐ-CP tác động trực tiếp đến các chủ thể sau:
- Doanh nghiệp sản xuất, đóng gói, kiểm thử chip bán dẫn: Phải kiểm soát tính hợp lệ của toàn bộ hồ sơ kỹ thuật, xuất xứ và điều kiện của máy móc cũ; đối chiếu chặt chẽ với tiêu chí do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định trước khi đề nghị áp dụng ưu đãi nhập khẩu (theo điểm c khoản 1 Điều 16).
- Chủ đầu tư dự án công nghiệp bán dẫn quy mô lớn: Rà soát thông tin báo cáo năng lực, tài liệu dự án để phòng tránh mức phạt từ 150.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng theo khoản 2 Điều 16.
- Thương nhân nhập khẩu, gia công sản phẩm công nghệ số: Kiểm tra Danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu; xin văn bản cho phép của cơ quan có thẩm quyền trước khi nhập khẩu hoặc gia công; không tiêu thụ nội địa hàng gia công cấm nhập khẩu (theo khoản 1, khoản 2 Điều 17).
Câu hỏi thường gặp
Nhập khẩu máy móc cũ cho ngành bán dẫn vi phạm hồ sơ bị phạt bao nhiêu tiền?
Theo khoản 1 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP, hành vi cung cấp thông tin không trung thực, sử dụng tài liệu không hợp lệ hoặc có hành vi gian dối trong hồ sơ để được nhập khẩu dây chuyền công nghệ, thiết bị, máy móc, công cụ đã qua sử dụng phục vụ trực tiếp sản xuất, đóng gói, kiểm thử chip bán dẫn bị phạt tiền từ 90.000.000 đồng đến 140.000.000 đồng.
Khi nào máy móc cũ nhập khẩu vi phạm không bị tịch thu?
Theo khoản 3 Điều 16 Nghị định 401/2026/NĐ-CP, máy móc, thiết bị cũ vi phạm không bị áp dụng hình thức tịch thu nếu đã bị áp dụng một trong các biện pháp khắc phục hậu quả gồm buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam/buộc tái xuất (điểm b khoản 4), buộc tiêu hủy (điểm c khoản 4), hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật do đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái luật (điểm d khoản 4 Điều 16).
Nhập khẩu sản phẩm công nghệ số cũ cấm nhập khẩu bị phạt thế nào?
Theo điểm c khoản 2 Điều 17 Nghị định 401/2026/NĐ-CP, hành vi nhập khẩu sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu mà không thuộc trường hợp được cơ quan có thẩm quyền cho phép bị phạt tiền từ 140.000.000 đồng đến 170.000.000 đồng, kèm hình thức tịch thu tang vật theo khoản 3 Điều 17 hoặc buộc tái xuất/tiêu hủy theo khoản 4 Điều 17.
Khuyến nghị rà soát tuân thủ pháp lý
Doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng công nghệ số và công nghiệp bán dẫn cần chủ động kiểm tra toàn bộ hồ sơ hải quan, giấy tờ chứng nhận chỉ tiêu kỹ thuật máy móc nhập khẩu. Mọi tài liệu phải bảo đảm tính trung thực tuyệt đối trước khi nộp hồ sơ xin ưu đãi hoặc làm thủ tục thông quan. Khi phát sinh vướng mắc về danh mục thiết bị cấm nhập khẩu hoặc tiêu chí công nghệ cũ, doanh nghiệp cần đối chiếu trực tiếp văn bản quy chuẩn chuyên ngành và tham khảo tư vấn pháp lý để phòng ngừa tối đa rủi ro bị xử phạt tiền và tịch thu phương tiện sản xuất.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức