Trường chất lượng cao Hà Nội không được thu trùng chi phí ngân sách hỗ trợ
Theo Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, các cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao tại Hà Nội phải thỏa thuận mức thu bằng văn bản với phụ huynh, tuyệt đối không thu trùng các khoản chi đã được ngân sách nhà nước hỗ trợ hoặc đã tính trong học phí chương trình bổ sung.
Mục lục nội dungThu gọn
Quy định tài chính tại các trường công lập chất lượng cao luôn là chủ đề được dư luận Thủ đô quan tâm sâu sắc. Nhằm minh bạch hóa các khoản đóng góp và bảo vệ quyền lợi của người học, Quyết định 147/2026/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đã xác lập ranh giới phân định rõ ràng giữa phần ngân sách nhà nước bảo đảm và các dịch vụ giáo dục thỏa thuận. Theo đó, trường chất lượng cao Hà Nội không được thu trùng các chi phí mà nguồn ngân sách hoặc học phí chương trình bổ sung đã chi trả, đồng thời mọi khoản thu dịch vụ đều phải thông qua thỏa thuận bằng văn bản với phụ huynh học sinh.
Nguyên tắc loại trừ chi phí trùng lặp giữa ngân sách và người học
Một trong những nội dung trọng tâm tại khoản 1 Điều 4 của quy định là việc cấm triệt để tình trạng thu chồng chéo các nội dung tài chính. Cơ sở giáo dục không thực hiện thu từ người học các nội dung chi phí đã được ngân sách nhà nước hỗ trợ, bảo đảm hoặc đã tính trong mức thu học phí chương trình bổ sung theo quy định tại các Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố.
Quy trình xác định mức thu đòi hỏi nhà trường phải tiến hành bóc tách cơ cấu kinh phí một cách cụ thể. Theo khoản 1 Điều 4, trường hợp nội dung dịch vụ có phần chi phí trùng với nội dung chi do nguồn ngân sách nhà nước hoặc học phí chương trình bổ sung bảo đảm thì bắt buộc phải loại trừ phần chi phí này trước khi xác định mức thu từ người học. Điều này ngăn chặn nguy cơ người học phải chi trả hai lần cho cùng một dịch vụ hay hạng mục cơ sở vật chất.
Quy trình thỏa thuận mức thu và giới hạn mức trần
Về quy trình vận hành và ban hành biểu phí dịch vụ, khoản 1 Điều 4 nêu rõ các cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao có trách nhiệm xây dựng dự toán chi phí để xác định mức thu cụ thể. Mức thu này không được đơn phương áp đặt mà phải được thỏa thuận bằng văn bản với cha mẹ (hoặc người giám hộ) học sinh trên tinh thần tự nguyện, công khai, minh bạch.
Việc định giá các dịch vụ giáo dục chất lượng cao chịu sự kiểm soát chặt chẽ thông qua hệ thống mức trần. Theo khoản 1 Điều 4, mọi khoản thu sau khi lập dự toán và lấy ý kiến đồng thuận phải bảo đảm không vượt mức trần quy định. Đồng thời, cơ sở giáo dục phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo cơ quan quản lý theo phân cấp (Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc Ủy ban nhân dân các phường, xã) để theo dõi, kiểm tra, giám sát thường xuyên.
Trách nhiệm quản lý dòng tiền, hạch toán và kê khai thuế
Bên cạnh quy trình tổ chức thu, trách nhiệm quản trị dòng tiền được xác lập cụ thể tại khoản 2 Điều 4. Các đơn vị giáo dục công lập chất lượng cao có trách nhiệm sử dụng các khoản thu đúng mục đích, công khai, minh bạch. Đơn vị được tự chủ quyết định các khoản chi để cung cấp dịch vụ theo tiêu chí dịch vụ giáo dục chất lượng cao đảm bảo tính hợp lý, hợp lệ và quy định trong quy chế chi tiêu nội bộ.
Song song với quyền tự chủ, nghĩa vụ giám sát kế toán được siết chặt. Theo khoản 2 Điều 4, nhà trường phải tổ chức công tác kế toán theo đúng quy định của pháp luật về kế toán; mở sổ sách kế toán, sử dụng, quản lý chứng từ, tổ chức hạch toán, theo dõi riêng đảm bảo ghi nhận đầy đủ, chính xác doanh thu và phân bổ đầy đủ, chính xác chi phí đối với từng hoạt động. Ngoài ra, đơn vị phải thực hiện đăng ký, kê khai, nộp đủ thuế và các khoản thu ngân sách khác (nếu có), đồng thời thực hiện chế độ báo cáo tài chính đúng, kịp thời với các cơ quan quản lý cấp trên và thực hiện chế độ công khai theo quy định.
Cơ chế tự chủ tài chính khi phát sinh chênh lệch thu chi
Quy định phân định rành mạch quyền hạn và trách nhiệm trong trường hợp xảy ra thiếu hụt nguồn tài chính từ hoạt động cung ứng dịch vụ. Theo khoản 3 Điều 4, trường hợp dịch vụ theo tiêu chí dịch vụ giáo dục chất lượng cao có chênh lệch thu (bao gồm thu từ người học và các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định) nhỏ hơn chi, đơn vị phải chủ động tính toán bù đắp khoản thiếu hụt bằng các nguồn kinh phí hợp pháp của đơn vị.
Nguyên tắc phân định rủi ro kinh tế quy định rõ tại khoản 3 Điều 4: ngân sách nhà nước không cấp bù cho các khoản chênh lệch âm này. Điều này buộc ban giám hiệu các trường phải nâng cao năng lực lập dự toán, quản lý chi phí vận hành dịch vụ thực tế, hạn chế tình trạng thâm hụt kinh phí hoạt động do dự toán sai lệch hoặc chi tiêu vượt định mức.
| Hạng mục nội dung | Yêu cầu quản lý theo quy định | Vị trí căn cứ |
|---|---|---|
| Chi phí ngân sách đã bảo đảm/hỗ trợ | Không thực hiện thu từ người học; phải loại trừ dứt điểm phần chi phí trùng | Khoản 1 Điều 4 |
| Chi phí dịch vụ chất lượng cao | Lập dự toán chi phí cụ thể, thỏa thuận bằng văn bản với phụ huynh, không vượt mức trần | Khoản 1 Điều 4 |
| Quản lý tài chính và kế toán | Hạch toán riêng, phân bổ chính xác doanh thu - chi phí từng hoạt động, kê khai nộp đủ thuế | Khoản 2 Điều 4 |
| Xử lý khi thu nhỏ hơn chi | Đơn vị tự dùng nguồn kinh phí hợp pháp để bù đắp, ngân sách nhà nước không cấp bù | Khoản 3 Điều 4 |
Tình huống minh họa về bóc tách chi phí và thỏa thuận thu
Để hiểu rõ cơ chế vận hành trên thực tế, xem xét một tình huống triển khai cụ thể tại một cơ sở giáo dục. Nhà trường xây dựng kế hoạch cung cấp một dịch vụ theo tiêu chí chất lượng cao. Khi lập dự toán, tổng các hạng mục dự kiến bao gồm chi phí nhân lực, cơ sở vật chất và học liệu phục vụ học sinh.
Trong quá trình rà soát dự toán chi phí theo khoản 1 Điều 4, bộ phận tài vụ phát hiện một phần chi phí phòng học và một phần thù lao đã được ngân sách nhà nước hỗ trợ hoặc đã nằm trong định ngạch mức thu học phí chương trình bổ sung theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố. Căn cứ đúng quy định, nhà trường phải khấu trừ toàn bộ phần giá trị đã có nguồn bảo đảm này ra khỏi dự toán.
Mức thu còn lại sau khi khấu trừ được đưa vào phương án thu cụ thể, đối chiếu để bảo đảm không vượt mức trần quy định tại Quyết định. Tiếp đó, nhà trường tiến hành thỏa thuận bằng văn bản với từng cha mẹ học sinh trên tinh thần tự nguyện, công khai. Sau khi đạt được văn bản thỏa thuận, trường gửi báo cáo cơ quan quản lý theo phân cấp (Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc Ủy ban nhân dân các phường, xã) để thực hiện giám sát theo đúng thẩm quyền.
Trách nhiệm cụ thể của các trường chất lượng cao và phụ huynh
Để bảo đảm các quy chuẩn tài chính được thực thi nghiêm chỉnh, các bên liên quan cần nắm rõ quyền và trách nhiệm của mình:
- Đối với các cơ sở giáo dục:
- Xây dựng dự toán chi phí chi tiết, chính xác, loại trừ các nội dung chi đã được ngân sách nhà nước hỗ trợ, bảo đảm hoặc đã tính trong mức thu học phí chương trình bổ sung theo khoản 1 Điều 4.
- Thực hiện thỏa thuận bằng văn bản với cha mẹ (hoặc người giám hộ) học sinh trên nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch, không thu vượt mức trần theo khoản 1 Điều 4.
- Báo cáo cơ quan quản lý phân cấp gồm Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc Ủy ban nhân dân các phường, xã theo khoản 1 Điều 4.
- Mở sổ sách kế toán, hạch toán và theo dõi riêng từng khoản mục, kê khai nộp thuế đầy đủ và thực hiện báo cáo tài chính kịp thời theo khoản 2 Điều 4.
- Tự cân đối nguồn kinh phí hợp pháp khi phát sinh thiếu hụt giữa thu và chi theo khoản 3 Điều 4.
- Xem xét kỹ lưỡng bảng dự toán mức thu và văn bản thỏa thuận trước khi ký cam kết tự nguyện.
- Đối chiếu danh mục dịch vụ để bảo đảm không bị thu trùng các nội dung chi đã có sự hỗ trợ từ ngân sách theo quy định tại khoản 1 Điều 4.
- Thực hiện quyền giám sát việc công khai, minh bạch tài chính của cơ sở giáo dục theo phân cấp.
Câu hỏi thường gặp về quản lý thu chi dịch vụ chất lượng cao
Trường có được tự ý áp đặt mức thu dịch vụ bổ sung không?
Không. Theo khoản 1 Điều 4, mức thu cụ thể phải căn cứ vào dự toán chi phí và bắt buộc phải được thỏa thuận bằng văn bản với cha mẹ (hoặc người giám hộ) học sinh trên tinh thần tự nguyện, công khai, minh bạch, đồng thời không vượt mức trần quy định.
Nếu dịch vụ bị thâm hụt kinh phí thì ngân sách nhà nước có hỗ trợ không?
Không. Theo khoản 3 Điều 4, trường hợp dịch vụ có chênh lệch thu nhỏ hơn chi, cơ sở giáo dục phải tự tính toán bù đắp khoản thiếu hụt bằng các nguồn kinh phí hợp pháp của đơn vị, ngân sách nhà nước không cấp bù.
Các khoản chi cho dịch vụ chất lượng cao được quyết định căn cứ vào đâu?
Theo khoản 2 Điều 4, cơ sở giáo dục được tự chủ quyết định các khoản chi để cung cấp dịch vụ đảm bảo tính hợp lý, hợp lệ và phải được quy định cụ thể trong quy chế chi tiêu nội bộ của chính đơn vị.
Cơ quan nào có thẩm quyền tiếp nhận báo cáo và giám sát mức thu của trường?
Theo khoản 1 Điều 4, cơ quan quản lý theo phân cấp theo dõi, kiểm tra và giám sát các cơ sở giáo dục là Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc Ủy ban nhân dân các phường, xã.
Khuyến nghị theo dõi và áp dụng quy định
Việc kiểm soát chặt chẽ cơ chế thu, chi tại các trường công lập chất lượng cao là cơ sở quan trọng để duy trì chuẩn mực giáo dục đi đôi với trách nhiệm giải trình. Người học và các cơ sở giáo dục cần chủ động đối chiếu văn bản gốc, kiểm tra hiệu lực văn bản tại từng thời điểm áp dụng và liên hệ cơ quan quản lý trực tiếp hoặc chuyên gia pháp lý để được giải đáp thắc mắc phát sinh.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức