Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Trường chất lượng cao Hà Nội thiếu hụt kinh phí: Ngân sách có cấp bù?

Theo Quyết định 147/2026/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao phải tự tính toán bù đắp các khoản thâm hụt bằng nguồn hợp pháp, ngân sách nhà nước dứt khoát không cấp bù khi phát sinh thiếu hụt kinh phí dịch vụ.

Mục lục nội dungThu gọn

Căn cứ theo khoản 2 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, khi dịch vụ giáo dục chất lượng cao rơi vào tình trạng chênh lệch thu nhỏ hơn chi, đơn vị có trách nhiệm tự tính toán bù đắp phần chênh lệch bằng các nguồn thu hợp pháp của chính mình; ngân sách nhà nước hoàn toàn không cấp bù khoản kinh phí này. Đây là nguyên tắc quản trị tài chính mang tính ràng buộc trực tiếp đối với ban giám hiệu, bộ phận kế toán của các trường công lập chất lượng cao cũng như các cơ quan quản lý giáo dục trên địa bàn thành phố Hà Nội từ năm học 2026-2027.

Nguyên tắc bù đắp và trách nhiệm tự chủ tài chính của nhà trường

Theo khoản 2 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, trường hợp dịch vụ theo tiêu chí dịch vụ giáo dục chất lượng cao có chênh lệch thu (bao gồm nguồn thu từ người học và các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định) nhỏ hơn chi, đơn vị phải tự chủ động phương án cân đối. Nhà trường không thể lập hồ sơ đề nghị ngân sách thành phố hoặc ngân sách địa phương hỗ trợ kinh phí thiếu hụt cho các hoạt động cung cấp dịch vụ chất lượng cao phát sinh thâm hụt trong kỳ điều hành.

Quy định theo khoản 2 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND khẳng định quyền tự chủ đi đôi với tự chịu trách nhiệm toàn diện. Cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao được quyền tự chủ quyết định các nội dung chi phục vụ việc cung cấp dịch vụ theo tiêu chí chất lượng cao. Đi kèm với quyền hạn này, nhà trường phải bảo đảm các khoản chi có tính chất hợp lý, hợp lệ và được cụ thể hóa minh bạch trong quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị.

Hệ quả pháp lý trực tiếp là các trường phải quản trị rủi ro thâm hụt ngay từ khâu lập kế hoạch. Khi tổng các nguồn thu hợp pháp không đủ trang trải chi phí vận hành dịch vụ tiêu chuẩn cao, đơn vị phải huy động các nguồn tài chính hợp pháp sẵn có của nhà trường để xử lý dứt điểm, tuyệt đối không trông chờ vào cơ chế trợ cấp hay bao cấp từ ngân sách nhà nước.

Xây dựng dự toán chi phí và cơ chế thỏa thuận mức thu dịch vụ

Để ngăn ngừa việc thâm hụt dòng tiền, theo khoản 1 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao có trách nhiệm căn cứ vào mức trần được quy định để xây dựng phương án dự toán chi phí làm căn cứ xác định mức thu cụ thể cho từng dịch vụ triển khai trong năm học.

Quy trình tổ chức thu từ người học đòi hỏi sự đồng thuận bằng văn bản. Theo khoản 1 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, mức thu cụ thể được xác định phải tiến hành thỏa thuận bằng văn bản với cha mẹ học sinh hoặc người giám hộ của học sinh. Việc thỏa thuận này bắt buộc phải quán triệt nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch và bảo đảm mức thu không được vượt quá mức trần do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định.

Sau khi hoàn tất việc lập phương án dự toán và thỏa thuận mức thu, cơ sở giáo dục có nghĩa vụ báo cáo toàn bộ hồ sơ lên cơ quan quản lý giáo dục theo phân cấp. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, trường trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo báo cáo Sở Giáo dục và Đào tạo; trường trực thuộc Ủy ban nhân dân các phường, xã báo cáo Ủy ban nhân dân các phường, xã tương ứng nhằm phục vụ công tác theo dõi, kiểm tra và giám sát thường xuyên.

Quy tắc loại trừ chi phí trùng lặp để bảo vệ quyền lợi người học

Một trong những nguyên tắc cốt lõi khi thiết lập dự toán thu chi là không thu trùng lặp các khoản tiền đã được hỗ trợ từ ngân sách. Theo khoản 1 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, cơ sở giáo dục không được phép thu từ người học bất kỳ nội dung chi phí nào đã được ngân sách nhà nước hỗ trợ, bảo đảm hoặc đã được tính vào cơ cấu mức thu học phí chương trình bổ sung theo các Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố.

Trong quá trình hạch toán, nếu cấu phần dịch vụ chất lượng cao xuất hiện các khoản chi trùng với nguồn chi do ngân sách nhà nước đảm nhiệm hoặc trùng với phần chi đã được học phí chương trình bổ sung chi trả, nhà trường bắt buộc phải bóc tách và loại trừ phần chi phí này ra trước khi tiến hành tính toán mức thu từ học sinh theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND.

Nội dung cấu thành chi phí Nguồn bảo đảm theo quy định Xử lý khi xác định mức thu từ người học
Chi phí đã được ngân sách hỗ trợ, bảo đảm Ngân sách nhà nước Không được thu từ người học, phải loại trừ hoàn toàn (theo khoản 1 Điều 4)
Chi phí đã tính trong học phí chương trình bổ sung Học phí chương trình bổ sung theo Nghị quyết HĐND Không được thu trùng lặp, phải loại trừ trước khi tính mức thu (theo khoản 1 Điều 4)
Chi phí dịch vụ chất lượng cao thuần túy chưa được hỗ trợ Người học đóng góp qua thỏa thuận và nguồn hợp pháp Được thu trên cơ sở dự toán, thỏa thuận văn bản và không vượt trần (theo khoản 1 Điều 4)

Quy định về hạch toán kế toán, nghĩa vụ thuế và chế độ công khai

Tại khoản 2 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, các cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao được giao trách nhiệm sử dụng nguồn thu đúng mục đích, công khai và minh bạch. Để phục vụ công tác quản lý, đơn vị phải tổ chức bộ máy kế toán tuân thủ đúng quy định của pháp luật về kế toán, lập và lưu trữ sổ sách kế toán đầy đủ, quản lý chặt chẽ hệ thống chứng từ thu chi.

Yêu cầu kỹ thuật quan trọng đặt ra theo khoản 2 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND là nhà trường phải tổ chức hạch toán và theo dõi riêng biệt từng hoạt động. Việc phân bổ chi phí và ghi nhận doanh thu phải bảo đảm phản ánh đầy đủ, chính xác thực tế phát sinh của từng dịch vụ tiêu chí giáo dục chất lượng cao, không được hạch toán lẫn lộn giữa các nguồn kinh phí khác nhau của đơn vị.

Bên cạnh công tác kế toán nội bộ, cơ sở giáo dục phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước. Theo khoản 2 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, nhà trường có trách nhiệm đăng ký thuế, kê khai thuế và nộp đầy đủ các khoản thuế cùng các khoản thu nộp ngân sách khác (nếu có) đúng pháp luật. Đơn vị đồng thời phải chấp hành chế độ báo cáo tài chính đúng hạn, chuẩn xác tới các cơ quan quản lý cấp trên và cơ quan liên quan, kèm theo việc thực hiện chế độ công khai theo quy định.

Phương án xử lý khi phát sinh thiếu hụt kinh phí tại đơn vị

Nếu trong năm học xảy ra tình trạng tổng thu từ người học và các nguồn thu hợp pháp khác không đủ bù đắp chi phí cung cấp dịch vụ, cơ sở giáo dục phải thực hiện ngay các giải pháp nội bộ. Theo khoản 2 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, nhà trường phải chủ động cân đối nguồn quỹ hợp pháp sẵn có, cơ cấu lại chi tiêu theo quy chế chi tiêu nội bộ để bù vào phần thâm hụt.

Tình huống thực tế minh họa: Một cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao triển khai dịch vụ giáo dục tiêu chí chất lượng cao. Đơn vị đã xây dựng dự toán chi phí và ký thỏa thuận văn bản với phụ huynh học sinh bảo đảm không vượt mức trần theo khoản 1 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND. Đến cuối kỳ tài chính, tổng chi phí hợp lý, hợp lệ phát sinh thực tế vượt quá tổng các khoản thu từ người học cộng với các nguồn thu hợp pháp khác của dịch vụ. Căn cứ theo khoản 2 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, đơn vị phải tự tính toán trích từ các nguồn kinh phí hợp pháp khác của nhà trường để trang trải toàn bộ phần thâm hụt; cơ quan tài chính và ngân sách nhà nước không phê duyệt bất kỳ lệnh chi nào để cấp bù khoản chênh lệch này.

Trách nhiệm cụ thể của các bên liên quan

Nhằm đảm bảo việc thực thi diễn ra đồng bộ, các chủ thể tham gia vào quy trình quản lý và cung ứng dịch vụ giáo dục chất lượng cao cần thực hiện đúng các trách nhiệm sau:

  • Đối với cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao: Xây dựng dự toán chi phí làm cơ sở ấn định mức thu; thỏa thuận bằng văn bản với cha mẹ hoặc người giám hộ học sinh trên nguyên tắc tự nguyện, công khai và không vượt trần; loại trừ toàn bộ chi phí đã được ngân sách hỗ trợ hoặc đã tính trong học phí chương trình bổ sung; lập sổ sách kế toán theo dõi riêng; kê khai nộp thuế đúng luật; tự bù đắp khoản thâm hụt nếu chênh lệch thu nhỏ hơn chi (theo khoản 1 và khoản 2 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND).
  • Đối với cơ quan quản lý giáo dục (Sở Giáo dục và Đào tạo, UBND các phường, xã): Tiếp nhận báo cáo phương án thu chi từ các cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao theo phân cấp quản lý; theo dõi, kiểm tra và giám sát thường xuyên việc thỏa thuận mức thu, bảo đảm việc thu chi tuân thủ mức trần và không thu trùng lặp nguồn ngân sách (theo khoản 1 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND).
  • Đối với cha mẹ hoặc người giám hộ học sinh: Tham gia thỏa thuận bằng văn bản với cơ sở giáo dục trên tinh thần tự nguyện; nắm bắt công khai mức thu chi bảo đảm đúng mức trần quy định trước khi đăng ký cho học sinh sử dụng dịch vụ (theo khoản 1 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND).

Câu hỏi thường gặp

Nhà trường có được phép thu vượt mức trần khi phát sinh chi phí phát sinh không?

Không. Căn cứ theo khoản 1 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, mức thu cụ thể được cơ sở giáo dục xây dựng và thỏa thuận bằng văn bản với cha mẹ (hoặc người giám hộ) học sinh bắt buộc phải bảo đảm không vượt mức trần quy định.

Khoản chi đã được ngân sách thành phố hỗ trợ có được tính vào giá dịch vụ không?

Không. Theo khoản 1 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, đơn vị không thực hiện thu từ người học các nội dung chi phí đã được ngân sách nhà nước hỗ trợ, bảo đảm; trường hợp có phần chi phí trùng lặp thì phải loại trừ trước khi xác định mức thu.

Khoản chi đã tính trong học phí chương trình bổ sung được xử lý ra sao?

Căn cứ theo khoản 1 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, các nội dung chi phí đã tính trong mức thu học phí chương trình bổ sung theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố không được thu từ người học và phải loại trừ khỏi cơ cấu mức thu dịch vụ.

Trường chất lượng cao báo cáo phương án thu chi cho cơ quan nào?

Theo khoản 1 Điều 4 Quyết định 147/2026/QĐ-UBND, cơ sở giáo dục báo cáo cơ quan quản lý theo phân cấp quản lý trực tiếp, gồm Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc Ủy ban nhân dân các phường, xã để phục vụ theo dõi, kiểm tra và giám sát.

Định hướng hành động cho cán bộ quản lý cơ sở giáo dục

Quy định tại Quyết định 147/2026/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội thiết lập khung kỷ luật tài chính nghiêm ngặt đối với hệ thống trường công lập chất lượng cao. Các đơn vị phải nhận thức rõ tính chất không cấp bù của ngân sách nhà nước đối với các hoạt động dịch vụ giáo dục chất lượng cao khi xảy ra chênh lệch thu nhỏ hơn chi.

Cán bộ quản lý trường học cần ngay lập tức rà soát lại quy trình lập dự toán chi phí, đối chiếu chặt chẽ danh mục dịch vụ với các khoản chi từ ngân sách nhà nước và học phí chương trình bổ sung nhằm loại trừ chi phí trùng lặp đúng quy định. Song song đó, các đơn vị cần hoàn thiện hệ thống sổ sách hạch toán riêng, cập nhật quy chế chi tiêu nội bộ và thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo, công khai tài chính với cơ quan cấp trên nhằm hạn chế tối đa nguy cơ thâm hụt tài chính trong thực tiễn giảng dạy.

Ảnh minh họa AI: đơn vị hành chính, góc thao tác thực tế
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm