Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Xử nghiêm găm hàng, tăng giá dịp thiên tai và Tết

Theo Thông báo 583/TB-VPCP, Ban Chỉ đạo điều hành giá yêu cầu các bộ, ngành, địa phương xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá và tăng giá bất hợp lý dịp biến động thị trường hoặc thiên tai, bảo đảm cân đối cung cầu trước Tết Nguyên đán 2027.

Mục lục nội dungThu gọn

Chỉ đạo trọng tâm về kiểm soát thị trường cuối năm 2026

Các cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp phân phối cùng đơn vị cung ứng dịch vụ vận tải, du lịch trên toàn quốc chịu sự giám sát chặt chẽ từ ngày 12 tháng 11 năm 2026 khi Thông báo số 583/TB-VPCP được ban hành. Lãnh đạo Chính phủ chỉ đạo các bộ ngành và địa phương tập trung thanh tra, chấn chỉnh hiện tượng găm hàng tăng giá, ngăn chặn nguy cơ sốt giá cục bộ khi nhu cầu mua sắm tiêu dùng tăng cao vào dịp cuối năm.

Theo đánh giá tại Mục I, áp lực điều hành giá trong nước 10 tháng đầu năm 2026 chịu ảnh hưởng từ xung đột địa chính trị tại Trung Đông, nguy cơ gián đoạn các tuyến vận chuyển năng lượng hàng hải chiến lược và biến động chi phí nguyên vật liệu quốc tế. Ở thị trường nội địa, chỉ số giá tiêu dùng tháng 10 năm 2026 tăng 0,2% so với tháng trước. Bước vào giai đoạn tiêu dùng cao điểm, tình trạng trục lợi giá thông qua việc hạn chế bán hàng hoặc liên kết nâng giá bất hợp lý sẽ bị cơ quan quản lý ngăn chặn triệt để.

Hành vi bị cấm và nghĩa vụ bắt buộc của cơ sở kinh doanh

Nhằm bình ổn thị trường hàng hóa những tháng cuối năm 2026 và chuẩn bị cho Tết Nguyên đán 2027, cơ quan chức năng phân định rõ các nhóm hành vi vi phạm bị áp dụng biện pháp ngăn chặn và chế tài xử lý nghiêm minh.

Nhóm đối tượng áp dụngHành vi bị nghiêm cấmNghĩa vụ bắt buộc phải thực hiệnVị trí quy định
Thương nhân, hộ kinh doanh hàng hóa thiết yếuĐầu cơ, găm hàng, thao túng giá, lợi dụng biến động thị trường hoặc thiên tai để nâng giá bất hợp lýBán hàng liên tục, chủ động dự trữ hàng hóa phục vụ nhu cầu thị trường, không tạo khan hiếm giả tạoMục II.1.d
Đơn vị vận tải, cơ sở dịch vụ ăn uống, lưu trú, du lịchTự ý tăng giá cước ngoài mức kê khai, phụ thu không báo trước, không niêm yết công khai biểu giáKê khai giá đầy đủ, niêm yết công khai tại cơ sở và bán đúng mức niêm yết, điều chỉnh giảm cước khi nhiên liệu giảmMục II.6, Mục II.9.b
Cơ sở kinh doanh thuốc, vật tư và thiết bị y tếGăm giữ nguồn cung, nâng giá dịch vụ khám chữa bệnh và thuốc men vượt thẩm quyềnBảo đảm nguồn cung ứng đầy đủ với chi phí hợp lý, thực hiện nghiêm thủ tục kê khai và niêm yết giáMục II.7
Đơn vị phát hành sách giáo khoa, cơ sở giáo dụcTự ý đặt ra các khoản thu ngoài danh mục, lợi dụng nhu cầu học tập để đẩy giá dịch vụ giáo dụcThực hiện đúng quy định về giá sách giáo khoa, rà soát chi phí dịch vụ đào tạo phù hợp khả năng chi trảMục II.8
Doanh nghiệp khai thác, cung ứng vật liệu xây dựngĐầu cơ tích trữ đất san lấp, cát, đá; nâng giá vật tư phục vụ các dự án trọng điểmCung cấp số liệu chính xác để cơ quan quản lý công bố chỉ số giá sát diễn biến thực tế của thị trườngMục II.6, Mục II.9.c

Tại Mục II.1.d, lãnh đạo Ban Chỉ đạo điều hành giá nhấn mạnh yêu cầu: "Kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá, lợi dụng biến động thị trường, thiên tai để tăng giá bất hợp lý." Cơ chế thanh tra được tiến hành đột xuất tại các kho chứa, trung tâm bán buôn và các trục giao thương đầu mối.

Tại Mục II.9.b, trách nhiệm của hệ thống thương mại tư nhân và đơn vị cung ứng dịch vụ được cụ thể hóa bằng mệnh lệnh: "Tăng cường kiểm tra, kiểm soát việc kê khai, niêm yết giá và bán hàng theo giá niêm yết; tập trung vào các mặt hàng thiết yếu, dịch vụ vận tải, ăn uống, lưu trú, du lịch". Hành vi thu tiền cao hơn mức niêm yết trên bảng thông báo hoặc mập mờ biểu phí vận chuyển hành khách, phụ thu ngày nghỉ sẽ bị lập biên bản xử phạt hành chính ngay tại chỗ.

Trách nhiệm kiểm soát của các bộ chuyên ngành

Công tác kiểm tra thị trường cuối năm được giao cho từng bộ chức năng nhằm kiểm soát xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ chi phí đầu vào đến giá dịch vụ thành phẩm đến tay người dân.

Theo chỉ đạo tại Mục II.6 đối với lĩnh vực hạ tầng và xây dựng, cơ quan thẩm quyền phải theo dõi sát giá nhà ở và chi phí xây lắp; chủ động phối hợp với các tỉnh, thành phố để tháo gỡ điểm nghẽn nguồn cung, bảo đảm hoạt động khai thác mỏ và vận chuyển đất san lấp, cát, đá phục vụ các dự án đầu tư công trọng điểm quốc gia. Cơ quan quản lý ngành giao thông có trách nhiệm giám sát chặt chẽ biểu mẫu kê khai cước vận chuyển, đồng thời kiểm tra thực tế việc áp dụng giá vé; trường hợp giá nhiên liệu đầu vào trên thị trường hạ nhiệt, đơn vị chức năng phải yêu cầu doanh nghiệp vận tải lập phương án điều chỉnh giảm giá cước tương ứng nhằm hỗ trợ người dân.

Đối với mặt hàng vật tư y tế và giáo dục, chỉ đạo tại Mục II.7 và Mục II.8 nêu rõ nguyên tắc quản lý: Bộ Y tế chịu trách nhiệm theo dõi biến động thị trường dược phẩm, trang thiết bị phục vụ khám chữa bệnh; việc xem xét điều chỉnh viện phí phải gắn liền với tính toán tác động đến CPI và túi tiền người bệnh. Cùng với đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng chính quyền địa phương siết chặt thanh tra giá bán sách giáo khoa, chấn chỉnh triệt để các khoản thu phát sinh trái quy định tại các trường học, bảo đảm phụ huynh học sinh không phải gánh chịu các mức thu vô lý.

Nhiệm vụ bình ổn cung cầu tại các địa phương

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương giữ vai trò thực thi then chốt trên địa bàn quản lý, trực tiếp đối thoại và kiểm soát các cơ sở phân phối bán lẻ hàng ngày.

Theo Mục II.9.a, các địa phương phải chủ động thiết lập kịch bản điều tiết cung cầu, đẩy mạnh phương án kết nối nguồn hàng giữa các vùng sản xuất với trung tâm tiêu thụ lớn. Hoạt động dự trữ nhóm hàng lương thực, thực phẩm thiết yếu phải được kích hoạt từ sớm, duy trì mạng lưới điểm bán hàng bình ổn giá để đáp ứng đầy đủ nhu cầu của nhân dân trong thời gian diễn ra Tết Nguyên đán 2027, triệt tiêu mọi nguy cơ khan hiếm hàng hóa giả tạo hay biến động tăng giá bất thường do tâm lý mua sắm.

Chỉ đạo tại Mục II.9.d và Mục II.9.đ phân hóa nhiệm vụ cụ thể theo từng nhóm tỉnh thành căn cứ vào biến động chỉ số kinh tế thực tế:

  • Nhóm địa phương có mức tăng CPI cao hơn bình quân cả nước: Khẩn trương rà soát cơ cấu giá thành của từng nhóm hàng hóa, bóc tách nguyên nhân tăng giá bắt nguồn từ đứt gãy cung cầu, chi phí đầu vào hay sự thay đổi giá của các dịch vụ công do Nhà nước định giá. Tập trung nguồn lực kiểm tra trực tiếp các mặt hàng có biên độ tăng nóng, buộc cơ sở kinh doanh giải trình mức giá và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm hạ nhiệt mặt bằng giá địa phương.
  • Nhóm địa phương có mức tăng CPI thấp hơn bình quân cả nước: Nghiêm cấm biểu hiện chủ quan, lơ là công tác điều hành giá. Đơn vị quản lý thị trường phải theo dõi sát biến động cung cầu trong các tháng cuối năm, chủ động dự báo lượng tiêu dùng phục vụ lễ tết, không để xảy ra tình trạng thiếu hàng hóa, sốt giá đột biến làm ảnh hưởng đến mặt bằng chung của cả nước.
  • Nhiệm vụ chung về quản lý đầu tư xây dựng: Theo Mục II.9.c, mọi địa phương đều phải cập nhật và công bố kịp thời bộ đơn giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá công trình xây dựng bám sát giá thực tế trên thị trường, tháo gỡ điểm nghẽn nguồn cung vật liệu để bảo đảm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

Tình huống minh họa từ thực tế điều hành

Xem xét trường hợp thực tế tại một tỉnh có chỉ số CPI tháng 10 năm 2026 tăng 0,3% so với tháng trước, vượt qua mức tăng chung toàn quốc là 0,2% được nêu tại Mục I. Tại một huyện chịu ảnh hưởng bởi đợt mưa lũ cục bộ, giá một số mặt hàng vật tư tôn lợp mái, gạch ngói và thực phẩm tươi sống có dấu hiệu tăng vọt trên 25% chỉ trong vòng vài ngày.

Căn cứ chỉ đạo tại Mục II.1.d và Mục II.9.d, Đội Quản lý thị trường phối hợp với cơ quan tài chính địa phương tiến hành thanh tra đột xuất các kho vật liệu và quầy bán buôn lớn. Qua kiểm tra chứng từ nhập hàng, cơ quan chức năng phát hiện đơn vị phân phối vẫn nhập tôn lợp và vật liệu với chi phí ổn định nhưng cố tình đóng cửa kho, viện cớ thời tiết xấu gây khan hàng nhằm nâng giá bán lẻ gấp rưỡi để trục lợi người dân đang cần sửa chữa nhà cửa sau thiên tai.

Hành vi này bị lập biên bản kết luận là hành vi lợi dụng thiên tai để găm hàng và tăng giá bất hợp lý theo Mục II.1.d. Cơ quan thẩm quyền ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời buộc doanh nghiệp niêm yết công khai toàn bộ lượng tôn tồn kho và bán đúng mức giá hợp lý đã kê khai ban đầu theo quy định tại Mục II.9.b, ngăn chặn hành vi tương tự lây lan trên thị trường địa phương.

Đối tượng chịu ảnh hưởng và trách nhiệm thi hành

Mệnh lệnh bình ổn giá tác động trực tiếp đến chuỗi hành vi mua bán của ba nhóm chủ thể trong xã hội:

  • Doanh nghiệp và nhà phân phối lớn: Cần rà soát toàn bộ chuỗi cung ứng, hoàn thiện hồ sơ kê khai chi phí đầu vào và mức định giá bán buôn; cập nhật phương án điều chỉnh giảm giá bán đối với các mặt hàng vận tải hoặc vật liệu xây dựng khi chi phí nhiên liệu đầu vào hạ nhiệt; tuyệt đối không thực hiện các hành vi hạn chế đưa hàng ra thị trường để trục lợi.
  • Hộ kinh doanh cá thể, thương nhân bán lẻ: Bắt buộc thực hiện niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ bằng bảng thông báo rõ ràng tại quầy hàng, sạp chợ; bán đúng giá niêm yết đã công khai; không tự ý đặt thêm phụ phí vận chuyển, phụ phí phục vụ ngoài giá niêm yết dịp cao điểm lễ tết.
  • Người tiêu dùng: Chủ động tìm hiểu thông tin giá cả tại các điểm bán bình ổn; lưu giữ hóa đơn, chứng từ mua bán hàng hóa hoặc vé xe; chủ động cung cấp bằng chứng cho cơ quan thanh tra quản lý thị trường hoặc đường dây nóng của Ủy ban nhân dân địa phương khi phát hiện điểm bán có biểu hiện đầu cơ hay tự ý tăng giá bất thường.

Câu hỏi thường gặp về quản lý và kê khai giá

Doanh nghiệp vận tải có bắt buộc phải giảm giá cước khi giá xăng dầu hạ nhiệt không?

Có. Theo Mục II.6, cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá cước vận tải và có thẩm quyền yêu cầu các đơn vị cung cấp dịch vụ điều chỉnh giảm giá cước phù hợp khi chi phí nhiên liệu giảm nhằm chia sẻ lợi ích với khách hàng.

Việc niêm yết giá và bán theo giá niêm yết dịp Tết áp dụng cho những ngành nghề nào?

Theo Mục II.9.b, cơ quan chức năng tập trung kiểm tra, kiểm soát việc kê khai, niêm yết giá và bán hàng theo đúng giá niêm yết đối với các mặt hàng thiết yếu, dịch vụ vận tải hành khách, dịch vụ ăn uống, dịch vụ lưu trú và du lịch tại mọi địa bàn, đặc biệt là các khu vực có nguy cơ biến động giá cao.

Hành vi tăng giá vật liệu xây dựng phục vụ các công trình trọng điểm bị giám sát ra sao?

Theo Mục II.6 và Mục II.9.c, các bộ ngành cùng chính quyền địa phương phải kiểm soát việc khai thác, vận chuyển đất san lấp, cát, đá; đồng thời cập nhật, công bố kịp thời bảng giá và chỉ số giá vật liệu xây dựng sát với thị trường thực tế để ngăn chặn đầu cơ nâng giá làm chậm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

Khuyến nghị cho cơ sở sản xuất kinh doanh và người tiêu dùng

Các chỉ đạo kiểm soát thị trường theo văn bản chỉ đạo của Chính phủ đang được các bộ ngành và địa phương đồng loạt triển khai nhằm mục tiêu giữ vững bình ổn giá cả trước thềm Tết Nguyên đán 2027. Mọi cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp cần chủ động đối chiếu lại biểu giá niêm yết, quy trình kê khai giá và nguồn dự trữ hàng hóa để bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành. Người tiêu dùng và doanh nghiệp có thể chủ động theo dõi các văn bản điều hành tiếp theo từ cơ quan chức năng hoặc tham vấn ý kiến pháp lý chuyên sâu để thực hiện nghĩa vụ thương mại chính xác, minh bạch.

Ảnh minh họa AI: phân phối hàng hóa, góc không gian xử lý
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm