Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Bị cấm thầu ở bất kỳ quốc gia nào sẽ không được dự thầu gói FTA

Theo Nghị định 374/2026/NĐ-CP, nhà thầu đang trong thời gian chấp hành quyết định cấm tham dự thầu của cơ quan có thẩm quyền tại bất kỳ quốc gia, vùng lãnh thổ nào sẽ không được dự thầu các gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của các hiệp định thương mại tự do.

Mục lục nội dungThu gọn

Quy định về việc nhà thầu bị xử lý vi phạm tại thị trường quốc tế đã được luật hóa chặt chẽ trong hoạt động mua sắm công. Theo Nghị định 374/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân đang chịu chế tài cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ cơ quan quản lý ở bất kỳ quốc gia, vùng lãnh thổ nào sẽ lập tức bị tước tư cách hợp lệ khi tham gia các gói thầu thuộc các hiệp định thương mại tự do.

Nguyên tắc áp dụng chế tài cấm thầu quốc tế đối với gói thầu FTA

Quy định quản lý đấu thầu hiện hành đặt ra rào cản nghiêm ngặt nhằm bảo đảm tính liêm chính và minh bạch của thị trường mua sắm công. Theo điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định 374/2026/NĐ-CP, điều kiện tiên quyết về tư cách hợp lệ của nhà thầu là:

Không đang trong thời gian bị cấm tham dự thầu theo quyết định của cơ quan nhà nước, cơ quan có thẩm quyền ở bất kỳ quốc gia, vùng lãnh thổ nào;

Quy phạm này xác lập nguyên tắc công nhận hiệu lực xuyên biên giới đối với các biện pháp xử phạt cấm tham gia hoạt động đấu thầu. Chế tài không giới hạn trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam mà bao quát mọi phán quyết, quyết định hành chính hoặc chế tài có hiệu lực từ các thiết chế, cơ quan nhà nước, cơ quan có thẩm quyền tại các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Bất kỳ thực thể nào đang trong thời hạn thi hành biện pháp cấm thầu tại nước ngoài đều tự động rơi vào tình trạng mất tư cách hợp lệ tại Việt Nam.

Biện pháp này áp dụng trực tiếp tới các gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, Hiệp định Thương mại tự do giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên minh Châu Âu, cũng như Hiệp định Thương mại tự do giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ai-len. Do đó, việc không được dự thầu gói FTA là chế tài mặc định đối với các nhà thầu vi phạm quy định đấu thầu toàn cầu.

Phân loại các chủ thể chịu tác động trực tiếp theo quy định

Nghị định 374/2026/NĐ-CP phân định rõ các nhóm đối tượng tham dự thầu và xác lập điều kiện tư cách hợp lệ tương ứng cho từng nhóm chủ thể. Mọi đối tượng tham gia thị trường đều chịu sự ràng buộc của quy định cấm thầu quốc tế.

Tư cách hợp lệ của nhà thầu là tổ chức

Theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 374/2026/NĐ-CP, nhà thầu là tổ chức có tư cách hợp lệ khi đáp ứng đồng thời hai nhóm điều kiện cơ bản:

  • Theo điểm a khoản 1 Điều 6: Không đang trong thời gian bị cấm tham dự thầu theo quyết định của cơ quan nhà nước, cơ quan có thẩm quyền ở bất kỳ quốc gia, vùng lãnh thổ nào.
  • Theo điểm b khoản 1 Điều 6: Đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, e, g và h khoản 1 Điều 5 của Luật Đấu thầu.

Quy định này buộc các doanh nghiệp trong nước và tập đoàn quốc tế phải rà soát lịch sử tuân thủ pháp lý của mình tại toàn bộ các thị trường mà họ từng hoạt động trước khi nộp hồ sơ dự thầu.

Tư cách hợp lệ của nhà thầu là hộ kinh doanh

Nhóm đối tượng kinh doanh quy mô vừa và nhỏ cũng không nằm ngoài phạm vi điều chỉnh. Theo khoản 2 Điều 6 Nghị định 374/2026/NĐ-CP, nhà thầu là hộ kinh doanh muốn có tư cách hợp lệ phải thỏa mãn các tiêu chí:

  • Theo điểm a khoản 2 Điều 6: Đáp ứng điều kiện quy định tại điểm a khoản 1 Điều 6, tức không trong thời gian bị xử phạt cấm thầu bởi bất kỳ quốc gia hay vùng lãnh thổ nào.
  • Theo điểm b khoản 2 Điều 6: Đáp ứng điều kiện quy định tại khoản 2 Điều 5 của Luật Đấu thầu.

Tư cách hợp lệ của nhà thầu là cá nhân

Đối với các chuyên gia tư vấn hoặc cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ, pháp luật quy định chặt chẽ tại khoản 3 Điều 6 Nghị định 374/2026/NĐ-CP:

  • Theo điểm a khoản 3 Điều 6: Đáp ứng quy định tại điểm a khoản 1 Điều 6 về việc không chịu án phạt cấm tham gia đấu thầu trên quy mô toàn cầu.
  • Theo điểm b khoản 3 Điều 6: Đáp ứng quy định tại khoản 3 Điều 5 của Luật Đấu thầu.

Hình thức tham dự thầu độc lập và liên danh

Quy định tại khoản 4 Điều 6 Nghị định 374/2026/NĐ-CP nêu rõ cơ chế tham gia của các chủ thể đáp ứng yêu cầu:

Nhà thầu có tư cách hợp lệ theo quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều này được tham dự thầu với tư cách độc lập hoặc liên danh.

Quy định này mang ý nghĩa pháp lý đặc biệt quan trọng trong việc thiết lập trách nhiệm của từng thành viên liên danh. Nhà thầu chỉ được quyền lựa chọn hình thức đứng thầu độc lập hoặc liên danh khi bản thân đáp ứng trọn vẹn tư cách hợp lệ theo quy định tại Điều 6. Nếu một trong các thành viên trong thỏa thuận liên danh đang trong thời gian chịu lệnh cấm tham dự thầu từ bất kỳ cơ quan có thẩm quyền ở nước ngoài, toàn bộ tư cách hợp lệ của liên danh sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp do thành viên đó không đáp ứng quy định tại điểm a khoản 1 Điều 6.

Bảng so sánh điều kiện tư cách hợp lệ theo từng loại hình nhà thầu

Để bảo đảm tính minh bạch và giúp các bên dự thầu dễ dàng đối chiếu, bảng dưới đây tổng hợp các yêu cầu pháp lý cụ thể áp dụng cho từng hình thức tổ chức theo Điều 6 Nghị định 374/2026/NĐ-CP:

Loại hình nhà thầuCăn cứ pháp lýYêu cầu về cấm tham dự thầuĐiều kiện dẫn chiếu Luật Đấu thầu
Nhà thầu tổ chứcKhoản 1 Điều 6Không trong thời gian bị cấm tham dự thầu theo quyết định của cơ quan nhà nước, cơ quan có thẩm quyền ở bất kỳ quốc gia, vùng lãnh thổ nàoĐáp ứng quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, e, g và h khoản 1 Điều 5 Luật Đấu thầu
Nhà thầu hộ kinh doanhKhoản 2 Điều 6Không trong thời gian bị cấm tham dự thầu theo quyết định của cơ quan nhà nước, cơ quan có thẩm quyền ở bất kỳ quốc gia, vùng lãnh thổ nàoĐáp ứng quy định tại khoản 2 Điều 5 Luật Đấu thầu
Nhà thầu cá nhânKhoản 3 Điều 6Không trong thời gian bị cấm tham dự thầu theo quyết định của cơ quan nhà nước, cơ quan có thẩm quyền ở bất kỳ quốc gia, vùng lãnh thổ nàoĐáp ứng quy định tại khoản 3 Điều 5 Luật Đấu thầu

Tình huống minh họa áp dụng chế tài

Một tình huống điển hình giúp làm rõ cách thức áp dụng điều khoản trên trong hoạt động thực tiễn mua sắm công:

Một tổ chức kinh tế tham gia đấu thầu gói thầu mua sắm công thuộc khuôn khổ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương tại Việt Nam. Doanh nghiệp này nộp hồ sơ tham gia với tư cách độc lập. Tuy nhiên, qua quá trình rà soát, bên mời thầu phát hiện doanh nghiệp đang trong thời hạn chấp hành quyết định xử phạt cấm tham gia hoạt động đấu thầu của cơ quan có thẩm quyền tại một quốc gia khác.

Đối chiếu với điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định 374/2026/NĐ-CP, tổ chức này không đáp ứng điều kiện về tư cách hợp lệ do vi phạm quy định cấm tham gia thầu của cơ quan nước ngoài. Căn cứ khoản 4 Điều 6 Nghị định 374/2026/NĐ-CP, việc không đáp ứng điều kiện tại khoản 1 Điều 6 dẫn đến hệ quả pháp lý là doanh nghiệp bị tước quyền dự thầu gói thầu nói trên, hồ sơ dự thầu không bảo đảm tính hợp lệ.

Trách nhiệm rà soát của các chủ thể tham gia đấu thầu

Nhằm phòng ngừa rủi ro bị đình chỉ tư cách tham gia hoặc hủy bỏ hồ sơ, các chủ thể tham gia chuỗi hoạt động mua sắm công cần thực hiện các biện pháp kiểm soát sau:

  • Đối với doanh nghiệp và nhà thầu dự thầu: Tự rà soát toàn bộ lịch sử tư pháp, các phán quyết hoặc biện pháp chế tài đang còn hiệu lực thi hành từ các cơ quan nhà nước, cơ quan có thẩm quyền tại mọi quốc gia, vùng lãnh thổ mà doanh nghiệp có hoạt động hoặc chi nhánh.
  • Đối với nhà thầu liên danh: Thẩm định kỹ lưỡng năng lực pháp lý và tư cách hợp lệ của các đối tác liên danh theo Điều 6 Nghị định 374/2026/NĐ-CP nhằm tránh tình trạng bị loại toàn bộ liên danh do có thành viên vi phạm lệnh cấm thầu quốc tế.
  • Đối với cơ quan mua sắm, chủ đầu tư, bên mời thầu: Thiết lập quy trình thẩm tra tư cách hợp lệ của nhà thầu trên cơ sở xác minh thông tin cấm thầu ở phạm vi toàn cầu, bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt các cam kết quốc tế trong các hiệp định thương mại.

Câu hỏi thường gặp

Nhà thầu cá nhân có bị áp dụng quy định cấm thầu quốc tế không?

Có. Theo điểm a khoản 3 Điều 6 Nghị định 374/2026/NĐ-CP, nhà thầu là cá nhân bắt buộc phải đáp ứng quy định tại điểm a khoản 1 Điều 6, tức không đang trong thời gian bị cấm tham dự thầu theo quyết định của cơ quan nhà nước, cơ quan có thẩm quyền ở bất kỳ quốc gia, vùng lãnh thổ nào.

Nhà thầu bị cấm thầu ở nước ngoài có được tham gia vào liên danh đấu thầu không?

Không. Căn cứ khoản 4 Điều 6 Nghị định 374/2026/NĐ-CP, chỉ những nhà thầu có đầy đủ tư cách hợp lệ theo quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều 6 mới được tham dự thầu với tư cách độc lập hoặc liên danh. Nhà thầu đang chịu lệnh cấm không đủ tư cách hợp lệ nên không được quyền đứng trong liên danh.

Quy định về cấm thầu tại Điều 6 áp dụng cho những gói thầu nào?

Theo phần căn cứ và phạm vi của Nghị định 374/2026/NĐ-CP, quy định này áp dụng cho hoạt động đấu thầu theo Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu, và Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ai-len.

Các bước doanh nghiệp cần triển khai để tránh mất quyền dự thầu

Quy định mở rộng phạm vi cấm thầu ra toàn cầu là chuẩn mực pháp lý nghiêm khắc nhằm loại bỏ các chủ thể có hành vi gian lận hoặc sai phạm nghiêm trọng trên trường quốc tế. Các nhà thầu dự kiến tham gia thị trường mua sắm công cần chủ động đối chiếu văn bản gốc Nghị định 374/2026/NĐ-CP và Luật Đấu thầu, đồng thời tham vấn cơ quan chuyên môn để bảo đảm hồ sơ pháp lý hoàn toàn minh bạch và đáp ứng trọn vẹn tư cách hợp lệ.

Ảnh minh họa AI: phân phối hàng hóa, góc không gian và đời sống
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm