Chiếm hữu tên miền để bán lại: Sẽ bị cưỡng chế thu hồi từ 01/01/2027

Tổ chức và cá nhân chiếm hữu tên miền có chứa dấu hiệu trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn nhằm bán lại cho chủ sở hữu quyền sở hữu công nghiệp sẽ phải đối mặt với biện pháp cưỡng chế thu hồi từ 01/01/2027 nếu không tự nguyện thực hiện việc hoàn trả. Quy định được ban hành tại Thông tư 66/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ, hoàn thiện cơ chế phối hợp nhằm loại bỏ triệt để hành vi đầu cơ tên miền với dụng ý xấu trên không gian mạng.

Các hành vi chiếm hữu tên miền bị coi là cạnh tranh không lành mạnh

Theo khoản 3 Điều 5 (sửa đổi Điều 19 khoản 3 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN), hành vi chiếm hữu, sử dụng tên miền có dãy ký tự trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại được bảo hộ của người khác hoặc chỉ dẫn địa lý mà chủ thể không có quyền sử dụng sẽ bị xác định là hành vi cạnh tranh không lành mạnh về sở hữu công nghiệp khi thuộc một trong hai nhóm trường hợp sau:

• Chiếm hữu hoặc sử dụng tên miền nhằm lợi dụng danh tiếng, uy tín của nhãn hiệu, tên thương mại hoặc chỉ dẫn địa lý được bảo hộ để thu lợi bất chính.
• Chiếm hữu hoặc sử dụng tên miền với dụng ý xấu dựa trên đánh giá tổng thể các tình tiết khách quan.

Yếu tố dụng ý xấu theo khoản 3 Điều 5 được làm rõ qua các tình tiết thực tế, bao gồm: có căn cứ chứng minh tổ chức, cá nhân chiếm giữ nhằm bán lại, chuyển giao quyền đăng ký, sử dụng tên miền cho chủ sở hữu nhãn hiệu, tên thương mại hoặc cơ quan quản lý chỉ dẫn địa lý để thu lợi; có căn cứ cho thấy tại thời điểm đăng ký, bên đăng ký biết hoặc có cơ sở để biết các đối tượng sở hữu công nghiệp này đã được bảo hộ tại Việt Nam; hoặc trang thông tin điện tử gắn với tên miền đăng tải nội dung làm phương hại đến uy tín, danh tiếng của các đối tượng được bảo hộ.

Quy định ngoại lệ đối với tên miền mua qua đấu giá

Theo khoản 4 Điều 5 (sửa đổi Điều 19 khoản 4 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN), pháp luật phân định rõ ràng giữa hành vi đầu cơ trục lợi và quyền đăng ký tài nguyên Internet hợp pháp. Trường hợp tổ chức, cá nhân đăng ký tên miền thông qua hình thức đấu giá quyền sử dụng theo đúng quy định của pháp luật về viễn thông sẽ không bị coi là chiếm hữu tên miền với dụng ý xấu.

Tuy nhiên, cơ chế miễn trừ này không mang tính tuyệt đối cho toàn bộ quá trình khai thác sau đó. Nếu chủ thể sau khi trúng đấu giá lại thực hiện các hành vi sử dụng tên miền để lợi dụng uy tín, danh tiếng của nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý của người khác nhằm thu lợi bất chính, hoặc sử dụng với dụng ý xấu trên môi trường số, hành vi đó vẫn bị xử lý theo các quy định của pháp luật hiện hành.

Quy chuẩn hồ sơ và tài liệu kiến nghị xử lý vi phạm

Chủ thể có quyền gửi văn bản kiến nghị xử lý là tổ chức, cá nhân bị thiệt hại hoặc có khả năng bị thiệt hại do hành vi chiếm hữu, sử dụng tên miền gây ra, theo quy định tại khoản 2 Điều 5 (sửa đổi Điều 19 khoản 2 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN). Tùy từng bản chất hành vi bị khiếu nại, hồ sơ kiến nghị phải đáp ứng các yêu cầu chứng cứ theo khoản 5 Điều 5 (sửa đổi Điều 19 khoản 5 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN):

Đối với hành vi lợi dụng uy tín, danh tiếng để thu lợi bất chính, người kiến nghị phải nộp tài liệu chứng minh quyền sở hữu công nghiệp tại Việt Nam và chứng cứ thể hiện nhãn hiệu, tên thương mại được sử dụng rộng rãi hoặc được người tiêu dùng biết đến rộng rãi (như doanh thu, quảng cáo, mạng lưới phân phối, bình chọn), hoặc tài liệu chứng minh nhãn hiệu nổi tiếng theo Điều 75 Luật Sở hữu trí tuệ; đồng thời cung cấp chứng cứ chứng minh bên bị xử lý lợi dụng uy tín để người tiêu dùng hiểu lầm là đại lý, chi nhánh, đối tác.

Đối với hành vi có dụng ý xấu, người kiến nghị cần cung cấp tài liệu thể hiện bên chiếm giữ chào bán lại tên miền để thu lợi, thông tin chứng minh bên chiếm giữ đã biết về việc bảo hộ nhãn hiệu tại thời điểm đăng ký tên miền, bằng chứng về việc website làm thiệt hại danh tiếng nhãn hiệu, cùng văn bản khẳng định bên bị kiến nghị không có quyền và lợi ích hợp pháp đối với nhãn hiệu, tên thương mại đó.

Quy định biện pháp cưỡng chế thu hồi từ 01/01/2027 đối với tên miền vi phạm

Theo khoản 6 Điều 5 (sửa đổi Điều 19 khoản 6 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN), người có thẩm quyền xử phạt xem xét áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả dựa trên phân loại hệ thống quản lý tên miền. Các biện pháp bao gồm buộc hoàn trả tên miền hoặc ngăn chặn truy cập tên miền vi phạm.

Theo khoản 7 Điều 5 (sửa đổi Điều 19 khoản 7 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN), nếu bên vi phạm không tự giác thực hiện hoàn trả theo thời hạn quy định, cơ quan xử lý sẽ ban hành quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế để thu hồi tên miền, đồng thời thông báo bằng văn bản kết quả cho bên kiến nghị.

Trình tự phối hợp kiểm tra và cưỡng chế thu hồi

Quy trình phối hợp cưỡng chế buộc thu hồi tên miền được phân định cụ thể tại khoản 2 Điều 5 (quy định sửa đổi về thi hành biện pháp khắc phục hậu quả):

1. Chấp hành biện pháp khắc phục hậu quả: Sau khi nhận quyết định xử phạt hoặc quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc hoàn trả tên miền, cá nhân, tổ chức vi phạm có nghĩa vụ hoàn trả tên miền theo đúng thời hạn quy định tại điểm a khoản 2.
2. Kiểm tra tình trạng chấp hành: Hết thời hạn hoàn trả, người có thẩm quyền xử lý vi phạm tiến hành kiểm tra theo quy định tại điểm b khoản 2. Khi cần xác định tình trạng tên miền, người xử lý vi phạm gửi văn bản yêu cầu Trung tâm Internet Việt Nam, Nhà đăng ký tên miền hoặc Tổ chức New gTLD Registry tại Việt Nam cung cấp thông tin. Các cơ quan này có trách nhiệm cung cấp thông tin xác nhận trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản.
3. Ban hành quyết định cưỡng chế: Căn cứ kết quả kiểm tra, nếu bên vi phạm không hoàn trả tên miền, người có thẩm quyền ban hành quyết định cưỡng chế buộc thu hồi tên miền theo điểm c và điểm d khoản 2, chuyển quyết định đến cơ quan chuyên môn để thi hành.

Tình huống thực tế áp dụng quy trình kiểm tra 03 ngày làm việc

Doanh nghiệp A sở hữu nhãn hiệu đã được bảo hộ hợp pháp tại Việt Nam, phát hiện cá nhân B đăng ký tên miền quốc gia “.vn” trùng tên nhãn hiệu và chào bán lại với giá cao. Sau khi xem xét tài liệu theo khoản 5 Điều 5, người có thẩm quyền ban hành quyết định buộc hoàn trả tên miền đối với cá nhân B.

Hết thời hạn tự nguyện thi hành mà cá nhân B không thực hiện việc hoàn trả, người có thẩm quyền gửi văn bản đề nghị Trung tâm Internet Việt Nam và Nhà đăng ký tên miền xác nhận hiện trạng. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận văn bản đề nghị (theo điểm b khoản 2 Điều 5), cơ quan quản lý tên miền cung cấp văn bản xác nhận cá nhân B chưa thực hiện thủ tục hoàn trả. Ngay sau đó, quyết định cưỡng chế buộc thu hồi tên miền được ban hành theo điểm c khoản 2 Điều 5 và chuyển tới cơ quan chuyên môn để xóa bỏ hoặc thu hồi quyền quản lý tên miền của cá nhân B.

Ai bị ảnh hưởng và hành động cần thực hiện ngay

• Cá nhân, tổ chức đang nắm giữ nhiều tên miền: Rà soát danh mục tên miền hiện có, đối chiếu với các nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ tại Việt Nam. Chấm dứt ngay các hành vi chào bán tên miền cho chủ sở hữu nhãn hiệu nhằm mục đích kiếm lời bất chính.
• Doanh nghiệp sở hữu nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý: Chủ động thu thập các chứng cứ chứng minh việc sử dụng rộng rãi nhãn hiệu, bằng chứng về danh tiếng, doanh thu bán hàng, tài liệu chào mời chuyển nhượng từ bên đầu cơ tên miền để hoàn thiện hồ sơ kiến nghị xử lý theo đúng khoản 5 Điều 5.
• Các nhà đăng ký tên miền tại Việt Nam: Thiết lập cơ chế tiếp nhận văn bản, chuẩn bị dữ liệu kỹ thuật nhằm đáp ứng nghĩa vụ phản hồi thông tin hiện trạng tên miền trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề nghị của cơ quan chức năng theo điểm b khoản 2 Điều 5.

Câu hỏi thường gặp

Trường hợp nào chiếm giữ tên miền trùng nhãn hiệu nhưng không bị xem là có dụng ý xấu?

Theo khoản 4 Điều 5, việc đăng ký tên miền thông qua thủ tục đấu giá quyền sử dụng theo đúng quy định của pháp luật về viễn thông không bị xem là chiếm hữu tên miền với dụng ý xấu. Dẫu vậy, nếu quá trình sử dụng thực tế sau đó nhằm lợi dụng uy tín nhãn hiệu để thu lợi bất chính thì vẫn bị xử lý theo quy định.

Ai có quyền nộp đơn kiến nghị xử lý tên miền có dấu hiệu vi phạm?

Theo khoản 2 Điều 5, chủ thể có quyền kiến nghị xử lý là các tổ chức, cá nhân bị thiệt hại thực tế hoặc có khả năng bị thiệt hại xuất phát từ hành vi chiếm hữu, sử dụng tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp của chủ thể khác.

Thời hạn xác minh tình trạng tên miền giữa các cơ quan quản lý là bao lâu?

Theo điểm b khoản 2 Điều 5, trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị từ người có thẩm quyền xử lý vi phạm, Trung tâm Internet Việt Nam, Nhà đăng ký tên miền hoặc Tổ chức New gTLD Registry tại Việt Nam có trách nhiệm cung cấp thông tin hoặc xác nhận tình trạng tên miền.

Chủ động rà soát pháp lý để phòng ngừa rủi ro

Cơ chế xử lý hành vi chiếm hữu tên miền trái pháp luật đã được quy định chi tiết và chặt chẽ, tạo hành lang bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp. Tổ chức, cá nhân sở hữu tên miền cũng như các doanh nghiệp cần đối chiếu trực tiếp nội dung văn bản quy phạm pháp luật, kiểm tra tính hợp pháp của danh mục tài sản số đang khai thác, đồng thời tham khảo các tư vấn chuyên môn khi phát sinh tranh chấp hoặc nhận được yêu cầu xử lý từ cơ quan quản lý.