Tần suất đánh giá giám sát thức ăn chăn nuôi quy định thế nào?

Tần suất lấy mẫu đánh giá giám sát thức ăn chăn nuôi đối với sản phẩm thức ăn hỗn hợp cho gia súc, gia cầm sản xuất trong nước đã công bố hợp quy theo phương thức 5 được ấn định cụ thể: thực hiện lấy mẫu định kỳ với chu kỳ không được vượt quá 12 tháng một lần; đồng thời, tất cả các chỉ tiêu theo quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc phải được thử nghiệm với chu kỳ ít nhất 03 năm một lần cho từng chỉ tiêu, căn cứ theo mục 3.5.2 của Quy chuẩn ban hành kèm Văn bản hợp nhất 101/2026/VBHN-TT-BNNMT ngày 02 tháng 11 năm 2026 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Quy chuẩn này là sự hợp nhất giữa Thông tư số 27/2016/TT-BNNPTNT và Thông tư số 20/2024/TT-BNNPTNT (ban hành QCVN 01-183:2024 sửa đổi, bổ sung QCVN 01-183:2016/BNNPTNT). Thời điểm hiện tại đã qua mốc ngày 06 tháng 6 năm 2025, do đó các khung kỹ thuật mới cùng toàn bộ chế định chuyển tiếp và nguyên tắc kiểm soát chất lượng thức ăn gia súc, gia cầm đang được thực thi đầy đủ trên phạm vi toàn quốc.

Khung chu kỳ đánh giá giám sát thức ăn chăn nuôi theo phương thức 5

Phương thức 5 là phương thức chứng nhận dựa trên kết quả thử nghiệm mẫu điển hình và đánh giá quá trình sản xuất; giám sát thông qua thử nghiệm mẫu lấy tại nơi sản xuất hoặc trên thị trường kết hợp với đánh giá quá trình sản xuất. Đối với các cơ sở sản xuất thức ăn hỗn hợp cho gia súc, gia cầm trong nước lựa chọn phương thức này, việc tuân thủ chu kỳ kiểm tra định kỳ là nghĩa vụ bắt buộc để duy trì giá trị pháp lý của hoạt động công bố hợp quy.

Theo mục 3.5.2, quy chuẩn phân định rõ hai tầng thời gian kiểm tra chất lượng sản phẩm như sau:

• Tần suất lấy mẫu giám sát tổng thể: Không quá 12 tháng một lần. Nghĩa là cơ sở sản xuất không được để khoảng cách giữa hai lần lấy mẫu giám sát liên tiếp vượt quá thời hạn một năm.
• Tần suất thử nghiệm đầy đủ các chỉ tiêu: Ít nhất 03 năm một lần cho mỗi chỉ tiêu (03 năm/lần/chỉ tiêu). Quy chuẩn kiểm soát giới hạn tối đa cho phép hàm lượng độc tố nấm mốc, kim loại nặng và vi sinh vật. Trong mỗi đợt giám sát 12 tháng, cơ sở và tổ chức chứng nhận có thể phân bổ thử nghiệm các chỉ tiêu phù hợp, nhưng trong chu kỳ 3 năm, toàn bộ danh mục chỉ tiêu bắt buộc đều phải được đưa vào thử nghiệm thực tế.

So sánh quy định kiểm định ban đầu, giám sát định kỳ và hàng nhập khẩu

Để bảo đảm tính minh bạch và tránh nhầm lẫn giữa các giai đoạn thử nghiệm chất lượng sản phẩm, quy định tại Văn bản hợp nhất 101/2026/VBHN-TT-BNNMT đặt ra các yêu cầu riêng biệt tùy thuộc vào nguồn gốc sản phẩm và thời điểm đánh giá:

Đối với việc công bố ban đầu, mục 3.5.1 khẳng định mỗi sản phẩm công bố hợp quy phải được lấy mẫu thử nghiệm để đánh giá sự phù hợp đối với tất cả các chỉ tiêu quy định tại Quy chuẩn. Trong khi đó, hàng nhập khẩu không áp dụng nguyên tắc giám sát định kỳ 12 tháng của phương thức 5 nội địa mà phải tuân theo quy chuẩn và pháp luật quản lý thức ăn chăn nuôi nhập khẩu (theo mục 3.4).

Điều khoản chuyển tiếp cho sản phẩm trước mốc ngày 06 tháng 6 năm 2025

Thông tư số 20/2024/TT-BNNPTNT có hiệu lực từ ngày 06 tháng 6 năm 2025 (được ghi nhận tại khoản 1 Điều 2 chú thích 2 của Văn bản hợp nhất 101/2026/VBHN-TT-BNNMT). Đến nay, các mốc chuyển tiếp đã đi vào thực tế áp dụng. Cơ sở kinh doanh và sản xuất cần nắm vững các quyền lợi được miễn trừ cũng như nghĩa vụ giám sát bắt buộc.

Theo điểm a khoản 2 Điều 2 (chú thích 2), thức ăn chăn nuôi cho đối tượng gia súc, gia cầm quy định tại QCVN 01-183:2016/BNNPTNT đã được đánh giá sự phù hợp trước ngày 06 tháng 6 năm 2025 thì không phải thực hiện lại đánh giá sự phù hợp khi đăng ký công bố hợp quy. Dù vậy, cơ sở bắt buộc phải thực hiện đánh giá giám sát theo quy định của cả hai quy chuẩn: QCVN 01-183:2016/BNNPTNT và QCVN 01-183:2024/BNNPTNT sửa đổi, bổ sung QCVN 01-183:2016/BNNPTNT.

Tương tự, theo điểm b khoản 2 Điều 2 (chú thích 2), sản phẩm đã được đăng ký công bố hợp quy trước ngày Thông tư 20/2024/TT-BNNPTNT có hiệu lực thi hành không phải thực hiện lại việc đăng ký công bố hợp quy, nhưng vẫn phải duy trì đánh giá giám sát đầy đủ theo quy định của QCVN 01-183:2016/BNNPTNT và QCVN 01-183:2024/BNNPTNT sửa đổi, bổ sung QCVN 01-183:2016/BNNPTNT.

Tình huống minh họa về chu kỳ lấy mẫu và thử nghiệm chỉ tiêu

Doanh nghiệp A sản xuất thức ăn hỗn hợp cho gia cầm trong nước, áp dụng phương thức 5 và có Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi còn hiệu lực. Sản phẩm đã hoàn tất công bố hợp quy ban đầu với việc thử nghiệm toàn bộ các chỉ tiêu về độc tố nấm mốc, kim loại nặng và vi sinh vật theo mục 3.5.1.

Khi đi vào hoạt động thường niên, doanh nghiệp A vận hành chế độ đánh giá giám sát theo đúng mốc thời gian tại mục 3.5.2:

• Đợt lấy mẫu giám sát lần 1 diễn ra vào tháng thứ 11 kể từ ngày cấp chứng nhận hợp quy (đáp ứng tiêu chí không quá 12 tháng/1 lần). Trong đợt này, cơ sở tiến hành lấy mẫu kiểm tra các chỉ tiêu nhóm vi sinh vật. Do Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất còn hiệu lực, doanh nghiệp không phải đánh giá lại quá trình sản xuất (theo mục 3.2).
• Đợt lấy mẫu giám sát lần 2 diễn ra sau đó 11 tháng tiếp theo (vẫn dưới ngưỡng 12 tháng). Lần này, cơ sở tập trung thử nghiệm nhóm chỉ tiêu kim loại nặng.
• Đợt lấy mẫu giám sát lần 3 diễn ra ở tháng thứ 34 tính từ chu kỳ đầu. Tại đợt này, cơ sở thử nghiệm nhóm chỉ tiêu độc tố nấm mốc, đồng thời kiểm tra lại các chỉ tiêu đã đến ngưỡng chu kỳ 3 năm.

Như vậy, doanh nghiệp A bảo đảm việc lấy mẫu kiểm tra giám sát diễn ra đều đặn không quá 12 tháng một lần, đồng thời kết thúc chu kỳ 3 năm thì 100% các chỉ tiêu quy định trong quy chuẩn kỹ thuật đều đã được thử nghiệm tối thiểu một lần, hoàn toàn thỏa mãn mục 3.5.2.

Trách nhiệm của cơ sở sản xuất và thẩm quyền của cơ quan quản lý

Mục 4 của Quy chuẩn xác định rõ ràng quyền hạn và nghĩa vụ của các bên liên quan trong công tác kiểm soát an toàn thức ăn chăn nuôi gia súc, gia cầm:

• Trách nhiệm của cơ sở kinh doanh: Tổ chức, cá nhân kinh doanh thức ăn chăn nuôi có trách nhiệm tuân thủ nghiêm ngặt các giới hạn tối đa cho phép hàm lượng độc tố nấm mốc, kim loại nặng và vi sinh vật. Khi các quy định tại Quy chuẩn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì phải thực hiện theo quy định nêu tại văn bản mới.
• Cơ quan chỉ định tổ chức chứng nhận: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giao Cục Chăn nuôi hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền chỉ định tổ chức chứng nhận hợp quy.
• Tổ chức chứng nhận chuyển tiếp: Theo điểm c khoản 2 Điều 2 (chú thích 2), tổ chức đã đăng ký hoạt động chứng nhận hợp quy hoặc được chỉ định chứng nhận hợp quy theo QCVN 01-183:2016/BNNPTNT được tiếp tục thực hiện chứng nhận theo QCVN 01-183:2024 sửa đổi, bổ sung QCVN 01-183:2016/BNNPTNT cho đến khi hết hiệu lực của giấy chứng nhận đăng ký hoạt động hoặc quyết định chỉ định.
• Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Cục Chăn nuôi và cơ quan nhà nước có thẩm quyền chịu trách nhiệm tổ chức thanh tra, kiểm tra việc thực hiện Quy chuẩn. Việc thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm phải tuân thủ theo quy định pháp luật hiện hành.

Ai bị ảnh hưởng và các bước cơ sở sản xuất cần thực hiện

Quy chuẩn áp dụng trực tiếp đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh, sản xuất thức ăn hỗn hợp cho gia súc, gia cầm tại Việt Nam, các tổ chức chứng nhận sự phù hợp và cơ quan thanh tra chuyên ngành. Để bảo đảm duy trì điều kiện kinh doanh hợp pháp, các cơ sở sản xuất cần rà soát theo các bước:

1. Xác định biện pháp đánh giá sự phù hợp: Lựa chọn 01 trong 03 biện pháp theo mục 3.3.1 (kết quả tự đánh giá của tổ chức, cá nhân; kết quả chứng nhận của tổ chức chứng nhận đã đăng ký hoặc được thừa nhận; kết quả chứng nhận của tổ chức chứng nhận được chỉ định).
2. Rà soát hồ sơ cơ sở sản xuất: Kiểm tra hiệu lực của Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi. Nếu giấy còn hạn, thông báo với đơn vị chứng nhận để được miễn đánh giá quá trình sản xuất theo phương thức 5 (theo mục 3.2).
3. Lập lịch giám sát định kỳ 12 tháng: Chủ động theo dõi mốc lấy mẫu giám sát, tuyệt đối không để thời gian giãn cách giữa hai lần lấy mẫu vượt quá 12 tháng (theo mục 3.5.2).
4. Lập ma trận thử nghiệm chỉ tiêu trong 3 năm: Phân bổ các chỉ tiêu độc tố nấm mốc, vi sinh vật và kim loại nặng theo từng năm sao cho không có chỉ tiêu nào bị bỏ sót quá 3 năm mà chưa được thử nghiệm lại.
5. Đối chiếu danh mục sản phẩm chuyển tiếp: Các dòng thức ăn gia súc, gia cầm đã công bố hoặc chứng nhận trước ngày 06 tháng 6 năm 2025 phải được lập danh mục theo dõi riêng để kiểm tra giám sát đồng thời theo cả quy chuẩn gốc QCVN 01-183:2016/BNNPTNT và quy chuẩn sửa đổi QCVN 01-183:2024/BNNPTNT (theo Điều 2 Khoản 2 Điểm a, Điểm b chú thích 2).

Câu hỏi thường gặp

Khoảng cách giữa 2 lần lấy mẫu giám sát có được kéo dài đến 15 tháng không?

Không. Căn cứ theo mục 3.5.2, tần suất lấy mẫu đánh giá giám sát đối với sản phẩm sản xuất trong nước theo phương thức 5 bắt buộc là không quá 12 tháng/1 lần. Việc để khoảng cách lên 15 tháng là trái với quy định của Quy chuẩn.

Có bắt buộc phải thử nghiệm lại toàn bộ tất cả chỉ tiêu trong mỗi đợt giám sát 12 tháng không?

Không bắt buộc thử nghiệm lại toàn bộ trong một đợt thường niên. Theo mục 3.5.2, mỗi đợt giám sát không quá 12 tháng phải lấy mẫu, nhưng việc thử nghiệm tất cả các chỉ tiêu quy định chỉ cần bảo đảm tần suất ít nhất 03 năm/lần/chỉ tiêu. Cơ sở có thể chia sẻ kế hoạch thử nghiệm các chỉ tiêu phù hợp trong phạm vi chu kỳ 3 năm.

Doanh nghiệp đã có Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thì được giảm thủ tục gì trong phương thức 5?

Theo mục 3.2, trường hợp cơ sở sản xuất đã được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi còn hiệu lực thì không phải đánh giá quá trình sản xuất đối với phương thức 5.

Sản phẩm đã công bố hợp quy trước ngày 06 tháng 6 năm 2025 có phải làm lại thủ tục công bố không?

Không. Theo điểm b khoản 2 Điều 2 (chú thích 2), thức ăn chăn nuôi cho gia súc, gia cầm đã được đăng ký công bố hợp quy trước ngày Thông tư có hiệu lực thi hành không phải thực hiện lại đăng ký công bố hợp quy, nhưng bắt buộc phải thực hiện đánh giá giám sát theo quy định của cả QCVN 01-183:2016/BNNPTNT và QCVN 01-183:2024/BNNPTNT sửa đổi, bổ sung QCVN 01-183:2016/BNNPTNT.

Khuyến nghị thực thi

Các cơ sở sản xuất thức ăn gia súc, gia cầm cần rà soát lại nhật ký đánh giá giám sát nội bộ, đối chiếu trực tiếp các biên bản lấy mẫu gần nhất với quy định tại mục 3.5.2 của Văn bản hợp nhất 101/2026/VBHN-TT-BNNMT. Việc nắm rõ thời hạn tối đa 12 tháng đối với việc lấy mẫu và thời hạn tối thiểu 3 năm đối với từng chỉ tiêu thử nghiệm giúp cơ sở chủ động phối hợp với các tổ chức chứng nhận, tránh tình trạng gián đoạn hồ sơ hợp quy hoặc bị xử lý vi phạm khi Cục Chăn nuôi cùng cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành kiểm tra, thanh tra chuyên ngành.