Gia công đơn giản không được công nhận xuất xứ theo Thông tư 24/2026/TT-BCT
Thông tư 24/2026/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 05/05/2026 quy định các công đoạn gia công, chế biến đơn giản dù thực hiện riêng rẽ hay kết hợp đều không đủ điều kiện để được công nhận xuất xứ hàng hóa.
Mục lục nội dungThu gọn
Doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa đối mặt nguy cơ bị từ chối cấp chứng nhận xuất xứ nếu quy trình sản xuất tại Việt Nam chỉ dừng lại ở các khâu sơ chế hoặc hoàn thiện thứ cấp. Kể từ ngày 05 tháng 5 năm 2026, Thông tư 24/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương đang áp dụng đã thiết lập giới hạn rõ ràng: hoạt động gia công đơn giản không được xem xét công nhận xuất xứ.
Quy định này trực tiếp tác động tới các đơn vị thực hiện đóng gói, bảo quản nông sản, phân loại hoặc phối trộn hàng hóa trước khi xuất khẩu. Việc nắm rõ danh mục 14 nhóm công đoạn bị loại trừ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro chứng từ khi thông quan.
Khái niệm và tiêu chí nhận diện gia công đơn giản
Theo khoản 1 Điều 11, thuật ngữ "đơn giản" mô tả các hoạt động không cần đến kỹ năng đặc biệt, cũng không đòi hỏi máy móc, dụng cụ hoặc thiết bị được chế tạo hay lắp đặt chuyên biệt để thực hiện. Khi dây chuyền sản xuất chỉ vận hành bằng các thao tác cơ năng phổ thông hoặc trang thiết bị đại trà, công đoạn đó thuộc diện đơn giản.
Tương tự, theo khoản 2 Điều 11, thao tác "trộn đơn giản" được định nghĩa là hoạt động phối trộn không cần kỹ năng chuyên sâu, không đòi hỏi máy móc, công cụ hoặc trang thiết bị sản xuất hoặc lắp đặt chuyên dụng. Mọi hoạt động hòa trộn hàng hóa không tạo ra biến đổi bản chất kỹ thuật đều thuộc phạm vi xem xét này.
Nguyên tắc thẩm định toàn diện được xác lập tại khoản 4 Điều 11: toàn bộ các công đoạn do thương nhân thực hiện tại Nước thành viên xuất khẩu sẽ được đánh giá tổng thể nhằm kết luận quá trình gia công đó có rơi vào diện đơn giản hay không.
Danh mục 14 nhóm công đoạn không được công nhận xuất xứ
Khoản 3 Điều 11 quy định rõ: dù đáp ứng tiêu chí quy tắc xuất xứ chung tại Điều 7, hàng hóa không được coi là có xuất xứ của một Nước thành viên nếu chỉ trải qua các công đoạn gia công, chế biến thực hiện riêng rẽ hoặc kết hợp với nhau. Danh mục 14 nhóm công đoạn bị loại trừ gồm:
| Nhóm | Chi tiết công đoạn kỹ thuật | Căn cứ quy định |
|---|---|---|
| Bảo quản | Giữ hàng hóa trong tình trạng tốt khi vận chuyển, lưu kho (sấy khô, cấp đông, thông gió, làm lạnh và công đoạn tương tự) | Điểm b khoản 3 Điều 11 |
| Sơ chế cơ học | Rây, rửa, cắt đơn giản, rạch, uốn, cuộn, duỗi thẳng, mài sắc, nghiền đơn giản, cắt lát | Điểm c khoản 3 Điều 11 |
| Làm sạch & Bề mặt | Loại bỏ ôxit, dầu mỡ, sơn hoặc lớp phủ ngoài; sơn và đánh bóng đơn giản | Điểm d, đ khoản 3 Điều 11 |
| Đóng gói & Bao bì | Đóng chai, lon, bình, túi, hòm, hộp; thay đổi bao bì, đóng gói lại, chia nhỏ hoặc ghép lô hàng | Điểm g, k khoản 3 Điều 11 |
| Lắp ráp & Phối trộn | Trộn đơn giản hàng hóa cùng loại hoặc khác loại; lắp ráp đơn giản thành sản phẩm hoặc tháo rời | Điểm h, i khoản 3 Điều 11 |
| Nông sản & Khác | Giết mổ động vật; xay xát, đánh bóng, hồ ngũ cốc và gạo; pha loãng không đổi đặc tính; dán nhãn | Điểm a, l, m, n khoản 3 Điều 11 |
Ngoại lệ dành riêng cho sản phẩm thủ công mỹ nghệ
Điểm khác biệt quan trọng nằm ở ngoại lệ dành cho nghệ nhân. Theo khoản 1 Điều 11, các mặt hàng thủ công do nghệ nhân làm ra không bị coi là công đoạn gia công đơn giản. Quy định ghi nhận cụ thể các sản phẩm gồm: thêu, đồ gốm, chăn dệt may, đồ trang sức thủ công và chăn khâu tay.
Nhóm sản phẩm này dù được chế tác thủ công, sử dụng công cụ thô sơ nhưng đòi hỏi tay nghề và kỹ năng tinh xảo, do đó thoát khỏi phạm vi loại trừ xuất xứ.
Tác động tới cơ chế cộng gộp và hạn mức linh hoạt
Mối liên hệ giữa công đoạn đơn giản và cơ chế cộng gộp được xác định cụ thể tại Điều 9. Theo khoản 1 Điều 9, nguyên liệu có xuất xứ từ một Nước thành viên dùng để sản xuất ra thành phẩm tại Nước thành viên khác sẽ được xem là nguyên liệu có xuất xứ của nước chế biến thành phẩm. Tuy nhiên, theo khoản 2 Điều 9, nếu hàng hóa có xuất xứ ban đầu chỉ trải qua công đoạn gia công, chế biến đơn giản tại Nước thành viên tiếp theo thì phải giữ nguyên xuất xứ của Nước thành viên ban đầu.
Về hạn mức linh hoạt (De Minimis), theo khoản 1 Điều 10, hàng hóa không đáp ứng chuyển đổi mã số vẫn được xem là có xuất xứ nếu tổng trị giá nguyên liệu không có xuất xứ không chuyển đổi mã không vượt quá 20% giá xuất xưởng của hàng hóa. Theo khoản 2 Điều 10, phần trị giá này vẫn phải tính vào V.N.M khi xét hàm lượng giá trị gia tăng.
Theo khoản 3 Điều 11, hàng hoá sẽ không được coi là có xuất xứ của một Nước thành viên nếu các công đoạn gia công, chế biến sau đây được thực hiện riêng rẽ hoặc kết hợp với nhau tại Nước thành viên đó.
Đối với chi phí phụ trợ sản xuất, Điều 12 quy định các yếu tố trung gian sau được coi là có xuất xứ: năng lượng và nhiên liệu; nhà xưởng và thiết bị; máy móc và dụng cụ; nguyên liệu dùng trong quá trình sản xuất, kiểm tra hoặc giám định không nằm trong thành phần hàng hóa cuối cùng.
Tình huống minh họa áp dụng hạn mức linh hoạt
Một lô hàng hoàn thiện xuất khẩu có giá xuất xưởng xác định. Trong quá trình gia công, cơ sở sản xuất sử dụng các nguyên liệu nhập khẩu không có chứng nhận xuất xứ và số nguyên liệu này không đạt tiêu chí chuyển đổi mã số hàng hóa.
Căn cứ khoản 1 Điều 10, doanh nghiệp thực hiện kiểm tra tỷ lệ: nếu tổng trị giá của toàn bộ số nguyên liệu không có xuất xứ không chuyển đổi mã đó chiếm đúng hoặc dưới 20% giá xuất xưởng của thành phẩm, lô hàng vẫn được coi là đáp ứng quy tắc xuất xứ. Đồng thời, theo khoản 2 Điều 10, giá trị nguyên liệu này bắt buộc phải cộng vào trị giá V.N.M khi tính toán hàm lượng giá trị gia tăng.
Đối tượng chịu ảnh hưởng và danh mục việc cần làm
Quy chuẩn xuất xứ tác động trực tiếp đến các nhóm đối tượng tham gia chuỗi cung ứng thương mại quốc tế:
- Doanh nghiệp đóng gói, sơ chế nông sản: Các cơ sở xay xát gạo, đóng bao, sấy khô, cấp đông thực phẩm cần tái cấu trúc chiều sâu công đoạn chế biến.
- Cơ sở lắp ráp cơ khí, gia công linh kiện: Doanh nghiệp chỉ bắt vít, ghép nối linh kiện đơn giản hoặc pha loãng chất lỏng cần bổ sung công đoạn biến đổi kỹ thuật chuyên sâu.
- Thương nhân xuất nhập khẩu: Bộ phận chứng từ cần rà soát hồ sơ cấu thành giá xuất xưởng và tỷ lệ 20% nguyên liệu theo Điều 10.
Câu hỏi thường gặp về quy tắc xuất xứ
Việc giết mổ động vật có được cấp xuất xứ hàng hóa không?
Không. Căn cứ điểm a khoản 3 Điều 11, giết mổ động vật là công đoạn gia công đơn giản, không đủ điều kiện để công nhận xuất xứ cho sản phẩm tạo thành.
Hàng hóa phối trộn nhiều thành phần có được tính xuất xứ không?
Căn cứ điểm h khoản 3 Điều 11, việc trộn đơn giản các loại hàng hóa dù cùng loại hay khác loại đều thuộc diện gia công đơn giản và không được coi là có xuất xứ.
Bao bì, dán nhãn có giúp hàng hóa đạt xuất xứ không?
Căn cứ điểm g, k và l khoản 3 Điều 11, các thao tác đóng chai, đóng túi, thay đổi bao bì, đóng gói lại, chia nhỏ lô hàng hoặc in, dán nhãn mác, logo đều không được công nhận xuất xứ.
Khuyến nghị cho doanh nghiệp xuất khẩu
Việc hiểu đúng và phân định rõ ranh giới kỹ thuật trong các khâu chế biến có ý nghĩa quyết định đối với hồ sơ xuất xứ hàng hóa. Thương nhân cần chủ động đối chiếu quy trình sản xuất thực tế với danh mục 14 nhóm công đoạn loại trừ, kiểm tra định mức linh hoạt 20% đối với nguyên liệu theo Điều 10 và tham vấn ý kiến pháp lý chuyên sâu khi thiết lập hợp đồng cung ứng.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức