Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Gian lận bảo hiểm: Pháp nhân bị phạt tiền tới 200 triệu đồng

Theo Văn bản hợp nhất 45/2026/VBHN-NĐ-BTC, hành vi gian lận bảo hiểm chưa đến mức xử lý hình sự có thể khiến pháp nhân thương mại bị xử phạt tới 200 triệu đồng.

Mục lục nội dungThu gọn

Hành vi gian lận bảo hiểm gây ra những tác động tiêu cực trực tiếp đối với thị trường tài chính, làm suy giảm tính minh bạch và xâm hại quyền lợi của các bên liên quan. Căn cứ theo quy định tại Văn bản hợp nhất 45/2026/VBHN-NĐ-BTC, mức xử phạt hành chính áp dụng đối với pháp nhân thương mại có hành vi gian lận trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự có thể lên tới 200.000.000 đồng. Quy định này hiện đang có hiệu lực thi hành, tác động sâu rộng đến các doanh nghiệp bảo hiểm, tổ chức thụ hưởng quyền lợi cũng như các bên tham gia giao kết hợp đồng bảo hiểm trên toàn quốc.

Nhận diện bốn nhóm hành vi vi phạm về bồi thường và trả tiền bảo hiểm

Tại khoản 1 Điều 15 đã chỉ rõ bốn nhóm hành vi vi phạm nghiêm trọng liên quan mật thiết đến quy trình giải quyết quyền lợi bảo hiểm. Các hành vi này cấu thành vi phạm pháp luật khi được thực hiện có chủ đích nhằm trục lợi hoặc trốn tránh trách nhiệm chi trả bảo hiểm nhưng chưa đủ yếu tố để truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thứ nhất, hành vi thông đồng với người thụ hưởng quyền lợi bảo hiểm để giải quyết bồi thường bảo hiểm, trả tiền bảo hiểm trái pháp luật theo khoản 1 Điều 15. Đây là trường hợp có sự móc ngoặc, câu kết có tổ chức giữa người có thẩm quyền xử lý bồi thường hoặc cán bộ đại diện doanh nghiệp với bên thụ hưởng. Hành vi này trực tiếp làm sai lệch kết quả giám định, phê duyệt chi trả sai đối tượng, sai hạn mức, biến tài sản của doanh nghiệp bảo hiểm thành nguồn lợi bất chính cho các bên tham gia thông đồng.

Thứ hai, hành vi giả mạo tài liệu, cố ý làm sai lệch thông tin để từ chối bồi thường, trả tiền bảo hiểm khi sự kiện bảo hiểm đã xảy ra theo khoản 1 Điều 15. Nhóm vi phạm này thường phát sinh từ phía đơn vị có nghĩa vụ chi trả nhằm trốn tránh trách nhiệm thực hiện hợp đồng. Việc chỉnh sửa biên bản giám định hiện trường, làm sai lệch hồ sơ y tế, làm giả hồ sơ kỹ thuật để quy kết lỗi cho khách hàng nhằm từ chối bồi thường cấu thành hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Thứ ba, hành vi giả mạo tài liệu, cố ý làm sai lệch thông tin trong hồ sơ yêu cầu bồi thường, trả tiền bảo hiểm theo khoản 1 Điều 15. Vi phạm này xuất phát từ phía người yêu cầu bồi thường, tổ chức thụ hưởng hoặc người được bảo hiểm. Các phương thức thể hiện bao gồm việc tạo dựng hồ sơ tai nạn giả, hợp thức hóa chứng từ viện phí không có thật, thay đổi thời điểm xảy ra rủi ro hoặc cố ý khai sai lệch nguyên nhân thiệt hại để thỏa mãn điều kiện nhận tiền bảo hiểm.

Thứ tư, hành vi tự gây thiệt hại về tài sản, sức khỏe của mình để hưởng quyền lợi bảo hiểm trừ trường hợp luật quy định khác theo khoản 1 Điều 15. Đây là dạng vi phạm có chủ ý xâm phạm trực tiếp đến tài sản hoặc thể chất của chính người tham gia nhằm dàn dựng hiện trường sự kiện bảo hiểm giả mạo để hợp thức hóa hồ sơ yêu cầu doanh nghiệp chi trả tiền bảo hiểm.

Khung phạt tiền chi tiết đối với từng quy mô thiệt hại và chiếm đoạt

Mức tiền phạt đối với các hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều 15 được phân chia cụ thể theo từng nấc thang định lượng dựa trên số tiền chiếm đoạt hoặc thiệt hại phát sinh thực tế. Việc áp dụng đúng khung xử phạt đòi hỏi cơ quan có thẩm quyền phải xác định chính xác các yếu tố cấu thành về mặt tài chính trong vụ việc vi phạm.

Căn cứ theo điểm a khoản 1 Điều 15, mức phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng được áp dụng đối với trường hợp hành vi vi phạm mà số tiền chiếm đoạt dưới 10.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại dưới 20.000.000 đồng. Đây là khung xử phạt thấp nhất áp dụng cho các hành vi gian lận bồi thường có phát sinh thiệt hại hoặc chiếm đoạt ở ngưỡng giá trị nhỏ.

Đối với hành vi vi phạm có mức độ trục lợi lớn hơn, theo điểm b khoản 1 Điều 15, khung phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng sẽ áp dụng nếu số tiền chiếm đoạt từ 10.000.000 đồng đến dưới 15.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại từ 20.000.000 đồng đến dưới 30.000.000 đồng. Tỷ lệ xử phạt tăng lũy tiến căn cứ trên mức độ thiệt hại tài chính phát sinh.

Ở mức độ vi phạm có giá trị thiệt hại cao hơn nhưng vẫn thuộc phạm vi xử lý hành chính, điểm c khoản 1 Điều 15 quy định mức phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi có số tiền chiếm đoạt từ 15.000.000 đồng đến dưới 20.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại từ 30.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng.

Hành vi vi phạm Mức chiếm đoạt Mức gây thiệt hại Mức phạt tiền áp dụng Căn cứ áp dụng
Vi phạm bồi thường, trả tiền bảo hiểm Dưới 10.000.000 đồng Dưới 20.000.000 đồng 20.000.000 đồng - 40.000.000 đồng Điểm a khoản 1 Điều 15
Vi phạm bồi thường, trả tiền bảo hiểm Từ 10.000.000 đồng đến dưới 15.000.000 đồng Từ 20.000.000 đồng đến dưới 30.000.000 đồng 40.000.000 đồng - 60.000.000 đồng Điểm b khoản 1 Điều 15
Vi phạm bồi thường, trả tiền bảo hiểm Từ 15.000.000 đồng đến dưới 20.000.000 đồng Từ 30.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng 80.000.000 đồng - 100.000.000 đồng Điểm c khoản 1 Điều 15
Pháp nhân thương mại gian lận kinh doanh bảo hiểm Dưới 200.000.000 đồng Dưới 400.000.000 đồng 160.000.000 đồng - 200.000.000 đồng Khoản 2 Điều 15

Trách nhiệm xử phạt 200 triệu đồng áp dụng riêng cho pháp nhân thương mại

Pháp nhân thương mại khi thực hiện hành vi vi phạm về gian lận trong kinh doanh bảo hiểm phải đối diện với mức chế tài tài chính rất nặng. Theo khoản 2 Điều 15, mức phạt tiền từ 160.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng được áp dụng đối với một trong các hành vi vi phạm về gian lận trong kinh doanh bảo hiểm của pháp nhân thương mại thực hiện một trong các hành vi quy định tại khoản 1 Điều 213 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) mà số tiền chiếm đoạt dưới 200.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại dưới 400.000.000 đồng hoặc chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Quy định tại khoản 2 Điều 15 cho thấy sự tách biệt rõ ràng giữa chế tài xử phạt hành chính đối với cá nhân thông thường và chế tài xử lý đối với tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân thương mại. Khung tiền phạt kịch khung lên tới 200.000.000 đồng nhằm răn đe các tổ chức có ý định lợi dụng bộ máy, tư cách pháp nhân hoặc tiềm lực kinh tế để trục lợi bảo hiểm có hệ thống.

Điều kiện áp dụng khung xử phạt từ 160.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng theo khoản 2 Điều 15 đặt ra các giới hạn cụ thể về mặt tài chính: số tiền chiếm đoạt phải ở mức dưới 200.000.000 đồng, hoặc tổng giá trị thiệt hại vật chất phát sinh phải ở mức dưới 400.000.000 đồng, hoặc toàn bộ tình tiết vụ việc được xác định là chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là ranh giới phân định thẩm quyền xử phạt giữa thủ tục hành chính và tố tụng tư pháp.

Hệ quả pháp lý khi bị áp dụng chế tài theo khoản 2 Điều 15 không chỉ dừng lại ở số tiền phạt bị khấu trừ trực tiếp vào kết quả kinh doanh của pháp nhân, mà còn kéo theo các biện pháp cưỡng chế tài chính bổ sung, ảnh hưởng toàn diện đến uy tín thương hiệu của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng dịch vụ.

Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc hoàn trả toàn bộ số tiền đã chiếm đoạt

Bên cạnh hình thức xử phạt chính bằng tiền, pháp luật thiết lập cơ chế cưỡng chế khắc phục hậu quả nhằm khôi phục nguyên trạng trật tự quản lý tài chính. Theo khoản 3 Điều 15, biện pháp khắc phục hậu quả áp dụng đối với trường hợp vi phạm quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 15 là buộc hoàn trả lại số tiền đã chiếm đoạt.

Biện pháp này mang tính chất bắt buộc độc lập với việc thi hành quyết định phạt tiền. Tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm phải nộp lại đầy đủ 100% số tiền đã nhận trái luật vào tài khoản của bên bị chiếm đoạt. Toàn bộ các khoản tiền đã thanh toán dựa trên hồ sơ giả mạo, hành vi thông đồng, khai sai lệch thông tin bồi thường đều phải được thu hồi triệt để theo khoản 3 Điều 15.

Quy trình hoàn trả đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ của cơ quan có thẩm quyền ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Đơn vị hoặc cá nhân vi phạm phải xuất trình đầy đủ các chứng từ chuyển tiền, biên lai hoàn trả có xác nhận của bên bị chiếm đoạt để làm căn cứ đóng hồ sơ xử lý vi phạm. Việc cố tình trì hoãn hoàn trả tiền sẽ kích hoạt các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt hành chính theo luật định.

Tình huống minh họa: Xử lý vụ việc chiếm đoạt bồi thường trái phép

Để hiểu rõ cơ chế vận hành của quy định xử phạt, xem xét trường hợp cụ thể sau đây: Một doanh nghiệp có tư cách pháp nhân thương mại nộp hồ sơ yêu cầu chi trả bảo hiểm nhưng đã có hành vi làm sai lệch thông tin hồ sơ bồi thường theo khoản 1 Điều 15. Sau khi xem xét hồ sơ, cơ quan chức năng kết luận vụ việc chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trong quá trình giải quyết bồi thường, pháp nhân này đã thực hiện hành vi gian lận và chiếm đoạt số tiền được xác định chính xác là 180.000.000 đồng. Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 15, vì đối tượng vi phạm là pháp nhân thương mại và số tiền chiếm đoạt là 180.000.000 đồng (thỏa mãn điều kiện dưới 200.000.000 đồng và chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự), cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định áp dụng khung phạt tiền từ 160.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng.

Đồng thời, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo khoản 3 Điều 15, cơ quan xử phạt ban hành quyết định buộc pháp nhân thương mại phải hoàn trả lại số tiền đã chiếm đoạt là 180.000.000 đồng cho doanh nghiệp bảo hiểm. Như vậy, tổng nghĩa vụ tài chính mà pháp nhân thương mại phải thi hành bao gồm khoản tiền phạt hành chính (từ 160.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng) cộng với khoản tiền hoàn trả thực tế 180.000.000 đồng.

Ai bị ảnh hưởng và hành động cần triển khai ngay để phòng ngừa

Quy định xử phạt tại Điều 15 tác động trực tiếp lên ba nhóm đối tượng cốt lõi trong chuỗi quan hệ kinh doanh bảo hiểm, đòi hỏi từng chủ thể phải rà soát quy trình quản trị nội bộ:

  • Doanh nghiệp bảo hiểm: Cần rà soát toàn bộ quy trình tiếp nhận, đánh giá và giải quyết hồ sơ bồi thường; thiết lập cơ chế kiểm soát chéo giữa bộ phận giám định hiện trường và bộ phận phê duyệt chi trả để loại trừ hoàn toàn nguy cơ cán bộ thông đồng với người thụ hưởng theo quy định tại khoản 1 Điều 15; cấm tuyệt đối hành vi cố ý làm sai lệch thông tin để từ chối chi trả trái phép khi sự kiện bảo hiểm đã xảy ra.
  • Người tham gia bảo hiểm: Phải bảo đảm tính trung thực tuyệt đối khi lập hồ sơ yêu cầu chi trả tiền bồi thường; không nghe theo hướng dẫn làm sai lệch ngày giờ, nguyên nhân tai nạn hoặc giả mạo tài liệu chứng minh thiệt hại theo khoản 1 Điều 15; nhận thức rõ các rủi ro pháp lý về việc bị phạt tới 100.000.000 đồng và bị buộc hoàn trả tiền theo khoản 3 Điều 15.
  • Doanh nghiệp thụ hưởng và pháp nhân thương mại: Cần ban hành quy chế kiểm soát rủi ro pháp lý chặt chẽ đối với các hợp đồng bảo hiểm tài sản, bảo hiểm dự án của công ty; thường xuyên kiểm tra tính xác thực của hóa đơn, chứng từ bồi thường từ các bộ phận phụ trách trước khi nộp cho đơn vị bảo hiểm để tránh rơi vào khung phạt tới 200.000.000 đồng theo quy định tại khoản 2 Điều 15.

Câu hỏi thường gặp về xử phạt gian lận bảo hiểm

Pháp nhân thương mại gian lận kinh doanh bảo hiểm bị xử phạt tiền tối đa bao nhiêu?

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 15, mức phạt tiền áp dụng đối với pháp nhân thương mại vi phạm về gian lận trong kinh doanh bảo hiểm nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự tối đa là 200.000.000 đồng (khung phạt từ 160.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng).

Hành vi tự gây thương tích, tổn hại sức khỏe để lấy tiền bảo hiểm bị xử phạt thế nào?

Theo khoản 1 Điều 15, hành vi tự gây thiệt hại về tài sản, sức khỏe của mình để hưởng quyền lợi bảo hiểm (trừ trường hợp luật quy định khác) mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị phạt tiền tùy theo định lượng: từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng (nếu chiếm đoạt dưới 10.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại dưới 20.000.000 đồng); từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng (chiếm đoạt 10.000.000 đồng đến dưới 15.000.000 đồng hoặc thiệt hại 20.000.000 đồng đến dưới 30.000.000 đồng); hoặc từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng (chiếm đoạt 15.000.000 đồng đến dưới 20.000.000 đồng hoặc thiệt hại 30.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng).

Biện pháp buộc hoàn trả lại tiền chiếm đoạt được áp dụng trong trường hợp nào?

Theo khoản 3 Điều 15, biện pháp khắc phục hậu quả buộc hoàn trả lại số tiền đã chiếm đoạt được áp dụng đối với tất cả các trường hợp vi phạm quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 15, bất kể mức phạt tiền chính được áp dụng là bao nhiêu.

Tổng kết và khuyến nghị tuân thủ pháp luật

Các chế tài hành chính đối với hành vi vi phạm về bồi thường và chi trả tiền bảo hiểm theo Điều 15 hiện đang có hiệu lực thi hành và áp dụng thống nhất. Việc nắm vững các mức phạt định lượng cùng biện pháp khắc phục hậu quả buộc hoàn trả tài sản là yêu cầu cấp thiết đối với mọi tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.

Người dân và doanh nghiệp cần thường xuyên kiểm tra hiệu lực văn bản, đối chiếu trực tiếp với các điều khoản gốc trong quy định hiện hành và chủ động tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý từ các chuyên gia chuyên ngành để xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ chuẩn mực, ngăn chặn triệt để các rủi ro phát sinh từ các hành vi vi phạm pháp luật bảo hiểm.

Ảnh minh họa AI: phân phối hàng hóa, góc bối cảnh thực tế
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm