Ống dẫn dài trên 2 km được cộng thêm hao hụt vận chuyển xăng dầu

Vấn đề quản trị định mức hao hụt xăng dầu luôn là bài toán sống còn đối với các doanh nghiệp tiếp nhận, tồn chứa và phân phối nhiên liệu. Quy định tại Văn bản 28/2024/TT-BCT của Bộ Công Thương đã giải quyết điểm nghẽn kỹ thuật tồn tại kéo dài: chính thức cho phép tính cộng dồn mức hao hụt vận chuyển xăng dầu đối với các tuyến ống nhập có cự ly dài trên 02 km. Việc hiểu đúng, đo đạc chuẩn xác và phân loại công đoạn theo quy chuẩn kỹ thuật sẽ giúp các đơn vị vận hành bồn bể, kho cảng tối ưu hóa chi phí và bảo đảm tuân thủ pháp lý khi hạch toán lượng hàng hao hụt.

Quy định cộng gộp hao hụt vận chuyển xăng dầu cho đường ống dài trên 02 km

Tại khoản 3 Điều 6 Văn bản 28/2024/TT-BCT, quy định nêu rõ: chiều dài đường ống nhập từ phương tiện vận chuyển, bể chứa đến bể nhập lớn hơn 02 (hai) km thì hao hụt xăng dầu tối đa công đoạn nhập được cộng thêm hao hụt vận chuyển bằng đường ống. Căn cứ tính toán bổ sung này được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 11 của thông tư.

Về nguyên tắc kỹ thuật theo khoản 1 Điều 6, hao hụt công đoạn nhập thông thường chỉ được xác định bằng hiệu số giữa lượng xăng dầu tại thiết bị chứa của phương tiện vận chuyển hoặc bồn, bể chứa trước khi nhập trừ đi lượng xăng dầu thực tế nhận. Tuy nhiên, khi cự ly bơm chuyển kéo dài vượt mốc 02 km, ma sát cơ học, diện tích tiếp xúc thành ống và biến thiên nhiệt độ dọc tuyến dẫn đến tổn thất thể tích đáng kể. Quy định cho phép cộng thêm hao hụt vận chuyển bằng đường ống phản ánh đúng thực tế vận hành tại các tổng kho xa cầu cảng hoặc khu vực bồn chứa bố trí sâu trong nội địa.

Quy chuẩn kỹ thuật của đường ống áp dụng định mức hao hụt

Doanh nghiệp không thể tùy tiện áp dụng cơ chế cộng dồn định mức hao hụt nếu hệ thống tuyến ống không đáp ứng đúng các tiêu chí kỹ thuật. Căn cứ điểm a khoản 2 Điều 11 Văn bản 28/2024/TT-BCT, hao hụt xăng dầu vận chuyển bằng đường ống được xác định cho quá trình bơm chuyển từ bể xuất đến bể nhận trên tuyến ống cứng bằng thép, đồng thời phải có đường kính trong từ 145 mm trở lên.

Tổng hao hụt của quá trình vận chuyển qua đường ống được cấu thành từ hai yếu tố: tổng lượng hao hụt xăng dầu tồn chứa trong đường ống và lượng hao hụt xăng dầu phát sinh trong quá trình vận chuyển. Theo điểm b khoản 2 Điều 11, tỷ lệ hao hụt vận chuyển bằng đường ống được xác định bằng tỷ lệ phần trăm (%) của lượng xăng dầu hao hụt so với lượng xăng dầu đo đếm từ bể xuất hoặc thông qua đồng hồ đo.

Cơ chế cộng định mức tồn chứa khi đường ống ngừng vận chuyển trên 05 ngày

Một điểm then chốt mà doanh nghiệp vận hành cần lưu ý trong quy trình giám sát đường ống là tần suất bơm chuyển. Quy định phân tách rõ ràng mức hao hụt tối đa dựa trên tần suất vận hành liên tục hay gián đoạn của tuyến ống.

Theo điểm c khoản 2 Điều 11 Văn bản 28/2024/TT-BCT, trường hợp hệ thống có hoạt động vận chuyển xăng dầu với tần suất ít nhất 01 lần trong thời gian 05 ngày, tỷ lệ hao hụt xăng dầu tối đa được áp dụng theo định mức quy định tại khoản 3 Phụ lục VI. Đây là chế độ vận hành ổn định, dòng chảy được duy trì thường xuyên giúp hạn chế sự bốc hơi và bay hơi cục bộ của lượng hàng nằm bên trong lòng ống.

Ngược lại, theo điểm d khoản 2 Điều 11, trường hợp không có hoạt động vận chuyển trong thời gian lớn hơn 05 ngày, tỷ lệ hao hụt xăng dầu vận chuyển bằng đường ống sẽ được cộng thêm lượng hao hụt tồn chứa trong đường ống. Tỷ lệ hao hụt xăng dầu tồn chứa trong đường ống được tính bằng phần trăm (%) của lượng xăng dầu hao hụt so với chính lượng xăng dầu tồn chứa trong đường ống, với định mức tối đa quy định tại khoản 4 Phụ lục VI.

Tình huống minh họa đo lường và áp dụng định mức hao hụt

Xem xét trường hợp tiếp nhận xăng dầu thực tế tại một doanh nghiệp đầu mối vận hành hệ thống kho bồn: Doanh nghiệp tiếp nhận xăng dầu từ phương tiện vận chuyển bằng đường thủy neo đậu tại cầu cảng để bơm chuyển vào bể nhập trong khu bồn bể nội bộ. Chiều dài tuyến ống cứng bằng thép có đường kính trong 150 mm kết nối từ phương tiện vận chuyển tới bể nhập được xác định chính xác theo hồ sơ kỹ thuật là lớn hơn 02 km.

Khi tiến hành nhập hàng, doanh nghiệp đo đếm lượng xăng dầu ban đầu tại phương tiện vận tải và trừ đi lượng xăng dầu thực tế nhận được tại bể nhập theo nguyên tắc tại khoản 1 Điều 6. Do cự ly tuyến ống đo được lớn hơn 02 km và đáp ứng kích thước lòng ống trên 145 mm, theo khoản 3 Điều 6, đơn vị được phép tính hao hụt xăng dầu tối đa của công đoạn nhập bao gồm định mức công đoạn nhập thông thường cộng thêm tỷ lệ hao hụt vận chuyển bằng đường ống quy định tại khoản 2 Điều 11.

Nếu trong chu kỳ vận hành trước đó, tuyến ống cứng này phải tạm ngừng hoạt động bơm chuyển trong thời gian kéo dài lớn hơn 05 ngày, căn cứ điểm d khoản 2 Điều 11, doanh nghiệp tiếp tục được cộng thêm lượng hao hụt tồn chứa trong đường ống, tính theo tỷ lệ phần trăm so với lượng xăng dầu tồn nằm lại trong đường ống đó. Lượng cộng thêm này bảo đảm đơn vị phản ánh trung thực toàn bộ hao hụt thể tích thực tế phát sinh trong thời gian ống không lưu thông.

Doanh nghiệp chịu ảnh hưởng và các biện pháp cần triển khai

Quy định tại Văn bản 28/2024/TT-BCT tác động trực tiếp tới các thương nhân hoạt động kinh doanh xăng dầu theo Điều 2, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp sở hữu kho cảng, hệ thống bồn chứa và tuyến ống dẫn nối dài:

• Thương nhân kinh doanh xăng dầu: Cần rà soát toàn bộ hồ sơ thiết kế kỹ thuật của các tuyến ống dẫn nhập khẩu, xuất khẩu, chuyển khẩu, pha chế hoặc phân phối nội địa để xác định chính xác thông số vật liệu và cự ly ống.
• Đơn vị vận hành bồn bể, kho cảng xăng dầu: Đo đạc lại chiều dài thực tế từ vị trí kết nối phương tiện vận chuyển, bể chứa đến bể nhập. Thiết lập biên bản đo đạc nếu cự ly vượt mốc 02 km và ống có đường kính trong từ 145 mm trở lên để có căn cứ cộng gộp định mức.
• Bộ phận điều độ và giám sát đo lường: Lưu trữ nhật ký bơm chuyển từng mẻ hàng nhằm xác minh chính xác các khoảng thời gian ngừng vận chuyển. Nếu thời gian ngừng hoạt động vượt quá 05 ngày, phải lập biên bản kiểm kê lượng xăng dầu tồn chứa trong ống để tính hao hụt theo điểm d khoản 2 Điều 11.
• Bộ phận kế toán và quản trị vật tư: Áp dụng chuẩn xác công thức tính hao hụt theo tỷ lệ phần trăm từ bể xuất, đồng hồ hoặc lượng tồn chứa trong lòng ống, phục vụ công tác thanh quyết toán và đối soát số liệu xuất nhập tồn.

Câu hỏi thường gặp về định mức hao hụt đường ống xăng dầu

Tuyến ống nhập dài bao nhiêu thì được cộng định mức hao hụt vận chuyển?

Căn cứ khoản 3 Điều 6 Văn bản 28/2024/TT-BCT, chiều dài đường ống nhập từ phương tiện vận chuyển, bể chứa đến bể nhập phải lớn hơn 02 (hai) km mới đủ điều kiện để hao hụt tối đa công đoạn nhập được cộng thêm hao hụt vận chuyển bằng đường ống.

Vật liệu và đường kính ống có bắt buộc tuân theo quy chuẩn cụ thể nào không?

Có. Theo điểm a khoản 2 Điều 11 Văn bản 28/2024/TT-BCT, tuyến ống bắt buộc phải là tuyến ống cứng bằng thép và có đường kính trong từ 145 mm trở lên mới được xác định hao hụt vận chuyển xăng dầu bằng đường ống.

Ngừng bơm chuyển bao nhiêu ngày thì được tính thêm hao hụt tồn chứa trong ống?

Theo điểm d khoản 2 Điều 11 Văn bản 28/2024/TT-BCT, khi không có hoạt động vận chuyển trong thời gian lớn hơn 05 ngày, tỷ lệ hao hụt vận chuyển bằng đường ống được cộng thêm lượng hao hụt tồn chứa trong đường ống tính theo phần trăm lượng tồn chứa.

Cơ quan nào chịu trách nhiệm hướng dẫn áp dụng các định mức này?

Căn cứ khoản 1 Điều 14 Văn bản 28/2024/TT-BCT, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số thuộc Bộ Công Thương là đơn vị chủ trì, phối hợp với các bên liên quan phổ biến nội dung thông tư và hướng dẫn áp dụng quy định tỷ lệ hao hụt xăng dầu.

Kết luận và các bước doanh nghiệp cần thực hiện

Cơ chế cộng định mức hao hụt vận chuyển đường ống vào công đoạn nhập cho các tuyến ống dài trên 02 km tại Văn bản 28/2024/TT-BCT là cơ sở pháp lý quan trọng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp kinh doanh bồn bể, kho cảng. Quy định phản ánh đúng thực tiễn hao hụt thể tích khi bơm rót trên khoảng cách lớn.

Để tránh sai sót khi thanh tra, quyết toán và quản lý nội bộ, các doanh nghiệp vận hành kho bồn cần khẩn trương kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ kỹ thuật đường ống, đối chiếu kỹ lưỡng chiều dài và đường kính thực tế với quy chuẩn tại Văn bản 28/2024/TT-BCT. Đồng thời, doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến chuyên gia tư vấn pháp lý và các cơ quan quản lý chuyên môn để bảo đảm mọi quy trình tính toán, bù trừ hao hụt đều tuân thủ chặt chẽ theo quy định hiện hành.