Doanh nghiệp xăng dầu phải ban hành định mức hao hụt nội bộ

Hoạt động kinh doanh xăng dầu đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ đối với khối lượng hàng hóa thất thoát tự nhiên trong chuỗi cung ứng. Ngày 30 tháng 10 năm 2026, Bộ Công Thương đã ban hành văn bản mới thiết lập khung pháp lý toàn diện điều chỉnh định lượng này. Theo quy định mới, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu bắt buộc phải xây dựng và áp dụng định mức hao hụt nội bộ phù hợp với năng lực kỹ thuật của đơn vị, nhưng không được vượt quá trần quy định của cơ quan nhà nước.

Yêu cầu pháp lý trên tác động trực tiếp đến toàn bộ các khâu từ nhập khẩu, sản xuất đến bán lẻ, đặt ban lãnh đạo doanh nghiệp trước áp lực phải rà soát lại toàn bộ quy trình đo lường, quy chế quản trị nội bộ và cơ chế hạch toán để bảo đảm tính tuân thủ tuyệt đối.

Khung pháp lý mới về quản lý hao hụt xăng dầu

Quy chuẩn về hao hụt xăng dầu được thiết lập căn cứ trên chức năng quản lý nhà nước của Bộ Công Thương và hệ thống các văn bản quản lý kinh doanh xăng dầu hiện hành. Theo Điều 1, phạm vi điều chỉnh của quy định xác lập tỷ lệ hao hụt xăng dầu tối đa áp dụng trong toàn bộ các công đoạn vận hành then chốt, bao gồm:

• Xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh tạm nhập tái xuất, kinh doanh chuyển khẩu;
• Gia công xăng dầu xuất khẩu;
• Pha chế xăng dầu;
• Mua bán, phân phối xăng dầu tại thị trường trong nước;
• Tiếp nhận, bảo quản và vận chuyển xăng dầu.

Phạm vi trên bao quát trọn vẹn chu kỳ lưu chuyển vật chất của mặt hàng xăng dầu từ cửa khẩu, nhà máy lọc hóa dầu qua hệ thống kho, phương tiện vận tải đến hệ thống phân phối. Mọi hao hụt phát sinh ngoài các công đoạn quy định theo Điều 1 đều không thuộc phạm vi xử lý của khung tỷ lệ định mức này.

Hai phương án thực thi định mức hao hụt nội bộ cho doanh nghiệp

Trọng tâm nghĩa vụ của doanh nghiệp được phân định rõ ràng tại Điều 15. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 15, thương nhân kinh doanh xăng dầu có trách nhiệm tổ chức quản lý hao hụt xăng dầu trong hoạt động kinh doanh và được quyền lựa chọn một trong hai phương thức sau:

• Phương thức 1: Tự xây dựng, ban hành quy định cụ thể về tỷ lệ hao hụt xăng dầu cho riêng doanh nghiệp, nhưng bắt buộc không được cao hơn tỷ lệ hao hụt quy định tại thông tư.
• Phương thức 2: Áp dụng trực tiếp các quy định về tỷ lệ hao hụt xăng dầu quy định tại văn bản của Bộ Công Thương mà không cần xây dựng bảng tỷ lệ riêng.

Dù lựa chọn phương thức nào, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nghĩa vụ xây dựng, ban hành quy định về quản lý hao hụt xăng dầu trong các hoạt động kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về hao hụt xăng dầu trong các hoạt động do mình thực hiện theo khoản 1 Điều 15.

So sánh chi tiết các lựa chọn tuân thủ

Để ban lãnh đạo thương nhân đưa ra định hướng quản trị phù hợp, bảng so sánh dưới đây phân tích các tiêu chí then chốt giữa hai phương án theo khoản 1 Điều 15:

Đối với các đơn vị sở hữu hạ tầng bồn bể hiện đại, thiết bị đo lường tự động tiên tiến, việc áp dụng phương án 1 giúp xác định chính xác hiệu quả vận hành và ngăn chặn tiêu cực thất thoát nội bộ.

Nghĩa vụ báo cáo định kỳ của thương nhân đầu mối

Bên cạnh việc thiết lập quy chế nội bộ, thủ tục giám sát hành chính được siết chặt đối với nhóm doanh nghiệp quy mô lớn. Theo khoản 4 Điều 15, thương nhân đầu mối sản xuất, kinh doanh xăng dầu có trách nhiệm định kỳ hằng năm thống kê lượng hao hụt xăng dầu để báo cáo về cơ quan có thẩm quyền.

Thủ tục báo cáo được cụ thể hóa như sau:

• Cơ quan tiếp nhận: Báo cáo về Bộ Công Thương (thông qua Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước) theo khoản 4 Điều 15.
• Mục đích báo cáo: Phục vụ công tác quản lý nhà nước về hao hụt xăng dầu trên thị trường.
• Hình thức văn bản: Báo cáo số liệu lượng hao hụt xăng dầu bắt buộc phải thực hiện theo Mẫu tại Phụ lục IX ban hành kèm theo thông tư theo khoản 4 Điều 15.
• Tần suất: Thực hiện thống kê và gửi báo cáo hằng năm.

Nghĩa vụ này mang tính bắt buộc riêng đối với nhóm đầu mối sản xuất và kinh doanh, phục vụ việc đối soát số liệu tổng thể của cơ quan điều hành thị trường.

Tình huống minh họa về lựa chọn cơ chế quản lý

Một thương nhân hoạt động đầy đủ các khâu tiếp nhận, bảo quản và vận chuyển xăng dầu nội địa theo phạm vi Điều 1 đang xem xét ban hành quy chế nội bộ. Doanh nghiệp đối mặt với bài toán pháp lý theo Điều 15:

Nếu doanh nghiệp quyết định tự xây dựng tỷ lệ cho riêng mình, hội đồng quản trị hoặc ban điều hành phải thẩm định kỹ thuật từng khâu bảo quản và vận chuyển. Trường hợp kết quả tính toán kỹ thuật tại một khâu vượt quá tỷ lệ quy định tại thông tư, doanh nghiệp không được phép áp dụng con số vượt trần đó vào quy định nội bộ mà phải hạ xuống mức tối đa bằng quy định nhà nước theo khoản 1 Điều 15.

Ngược lại, nếu doanh nghiệp lựa chọn giải pháp áp dụng trực tiếp bảng tỷ lệ của Bộ Công Thương, doanh nghiệp được miễn trừ việc lập hội đồng tính toán định mức riêng, nhưng vẫn phải ban hành văn bản quy định về quản lý hao hụt và tự chịu trách nhiệm toàn diện đối với lượng hao hụt thực tế diễn ra trong chuỗi vận hành của mình theo khoản 1 Điều 15.

Ai bị ảnh hưởng và hành động cần triển khai

Quy định tác động đến toàn bộ các tổ chức, cá nhân tham gia vào thị trường xăng dầu. Nhóm đối tượng chịu tác động và các công việc cụ thể bao gồm:

• Thương nhân kinh doanh xăng dầu nói chung: Rà soát toàn bộ quy trình xuất khẩu, nhập khẩu, pha chế, mua bán, bảo quản, vận chuyển theo Điều 1; quyết định lựa chọn ban hành bảng tỷ lệ riêng hay áp dụng trực tiếp theo khoản 1 Điều 15; ban hành văn bản quy định về quản lý hao hụt xăng dầu nội bộ.
• Thương nhân đầu mối sản xuất, kinh doanh xăng dầu: Ngoài các nghĩa vụ chung, phải tổ chức hệ thống sổ sách theo dõi, thống kê lượng hao hụt xăng dầu hằng năm; lập và nộp báo cáo định kỳ về Bộ Công Thương qua Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đúng Mẫu tại Phụ lục IX theo khoản 4 Điều 15.
• Bộ phận kỹ thuật và đo lường của doanh nghiệp: Kiểm tra sự tương thích của thiết bị đo lường, công nghệ bảo quản để bảo đảm số liệu hao hụt thực tế nằm trong tầm kiểm soát của quy định nội bộ đã ban hành.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp có bắt buộc phải tự tính toán một tỷ lệ hao hụt riêng không?

Không bắt buộc. Doanh nghiệp có quyền lựa chọn không xây dựng tỷ lệ riêng mà áp dụng trực tiếp các quy định về tỷ lệ hao hụt xăng dầu quy định tại thông tư theo khoản 1 Điều 15.

Doanh nghiệp có được ban hành tỷ lệ hao hụt cao hơn khung nhà nước nếu đặc thù bồn chứa cũ?

Tuyệt đối không. Theo khoản 1 Điều 15, khi doanh nghiệp xây dựng quy định cụ thể thì tỷ lệ hao hụt xăng dầu không được cao hơn tỷ lệ hao hụt quy định tại thông tư trong mọi trường hợp.

Thương nhân phân phối xăng dầu có phải gửi báo cáo hao hụt về Bộ Công Thương theo Phụ lục IX không?

Theo khoản 4 Điều 15, trách nhiệm thống kê lượng hao hụt hằng năm báo cáo về Bộ Công Thương thông qua Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước theo Mẫu tại Phụ lục IX được quy định cụ thể đối với thương nhân đầu mối sản xuất, kinh doanh xăng dầu.

Trách nhiệm tự chịu trách nhiệm và khuyến nghị thực thi

Điểm mấu chốt trong chính sách quản lý hao hụt xăng dầu mới là việc trao quyền chủ động đi đôi với ràng buộc trách nhiệm cá nhân của thương nhân. Khoản 1 Điều 15 khẳng định rõ nguyên tắc doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về hao hụt xăng dầu trong các hoạt động do mình thực hiện.

Để bảo đảm an toàn pháp lý, ban lãnh đạo doanh nghiệp cần khẩn trương kiểm tra hiệu lực áp dụng, đối chiếu trực tiếp với văn bản gốc Thông tư 68/2026/TT-BCT và tham khảo tư vấn từ các chuyên gia pháp lý hoặc cơ quan quản lý chuyên ngành khi cần thiết nhằm chuẩn hóa toàn diện quy chế quản lý hao hụt nội bộ.