Từ 01/01/2027, đo xăng dầu bắt buộc quy đổi về 15 độ C và 101325 Pa

Theo Thông tư 68/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương ban hành ngày 30 tháng 10 năm 2026, quy định về đơn vị tính và điều kiện xác định hao hụt xăng dầu đặt ra yêu cầu mới đối với các đơn vị vận hành kho vận, kỹ thuật. Cụ thể, việc đo xăng dầu bắt buộc quy đổi về điều kiện chuẩn nhằm thống nhất phương thức tính toán hao hụt trong toàn bộ chuỗi cung ứng xăng dầu trên thị trường.

Yêu cầu kỹ thuật về điều kiện cơ sở chuẩn

Tại điểm a khoản 2 Điều 5 Thông tư 68/2026/TT-BCT, quy định nêu rõ kết quả đo xăng dầu phải được quy chuẩn thống nhất theo hai thông số vật lý cố định: nhiệt độ cơ sở là 15°C và áp suất cơ sở là 101325 Pa. Quy định này áp dụng cho hoạt động đo lường nhằm phục vụ tính toán tỷ lệ hao hụt xăng dầu.

Trong thực tế kỹ thuật xăng dầu, thể tích nhiên liệu lỏng biến thiên liên tục theo nhiệt độ và áp suất môi trường xung quanh. Khi nhiệt độ tăng, thể tích giãn nở; khi nhiệt độ giảm, thể tích co lại. Nếu chỉ ghi nhận thể tích thực tế tại thời điểm đo ở các điều kiện nhiệt độ khác nhau mà không đưa về cùng một mặt bằng tham chiếu chuẩn, kết quả tính toán lượng nhiên liệu tiếp nhận, tồn chứa và giao nhận sẽ thiếu nhất quán. Mức chuẩn 15°C và 101325 Pa tạo nên cơ sở đồng nhất để xác định lượng hao hụt kỹ thuật phát sinh trong quá trình vận hành.

Trường hợp ngoại lệ và quy định đo lường theo chủng loại hàng

Điểm a và điểm b khoản 2 Điều 5 Thông tư 68/2026/TT-BCT phân tách rõ các trường hợp ngoại lệ và đơn vị tính đặc thù đối với từng nhóm sản phẩm cũng như khâu xuất bán:

• Ngoại lệ bán lẻ: Riêng trường hợp xuất bán tại cột đo xăng dầu của cửa hàng bán lẻ xăng dầu, đơn vị tính được xác định là lít thực tế, không bắt buộc quy đổi về điều kiện cơ sở 15°C và 101325 Pa theo điểm a khoản 2 Điều 5.
• Nhiên liệu đốt lò và hàng hải: Đối với nhiên liệu đốt lò (FO) và nhiên liệu hàng hải (F) các loại, đơn vị tính không sử dụng đơn vị đo thể tích mà bắt buộc sử dụng đơn vị khối lượng là kilôgam (kg) theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 5.

Phạm vi công đoạn và phương pháp xác định tổng lượng hao hụt

Theo khoản 1 Điều 5 Thông tư 68/2026/TT-BCT, hao hụt xăng dầu trong hoạt động kinh doanh xăng dầu là tổng lượng hao hụt của toàn bộ các công đoạn mà thương nhân đó thực hiện. Tỷ lệ hao hụt của từng công đoạn cụ thể được xác định căn cứ theo các Điều 6, Điều 7, Điều 8, Điều 9, Điều 10, Điều 11, Điều 12 và Điều 13 của Thông tư theo khoản 3 Điều 5.

Theo Điều 1 Thông tư 68/2026/TT-BCT, các công đoạn trong hoạt động kinh doanh xăng dầu chịu sự điều chỉnh của tỷ lệ hao hụt tối đa bao gồm:

• Xuất khẩu, nhập khẩu;
• Kinh doanh tạm nhập tái xuất, kinh doanh chuyển khẩu;
• Gia công xăng dầu xuất khẩu;
• Pha chế xăng dầu;
• Mua bán, phân phối xăng dầu tại thị trường trong nước;
• Tiếp nhận, bảo quản và vận chuyển xăng dầu.

Bên cạnh đó, khoản 4 Điều 5 quy định tỷ lệ hao hụt xăng dầu sẽ được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền xem xét, đánh giá và điều chỉnh phù hợp với thực trạng trang thiết bị công nghệ, trình độ, yêu cầu quản lý và cơ chế kinh doanh xăng dầu trong từng thời kỳ.

So sánh quy chuẩn đo lường và đơn vị tính theo Thông tư 68/2026/TT-BCT

Để bộ phận kỹ thuật và kế toán vật tư áp dụng chính xác theo Điều 5, các tiêu chuẩn đo lường được phân định cụ thể như sau:

Tình huống minh họa tính toán theo thông số văn bản

Xem xét trường hợp một thương nhân kinh doanh xăng dầu theo Điều 2 Thông tư 68/2026/TT-BCT thực hiện việc giao nhận xăng và nhiên liệu đốt lò (FO):

• Khi tiếp nhận lô xăng tại kho bồn: Kết quả đo thể tích xăng của bồn bể sau khi tiếp nhận phải được bộ phận kỹ thuật đo đạc nhiệt độ và áp suất, sau đó đưa về điều kiện cơ sở chuẩn là 15°C và 101325 Pa theo điểm a khoản 2 Điều 5 để tính tỷ lệ hao hụt tiếp nhận.
• Khi xuất bán tại cột đo của cửa hàng bán lẻ: Nhân viên bán hàng ghi nhận chỉ số qua cột đo xăng dầu theo đơn vị lít thực tế theo điểm a khoản 2 Điều 5.
• Khi nhập kho nhiên liệu đốt lò (FO): Nhân viên kho đo lường và hạch toán hao hụt dựa trên đơn vị khối lượng là kilôgam (kg) theo điểm b khoản 2 Điều 5.

Ai bị ảnh hưởng và việc kỹ thuật cần chuẩn bị khi đo xăng dầu bắt buộc quy đổi

Theo Điều 2 Thông tư 68/2026/TT-BCT, đối tượng áp dụng là thương nhân theo quy định của Luật Thương mại có hoạt động kinh doanh xăng dầu. Các bộ phận kỹ thuật, kho vận và quản lý đo lường tại doanh nghiệp cần thực hiện các công việc sau:

• Rà soát thiết bị đo lường bồn bể, nhiệt kế, áp kế tại các kho tiếp nhận, bảo quản và phương tiện vận chuyển để bảo đảm đủ điều kiện xác định nhiệt độ thực tế và áp suất phục vụ quy đổi về 15°C và 101325 Pa theo điểm a khoản 2 Điều 5.
• Chuẩn hóa hệ thống phần mềm quản lý kho, bảng tính quy đổi số liệu thể tích từ điều kiện thực tế về nhiệt độ 15°C và áp suất 101325 Pa đối với mặt hàng xăng dầu.
• Tách riêng luồng dữ liệu quản lý hao hụt của mặt hàng nhiên liệu đốt lò (FO) và nhiên liệu hàng hải (F) theo đơn vị kg theo điểm b khoản 2 Điều 5.
• Thiết lập hồ sơ theo dõi tổng lượng hao hụt xuyên suốt các công đoạn thương nhân trực tiếp thực hiện căn cứ theo quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 5.

Câu hỏi thường gặp

Bán lẻ tại cột đo có phải quy đổi về 15°C và 101325 Pa không?

Không. Căn cứ điểm a khoản 2 Điều 5 Thông tư 68/2026/TT-BCT, trường hợp xuất bán tại cột đo xăng dầu của cửa hàng bán lẻ xăng dầu áp dụng đơn vị tính là lít thực tế.

Nhiên liệu hàng hải và dầu FO đo bằng thể tích hay khối lượng?

Theo điểm b khoản 2 Điều 5 Thông tư 68/2026/TT-BCT, đối với nhiên liệu đốt lò (FO) và nhiên liệu hàng hải (F) các loại, đơn vị tính bắt buộc là khối lượng tính bằng kilôgam (kg).

Hao hụt xăng dầu của doanh nghiệp được tính trên từng khâu hay tổng thể?

Theo khoản 1 Điều 5 Thông tư 68/2026/TT-BCT, hao hụt trong hoạt động kinh doanh xăng dầu là tổng lượng hao hụt của toàn bộ các công đoạn mà thương nhân đó thực hiện.

Khuyến nghị cho bộ phận đo lường và kho vận doanh nghiệp

Việc chuẩn hóa điều kiện đo lường về nhiệt độ cơ sở 15°C và áp suất cơ sở 101325 Pa là yêu cầu trọng tâm trong việc xác định hao hụt tại Thông tư 68/2026/TT-BCT. Thương nhân kinh doanh xăng dầu cần chủ động đối chiếu trang thiết bị đo lường thực tế, rà soát văn bản gốc và tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý chuyên sâu để bảo đảm việc chuyển đổi dữ liệu đo lường đáp ứng chính xác các quy định hiện hành.