Theo dự thảo: Cách xác định mã HS khi hàng hóa rơi vào nhiều nhóm?

Khi làm thủ tục hải quan, tình huống hàng hóa thoạt nhìn có thể phân loại vào hai hay nhiều nhóm khác nhau xảy ra phổ biến. Theo dự thảo Thông tư ban hành Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam theo phiên bản Danh mục AHTN 2028, việc xác định mã HS trong trường hợp này không chọn tùy ý mà bắt buộc tuân thủ tuần tự theo ba bước tại Qui tắc 3: ưu tiên mô tả cụ thể nhất, xét đến nguyên liệu tạo đặc tính cơ bản, và cuối cùng lấy mã có số thứ tự sau cùng. Đây là quy định theo dự thảo, đang lấy ý kiến đóng góp đến ngày 13/11/2026, chưa có hiệu lực chính thức.

Thứ tự ba bước xử lý mã hàng theo dự thảo

Theo đoạn (I) Chú giải Qui tắc 3, quy tắc đưa ra ba phương pháp giải quyết tình trạng hàng hóa thoạt nhìn nằm ở nhiều nhóm khi áp dụng Qui tắc 2(b) hoặc vì lý do khác. Ba bước phải áp dụng nghiêm ngặt theo đúng thứ tự trình bày; bước sau chỉ áp dụng khi bước trước không thực hiện được:

Bước 1: Ưu tiên nhóm có mô tả cụ thể nhất

Căn cứ theo điểm (a) Qui tắc 3, nhóm có mô tả cụ thể nhất luôn được ưu tiên hơn các nhóm có mô tả khái quát. Tại đoạn (III) Chú giải Qui tắc 3(a), đây là cách phân loại đầu tiên bắt buộc phải rà soát.

Dự thảo quy định ngoại lệ quan trọng ngay tại điểm (a) Qui tắc 3: khi hai hay nhiều nhóm mà mỗi nhóm chỉ liên quan đến một phần của nguyên liệu, chất chứa trong hàng hóa là hỗn hợp, hợp chất, hoặc chỉ liên quan đến một phần hàng hóa ở dạng bộ đóng gói để bán lẻ, thì các nhóm này được coi là phản ánh đặc trưng ngang nhau. Dù một trong các nhóm có mô tả đầy đủ hay chính xác hơn, doanh nghiệp và công chức hải quan vẫn không được áp dụng nguyên tắc nhóm mô tả cụ thể nhất mà phải chuyển tiếp sang bước tiếp theo.

Bước 2: Căn cứ đặc tính cơ bản cho hàng hỗn hợp và hàng bộ

Theo điểm (b) Qui tắc 3, đối với hàng hóa hỗn hợp gồm nhiều nguyên liệu khác nhau, hàng hóa làm từ nhiều bộ phận cấu thành khác nhau, hoặc hàng hóa ở dạng bộ để bán lẻ, nếu không phân loại được theo điểm (a) Qui tắc 3 thì phân loại theo nguyên liệu hoặc bộ phận cấu thành tạo ra đặc tính cơ bản của chúng.

Đoạn (I) Chú giải Qui tắc 3 nhấn mạnh tiêu chí này chỉ áp dụng trong chừng mực xác định được yếu tố mang tính quyết định đặc trưng của sản phẩm. Nếu không tìm được bộ phận hay nguyên liệu giữ vai trò chủ đạo tạo nên đặc tính cơ bản, quy tắc này không thể áp dụng để chốt mã số.

Bước 3: Chọn nhóm cuối cùng theo thứ tự đánh số

Theo điểm (c) Qui tắc 3, khi hàng hóa không thể phân loại theo điểm (a) hoặc điểm (b) Qui tắc 3, hàng hóa sẽ được phân loại vào nhóm cuối cùng theo thứ tự đánh số trong số các nhóm tương đương được xem xét.

Đây là giải pháp chốt chặn kỹ thuật trong quy trình phân loại. Khi cả tiêu chí mô tả chi tiết lẫn tiêu chí đặc tính cơ bản đều bất khả thi, việc lựa chọn mã số có thứ tự số học đứng sau cùng bảo đảm tính thống nhất tuyệt đối, tránh tranh chấp giữa các mã số tương đương.

Ngoại lệ ưu tiên áp dụng quy định riêng của từng Chương

Dự thảo dẫn chứng trường hợp Chú giải 4(B) Chương 97: nếu hàng hóa đồng thời vừa có trong mô tả của một trong các nhóm từ 97.01 đến 97.05, vừa đúng như mô tả của nhóm 97.06 thì phải phân loại vào một trong các nhóm đứng trước nhóm 97.06. Lúc này hàng hóa được xử lý theo Chú giải 5(B) Chương 97 chứ không áp dụng Qui tắc 3.

Doanh nghiệp và cán bộ hải quan cần theo dõi chặt chẽ tiến trình lấy ý kiến của dự thảo Thông tư đến hết ngày 13/11/2026, chủ động rà soát danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu của đơn vị, đối chiếu trực tiếp văn bản gốc và tham vấn ý kiến pháp lý chuyên sâu trước khi áp dụng vào thực tiễn khai báo.