Theo dự thảo: Cấm dùng tài khoản cá nhân nhận tiền từ thiện
Dự thảo Nghị định mới về vận động xã hội từ thiện đề xuất nghiêm cấm sử dụng tài khoản chi tiêu cá nhân để tiếp nhận tiền đóng góp và cấm trích hoa hồng trên nguồn cứu trợ.
Mục lục nội dungThu gọn
Bộ Tài chính đang tiến hành lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Nghị định về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện để thực hiện hoạt động xã hội, từ thiện nhằm thay thế Nghị định số 93/2021/NĐ-CP ngày 27/10/2021. Đề xuất này thu hút sự quan tâm đặc biệt từ dư luận khi đưa ra yêu cầu nghiêm ngặt: cấm dùng tài khoản cá nhân phục vụ chi tiêu riêng để tiếp nhận tiền đóng góp thiện nguyện. Vì văn bản hiện vẫn ở giai đoạn dự thảo, toàn bộ các nội dung đang được cơ quan soạn thảo lấy ý kiến đến ngày 22/11/2026 và có thể được điều chỉnh trước khi ban hành chính thức.
Lý do đề xuất cấm dùng tài khoản cá nhân trong hoạt động cứu trợ
Trong thực tiễn các hoạt động thiện nguyện thời gian qua, việc cá nhân hoặc người đại diện tổ chức sử dụng tài khoản ngân hàng cá nhân dùng cho sinh hoạt hàng ngày để đón nhận các khoản đóng góp từ xã hội thường gây khó khăn trong công tác giám sát. Để bảo đảm tính minh bạch, dự thảo Nghị định đã thiết lập lằn ranh rõ rệt giữa tài sản phục vụ sinh hoạt cá nhân và nguồn đóng góp của cộng đồng.
«Theo Khoản 4 Điều 6», dự thảo quy định nghiêm cấm hành vi: "Sử dụng tài khoản phục vụ chi tiêu cá nhân hoặc tài khoản hoạt động thường xuyên của tổ chức để tiếp nhận nguồn đóng góp tự nguyện." Quy định này hướng tới việc ngăn ngừa hoàn toàn tình trạng nhập nhằng dòng tiền. Khi các khoản chi tiêu gia đình, mua sắm thường nhật bị trộn lẫn với tiền cứu trợ của đồng bào, rủi ro phát sinh sai sót, chậm giải ngân hoặc nghi vấn trục lợi trở nên rất lớn.
Tương tự, đối với các pháp nhân, việc cấm dùng tài khoản hoạt động thường xuyên để nhận đóng góp tự nguyện đòi hỏi tổ chức phải có phương thức tách bạch dòng tài chính chuyên trách. Điều này bảo đảm mọi đồng vốn vận động được quản lý công khai, rõ ràng và phục vụ duy nhất một mục đích cứu trợ như cam kết ban đầu.
Chi tiết các hành vi bị nghiêm cấm theo dự thảo
Dự thảo Nghị định quy định nhóm hành vi bị cấm tại Điều 6, bao gồm 8 nhóm nội dung nhằm kiểm soát toàn bộ chu trình vận động, tiếp nhận, giữ nguồn và phân phối tài sản đóng góp tự nguyện.
Bảng tổng hợp 8 nhóm hành vi bị nghiêm cấm quy định tại Điều 6 của dự thảo:
| Nhóm hành vi | Nội dung bị nghiêm cấm theo dự thảo | Căn cứ quy định |
|---|---|---|
| Cản trở, ép buộc | Cản trở hoặc ép buộc tổ chức, cá nhân tham gia vận động, đóng góp, tiếp nhận, phân phối và sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện. | «Khoản 1 Điều 6» |
| Gian dối, chiếm đoạt, dùng sai mục đích | Báo cáo, cung cấp thông tin không đúng sự thật; chiếm đoạt; phân phối, sử dụng sai mục đích, không đúng thời gian phân phối, đối tượng được hỗ trợ từ nguồn đóng góp tự nguyện. | «Khoản 2 Điều 6» |
| Trục lợi, xâm phạm an ninh trật tự | Lợi dụng công tác vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện để trục lợi hoặc thực hiện các hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội. | «Khoản 3 Điều 6» |
| Trộn lẫn tài khoản | Sử dụng tài khoản phục vụ chi tiêu cá nhân hoặc tài khoản hoạt động thường xuyên của tổ chức để tiếp nhận nguồn đóng góp tự nguyện. | «Khoản 4 Điều 6» |
| Trích phí, nhận hoa hồng | Thu phí, hoa hồng hoặc lợi ích khác tính trên nguồn đóng góp tự nguyện đã vận động, tiếp nhận được. | «Khoản 5 Điều 6» |
| Mạo danh tổ chức | Kêu gọi, vận động đóng góp tự nguyện nhân danh cơ quan, tổ chức khi chưa được cơ quan, tổ chức đó đồng ý bằng văn bản. | «Khoản 6 Điều 6» |
| Áp đặt mức, gắn điều kiện thủ tục | Ấn định mức đóng góp; gắn việc đóng góp tự nguyện với việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân hoặc với việc giải quyết công việc, thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân. | «Khoản 7 Điều 6» |
| Sử dụng sai nguồn ngân sách | Vận động, tiếp nhận đóng góp tự nguyện để sử dụng cho nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước. | «Khoản 8 Điều 6» |
Các hành vi nêu trên được phân loại rõ ràng, bao quát từ giai đoạn khởi xướng kêu gọi đóng góp, quản lý tiền quỹ cho đến khâu phân bổ trực tiếp cho đối tượng thụ hưởng.
Nghiêm cấm trích phí hoa hồng và các điều kiện bắt buộc khi vận động
Bên cạnh việc cấm hòa lẫn dòng tiền vào tài khoản chi tiêu cá nhân, điểm đáng chú ý khác «theo Khoản 5 Điều 6» là việc cấm triệt để hành vi: "Thu phí, hoa hồng hoặc lợi ích khác tính trên nguồn đóng góp tự nguyện đã vận động, tiếp nhận được." Quy định này ngăn chặn xu hướng thương mại hóa hoạt động từ thiện hoặc biến hoạt động cứu trợ thành dịch vụ môi giới thu lợi nhuận.
Ngoài ra, dự thảo cũng siết chặt việc bảo đảm tính tự nguyện thực chất của người tham gia. Cụ thể, «theo Khoản 1 Điều 6», không ai được phép cản trở hoặc ép buộc tổ chức, cá nhân khác tham gia đóng góp hay vận động. Điều này loại bỏ hoàn toàn việc phân bổ chỉ tiêu cưỡng ép tại các đơn vị, cơ sở.
Đồng thời, «theo Khoản 7 Điều 6», dự thảo cấm hành vi ấn định mức đóng góp hoặc gắn việc nộp tiền từ thiện với việc thực hiện thủ tục hành chính, giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp. Hoạt động thiện nguyện phải bảo đảm bản chất tự nguyện, không thể trở thành điều kiện tiên quyết để người dân được hưởng các quyền lợi chính đáng.
Vấn đề sử dụng danh nghĩa cơ quan, đoàn thể cũng được định hình lại. «Theo Khoản 6 Điều 6», mọi hành vi kêu gọi, vận động nhân danh cơ quan, tổ chức đều bị nghiêm cấm nếu chưa nhận được sự đồng ý bằng văn bản của chính cơ quan, tổ chức đó. Việc kiểm soát này ngăn chặn tình trạng mượn uy tín tập thể để tạo dựng lòng tin phục vụ mục đích cá nhân.
Tình huống minh họa về tiếp nhận và phân phối nguồn đóng góp
Để nhận biết rõ ranh giới giữa hành vi tuân thủ và vi phạm theo tinh thần dự thảo, xem xét tình huống minh họa sau:
Đối chiếu với các quy định đang được đề xuất trong dự thảo:
- Việc A sử dụng tài khoản sinh hoạt gia đình để nhận nguồn tiền quyên góp là hành vi bị cấm «theo Khoản 4 Điều 6» về sử dụng tài khoản phục vụ chi tiêu cá nhân để tiếp nhận nguồn đóng góp tự nguyện.
- Hành vi tự ý trích giữ lại phần trăm trên tổng nguồn thu nhận được là vi phạm điều cấm «theo Khoản 5 Điều 6» về việc thu phí, hoa hồng hoặc lợi ích khác tính trên nguồn đóng góp tự nguyện đã vận động, tiếp nhận.
- Nếu A phân phối nguồn tiền này sai đối tượng hoặc không đúng thời gian cam kết, A tiếp tục vi phạm quy định cấm «theo Khoản 2 Điều 6».
Như vậy, theo định hướng dự thảo, cá nhân vận động thiện nguyện không được phép dùng tài khoản chi tiêu cá nhân và tuyệt đối không được trích thu bất kỳ khoản phí, hoa hồng nào từ nguồn tiền ủng hộ tiếp nhận được.
Nhóm đối tượng chịu tác động và các bước cần thực hiện
Các nội dung trong dự thảo Nghị định tác động trực tiếp đến toàn bộ cá nhân, doanh nghiệp và các tổ chức tham gia vận động, phân phối tài trợ xã hội. Các chủ thể cần chủ động rà soát quy trình để chuẩn bị thích ứng khi văn bản chính thức được thông qua:
- Cá nhân tham gia vận động, cứu trợ: Cần rà soát và chuẩn bị phương án mở tài khoản chuyên biệt phục vụ tiếp nhận đóng góp; tuyệt đối không dùng chung tài khoản phục vụ tiêu dùng cá nhân; không đặt ra các quy định tự trích hoa hồng hay phí quản lý trên nguồn tiền nhận được.
- Tổ chức xã hội, cơ quan, doanh nghiệp: Cần thiết lập tài khoản riêng biệt tách rời khỏi tài khoản hoạt động thường xuyên khi tổ chức tiếp nhận đóng góp tự nguyện; không gắn việc vận động với thủ tục hành chính hoặc các nhiệm vụ thuộc ngân sách nhà nước.
- Người tiếp nhận danh nghĩa vận động: Phải hoàn tất việc xin văn bản chấp thuận của cơ quan, tổ chức trước khi công khai vận động nhân danh đơn vị đó; bảo đảm cung cấp thông tin trung thực, phân phối đúng đối tượng và đúng tiến độ.
Câu hỏi thường gặp về quy định đóng góp từ thiện
Dự thảo có cho phép trích hoa hồng để bù đắp công sức vận động không?
Không. «Theo Khoản 5 Điều 6», dự thảo nghiêm cấm tuyệt đối hành vi thu phí, hoa hồng hoặc các lợi ích khác tính trên nguồn đóng góp tự nguyện đã vận động, tiếp nhận được. Nguồn tiền đóng góp phải được bảo toàn nguyên vẹn cho mục đích từ thiện.
Cơ quan nhà nước có được vận động quyên góp để chi cho hoạt động nội bộ không?
Không. «Theo Khoản 8 Điều 6», dự thảo nghiêm cấm việc vận động, tiếp nhận đóng góp tự nguyện để sử dụng cho nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước. Toàn bộ nguồn tiền huy động phải hướng đến các mục tiêu hỗ trợ cộng đồng, xã hội theo quy định.
Có được ấn định số tiền tối thiểu khi kêu gọi đóng góp không?
Không. «Theo Khoản 7 Điều 6», hành vi ấn định mức đóng góp bị nghiêm cấm. Việc đóng góp phải hoàn toàn dựa trên tinh thần tự nguyện của tổ chức, cá nhân tham gia.
Kiểm tra hiệu lực và theo dõi quá trình hoàn thiện dự thảo
Các quy định nêu trên hiện nằm trong dự thảo Nghị định do Bộ Tài chính soạn thảo và đang trong thời hạn lấy ý kiến nhân dân, cơ quan, tổ chức đến hết ngày 22/11/2026. Đây chưa phải là văn bản pháp luật đã ban hành và chưa phát sinh hiệu lực thi hành.
Các cá nhân, tổ chức quan tâm nên chủ động theo dõi cổng thông tin điện tử của cơ quan chủ trì soạn thảo để cập nhật các điều chỉnh mới nhất. Khi có nhu cầu triển khai các chiến dịch thiện nguyện quy mô lớn, việc tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý chuyên sâu và đối chiếu trực tiếp với các văn bản pháp luật hiện hành là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm hoạt động từ thiện diễn ra an toàn, minh bạch và đúng pháp luật.
Nguồn để đối chiếu
Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.
Mở nguồn chính thức