Theo dự thảo: Chi từ 5 triệu đồng phải chuyển khoản mới được trừ thuế

Theo đề xuất tại bản tổng hợp ý kiến tiếp thu của Bộ Tài chính, các điều kiện khấu trừ chi phí khi xác định nghĩa vụ tài chính đang được sửa đổi theo hướng thắt chặt hơn phương thức thanh toán. Đáng chú ý, điều kiện áp dụng đối với khoản chi từ 5 triệu đồng đang thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng doanh nghiệp, kế toán và các hộ kinh doanh.

Đề xuất siết điều kiện chi từ 5 triệu đồng tính vào chi phí

Tại điểm c khoản 1 Điều 9 dự thảo Nghị định, điều kiện ghi nhận chi phí được trừ quy định: doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là sự điều chỉnh thu hẹp ngưỡng thanh toán bằng tiền mặt so với trước đây nhằm tăng cường tính minh bạch của các luồng tiền.

Trong quá trình tham vấn chính sách, Bộ Khoa học và Công nghệ đã đề xuất nâng ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt lên từ 20 triệu đồng trở lên để tránh gây áp lực chứng từ và quá tải cho bộ máy kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Dù vậy, theo giải trình của Bộ Tài chính, cơ quan soạn thảo đề nghị giữ nguyên mức từ 05 triệu đồng trở lên để bám sát chủ trương đẩy mạnh phương thức không dùng tiền mặt và đồng bộ với hệ thống pháp luật thuế hiện hành.

Quy định với giao dịch mua hàng của hộ gia đình và cá nhân

Bên cạnh các giao dịch giữa các tổ chức kinh tế, nghĩa vụ thanh toán điện tử cũng được dự thảo quy định cụ thể khi mua hàng hóa từ người dân. Theo khoản 1 Điều 1 dự thảo Nghị định, trường hợp giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ gia đình, cá nhân từ 05 triệu đồng trở lên phải thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt, trừ các trường hợp được miễn trừ cụ thể.

Bộ Tài chính cũng tiếp thu ý kiến góp ý để làm rõ chủ thể áp dụng bao gồm cả hộ gia đình, hộ kinh doanh và cá nhân (gồm cá nhân có hoặc không đăng ký thuế đối với hoạt động kinh doanh). Quy định này giúp bao quát các trường hợp mua bán thực tế phát sinh trong hoạt động sản xuất kinh doanh thường ngày.

Trường hợp ngoại lệ và địa bàn ưu đãi đặc thù

Dự thảo Nghị định cũng tính toán các ngoại lệ để không gây ách tắc cho hoạt động mua bán của người dân vùng khó khăn. Cụ thể, theo điểm d khoản 1 Điều 9 dự thảo, quy định thanh toán không dùng tiền mặt không bắt buộc áp dụng đối với trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ và các tài sản khác của hộ gia đình, cá nhân thuộc diện được lập Bảng kê thu mua theo quy định.

Đồng thời, tiếp thu ý kiến của Bộ Nội vụ, dự thảo bổ sung tiêu chí xác định nơi cư trú của chủ hộ và cá nhân tại thời điểm doanh nghiệp thực hiện chi trả. Nếu tại thời điểm thanh toán, nơi ở hiện tại theo quy định pháp luật về cư trú của người bán thuộc địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn, doanh nghiệp được linh hoạt hình thức thanh toán theo hướng dẫn riêng, bảo đảm không phát sinh thủ tục xác nhận phức tạp.

Hiệu lực thi hành và việc doanh nghiệp cần làm tiếp

Theo khoản 2 Điều 7 dự thảo Nghị định, các quy định liên quan đến điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt tại Điều 1 dự kiến áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Do thời điểm hiện tại đang trong kỳ tính thuế năm 2026, các cơ sở kinh doanh cần theo dõi sát sao tiến độ ban hành chính thức của văn bản sửa đổi này.

Để chủ động bảo đảm quyền lợi khấu trừ chi phí hợp lý và hạn chế rủi ro loại trừ chi phí khi quyết toán, doanh nghiệp và kế toán cần:

• Thường xuyên kiểm tra hiệu lực văn bản và đối chiếu dự thảo với Nghị định chính thức khi được Chính phủ ban hành.
• Rà soát toàn bộ quy trình thanh toán mua hàng nội bộ, chuẩn bị sẵn hạ tầng thanh toán chuyển khoản hoặc ví điện tử cho các giao dịch đạt ngưỡng quy định.
• Chủ động tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý chuyên sâu hoặc văn bản giải đáp của cơ quan thuế quản lý trực tiếp khi phát sinh các giao dịch biên giới, vùng sâu vùng xa hoặc hợp đồng giáp ranh ngưỡng quy định.