Đến nội dung chính
Góc LuậtThông tin có nguồn · Biên tập có trách nhiệm
Tra cứu văn bản Văn bản đã lưu (0) Thông báoĐăng nhậpĐăng ký

Trưởng thôn có được tự trả lời đơn thư phản ánh của người dân không?

Theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Trưởng thôn và Tổ trưởng tổ dân phố chỉ tiếp nhận, chuyển tiếp phản ánh của người dân đến cơ quan có thẩm quyền, tuyệt đối không được tự ý xác minh, kết luận hoặc trả lời thay.

Mục lục nội dungThu gọn

Trưởng thôn có được tự trả lời đơn thư phản ánh của người dân không? Căn cứ theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 6 Quy định ban hành kèm theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành ngày 05/11/2026, câu trả lời là hoàn toàn không. Trưởng thôn cũng như Tổ trưởng tổ dân phố chỉ giữ vai trò làm đầu mối tiếp nhận, tổng hợp và chuyển các ý kiến, phản ánh, kiến nghị của Nhân dân đến Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền; tuyệt đối không được tự ý xác minh, đưa ra kết luận, tự giải quyết hoặc trả lời thay cho cơ quan nhà nước. Việc nắm rõ thẩm quyền khi tiếp nhận và giải quyết phản ánh giúp người dân gửi đúng nơi, đồng thời bảo đảm các cán bộ cơ sở thực hiện đúng nhiệm vụ được giao.

Trách nhiệm và giới hạn quyền hạn của Trưởng thôn khi tiếp nhận kiến nghị

Tại cơ sở, thôn và tổ dân phố là cánh tay nối dài kết nối giữa chính quyền địa phương với cộng đồng dân cư. Tuy nhiên, thôn và tổ dân phố là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư, không phải là một cấp chính quyền hành chính. Vì vậy, các chức danh Trưởng thôn hay Tổ trưởng tổ dân phố không nắm giữ thẩm quyền hành chính công để ban hành quyết định hành chính hay đưa ra câu trả lời mang tính pháp lý thay cho cơ quan hành chính nhà nước.

Theo điểm b khoản 1 Điều 6 Quy định ban hành kèm theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND, khi tiếp nhận ý kiến từ người dân, nhiệm vụ duy nhất của Trưởng thôn và Tổ trưởng tổ dân phố là ghi nhận thông tin, thực hiện tổng hợp và chuyển toàn bộ nội dung phản ánh, kiến nghị đến Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc các cơ quan có thẩm quyền chuyên môn giải quyết. Quy định đã đặt ra điều cấm rõ ràng: người đứng đầu thôn, tổ dân phố không tự xác minh, không kết luận, không tự ý giải quyết và không được tự trả lời đơn thư phản ánh.

Quy chuẩn này nhằm khắc phục tình trạng một số nơi cán bộ thôn tự ý đứng ra bác bỏ phản ánh, chậm trễ báo cáo lên cấp trên hoặc đưa ra thông tin trả lời mang tính cá nhân, làm phát sinh khiếu kiện kéo dài và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Quy trình xử lý phản ánh, kiến nghị của Ủy ban nhân dân cấp xã

Thẩm quyền xử lý các phản ánh, kiến nghị thuộc về chính quyền địa phương. Theo điểm a khoản 1 Điều 6 Quy định ban hành kèm theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức tiếp nhận ý kiến, phản ánh, kiến nghị bằng các hình thức đa dạng gồm trực tiếp, qua hệ thống điện tử hoặc các hình thức phù hợp khác. Sau khi tiếp nhận, chính quyền cấp xã tiến hành ghi nhận, phân loại và trực tiếp xử lý theo đúng thẩm quyền hoặc chuyển tiếp hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền xử lý, đồng thời theo dõi sát tiến độ và thông tin công khai kết quả theo luật định.

Bên cạnh đó, điểm c khoản 1 Điều 6 Quy định ban hành kèm theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị. Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo quy trình tiếp nhận, xử lý, phản hồi và giải trình đối với các ý kiến, phản ánh thuộc phạm vi quản lý của mình. Trường hợp phản ánh được tiếp nhận qua phương thức điện tử, cơ quan tiếp nhận phải thông tin hoặc tạo điều kiện thuận lợi để người dân tra cứu tiến độ và kết quả giải quyết trực tuyến.

Về tính công khai, minh bạch, điểm d khoản 1 Điều 6 Quy định ban hành kèm theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND nêu rõ tiến độ và kết quả xử lý phản ánh, kiến nghị phải được công khai theo quy định. Nếu pháp luật có quy định thời hạn xử lý mà vụ việc bị quá thời hạn, cơ quan có trách nhiệm phải thông tin rõ ràng về nguyên nhân, biện pháp khắc phục và thời gian dự kiến hoàn thành, đồng thời bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật theo luật định.

Phân biệt ranh giới giữa phản ánh kiến nghị với khiếu nại, tố cáo

Một điểm mấu chốt được quy định chặt chẽ là việc phân loại tính chất đơn thư. Theo điểm a và điểm đ khoản 1 Điều 6 Quy định ban hành kèm theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND, quy trình tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị không thay thế trình tự, thủ tục tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và các trình tự pháp lý khác.

Các nội dung thuộc diện khiếu nại, tố cáo, tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố phải được khẩn trương phân loại, chuyển đến đúng cơ quan có thẩm quyền và giải quyết nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo và tố tụng hình sự. Tuyệt đối không được xử lý các loại đơn thư này theo quy trình thông thường dành cho tiếp nhận phản ánh, kiến nghị.

Nội dung so sánh Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố Chủ tịch UBND cấp xã Người dân phản ánh
Quyền hạn và thẩm quyền xử lý Tiếp nhận, tổng hợp, chuyển đơn; không được xác minh, kết luận hay tự giải quyết (điểm b khoản 1 Điều 6). Chỉ đạo xử lý, phân loại, giải quyết theo thẩm quyền, tổ chức đối thoại khi có ý kiến trái chiều (điểm a, c khoản 1 Điều 6; điểm a khoản 3 Điều 5). Gửi ý kiến, phản ánh qua kênh trực tiếp hoặc điện tử; tra cứu tiến độ xử lý (điểm a, c khoản 1 Điều 6).
Nhiệm vụ về mặt thông tin Ghi nhận trung thực, đầy đủ thông tin gửi lên cấp xã hoặc cơ quan thẩm quyền (điểm b khoản 1 Điều 6). Công khai tiến độ, kết quả xử lý; nêu rõ nguyên nhân nếu quá hạn xử lý (điểm d khoản 1 Điều 6). Tiếp cận thông tin công khai, bảo vệ dữ liệu cá nhân theo quy định (điểm c, d khoản 2 Điều 5).
Giới hạn trách nhiệm pháp lý Không làm phát sinh tổ chức, chức danh, thẩm quyền ngoài quy định pháp luật (điểm c khoản 2 Điều 6). Chịu trách nhiệm trực tiếp về tiếp nhận, phản hồi, giải trình thuộc phạm vi quản lý (điểm c khoản 1 Điều 6). Tham gia giám sát, góp ý trong khuôn khổ quy chế dân chủ cơ sở (khoản 1 Điều 5, khoản 2 Điều 6).

Đối thoại trực tiếp khi phát sinh nhiều ý kiến trái chiều

Không chỉ giới hạn quyền hạn của cán bộ thôn trong việc trả lời đơn thư, văn bản quy định còn đề cao vai trò đối thoại trực tiếp của người đứng đầu chính quyền cấp xã đối với các vấn đề dân sinh phức tạp. Cụ thể, theo điểm a khoản 3 Điều 5 Quy định ban hành kèm theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND, đối với các chương trình, quy hoạch, đề án, phương án, dự án hoặc chính sách có tác động trực tiếp, rộng rãi đến cộng đồng dân cư trên địa bàn, Ủy ban nhân dân cấp xã phải tổ chức để Nhân dân tham gia ý kiến trước khi đưa ra quyết định theo thẩm quyền hoặc đề xuất với cấp trên.

Đặc biệt, trường hợp có nhiều ý kiến khác nhau hoặc vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của nhiều người dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã phải trực tiếp đứng ra tổ chức đối thoại, thực hiện công khai kết quả đối thoại và theo dõi việc thực hiện. Quy định này bảo đảm các vấn đề nóng, các mâu thuẫn được đối thoại công khai ở cấp có thẩm quyền giải quyết, không để dồn nén xuống cấp thôn, tổ dân phố.

Bên cạnh đó, theo điểm b khoản 3 Điều 5 Quy định, cơ quan chủ trì lấy ý kiến có trách nhiệm tổng hợp trung thực, đầy đủ, phân loại ý kiến và nêu rõ nội dung tiếp thu, nội dung không tiếp thu kèm theo lý do, sau đó công khai kết quả giải trình để người dân nắm bắt minh bạch.

Tình huống minh họa trong thực tế tiếp nhận kiến nghị

Xét tình huống tại một địa bàn cấp xã: Các hộ dân trong khu dân cư phát hiện công trình xây dựng gần đó gây ô nhiễm môi trường và ách tắc lối thoát nước chung. Một nhóm công dân làm giấy phản ánh gửi tới Trưởng thôn đề nghị can thiệp. Trong tình huống này, hành vi ứng xử đúng pháp luật được xác định như sau:

Nếu Trưởng thôn tự ý tới công trình lập biên bản, đưa ra kết luận công trình không vi phạm và viết văn bản trả lời công dân rằng đơn thư không có căn cứ, thì Trưởng thôn đã vi phạm nghiêm trọng quy định tại điểm b khoản 1 Điều 6 Quy định ban hành kèm theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND.

Cách xử lý đúng: Trưởng thôn phải tiếp nhận đơn phản ánh, ghi chép vào sổ theo dõi, tổng hợp nội dung và làm văn bản chuyển toàn bộ phản ánh đến Ủy ban nhân dân cấp xã. Sau khi nhận được thông tin, Ủy ban nhân dân cấp xã cử bộ phận chuyên môn kiểm tra, ghi nhận tình hình thực tế, xử lý vi phạm (nếu có) và trả lời bằng văn bản chính thức cho các hộ dân theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 6. Nếu vấn đề ô nhiễm ảnh hưởng tới diện rộng và có nhiều ý kiến khác nhau, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ tổ chức đối thoại trực tiếp theo điểm a khoản 3 Điều 5.

Ai bị ảnh hưởng và cần làm gì theo quy định mới?

Quy định tại Quyết định 155/2026/QĐ-UBND phân định rạch ròi trách nhiệm của các bên liên quan trong đời sống cơ sở:

  • Đối với người dân gửi kiến nghị: Cần chủ động nắm rõ Trưởng thôn không có thẩm quyền ra quyết định giải quyết hay trả lời phản ánh. Người dân có thể gửi ý kiến trực tiếp qua Trưởng thôn để tổng hợp hoặc gửi thẳng qua cổng thông tin điện tử, nền tảng tiếp nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nhằm tra cứu tiến độ xử lý dễ dàng (theo điểm a, c khoản 1 Điều 6).
  • Đối với Trưởng thôn và Tổ trưởng tổ dân phố: Tuyệt đối không tự xác minh, không ban hành văn bản kết luận và không tự trả lời thay chính quyền. Trách nhiệm chính là lắng nghe, ghi nhận khách quan, tổng hợp đầy đủ và kịp thời chuyển ý kiến đến Ủy ban nhân dân cấp xã (theo điểm b khoản 1 Điều 6). Đồng thời phát huy mô hình tự quản phù hợp tập quán, quy ước nhưng không làm phát sinh thẩm quyền trái luật (theo điểm c khoản 2 Điều 6).
  • Đối với Ủy ban nhân dân và Chủ tịch UBND cấp xã: Xây dựng đầu mối tiếp nhận thông tin đa dạng, bảo đảm thuận lợi cho người dân, người cao tuổi, người khuyết tật (theo điểm c khoản 2 Điều 5). Kịp thời chỉ đạo phân loại, xử lý phản ánh, công khai kết quả và tổ chức đối thoại khi có vấn đề phức tạp, đông người theo đúng quy định tại Điều 5 và Điều 6.

Câu hỏi thường gặp về quyền hạn của Trưởng thôn

Trưởng thôn có được hòa giải mâu thuẫn dân sự khi nhận phản ánh không?

Quy định tại điểm b khoản 1 Điều 6 cấm Trưởng thôn tự xác minh, kết luận, giải quyết hoặc trả lời thay cơ quan nhà nước đối với phản ánh, kiến nghị. Việc hòa giải các tranh chấp nội bộ được tiến hành theo các quy định riêng của pháp luật về hòa giải ở cơ sở và quy ước cộng đồng, không được biến việc hòa giải thành thẩm quyền giải quyết hành chính hay trả lời đơn thư thay chính quyền.

Nếu Trưởng thôn không chịu chuyển đơn phản ánh thì người dân phải làm gì?

Theo điểm a khoản 1 Điều 6 Quy định, Ủy ban nhân dân cấp xã tiếp nhận ý kiến qua nhiều kênh gồm trực tiếp, điện tử hoặc nền tảng dùng chung. Nếu Trưởng thôn chậm trễ hoặc giữ đơn, công dân có quyền nộp đơn phản ánh trực tiếp tới bộ phận tiếp nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc gửi trên cổng thông tin điện tử của địa phương để được thụ lý.

Người dân có được quyền yêu cầu xã giải thích khi xử lý đơn quá hạn?

Có. Điểm d khoản 1 Điều 6 Quy định nêu rõ nếu pháp luật có quy định thời hạn mà quá thời hạn giải quyết, cơ quan có trách nhiệm phải thông tin rõ nguyên nhân quá hạn, nêu rõ biện pháp khắc phục và thời gian dự kiến hoàn thành cho người dân biết.

Kiểm tra hiệu lực và vận dụng đúng quy định pháp luật

Quy định ban hành kèm theo Quyết định 155/2026/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội thiết lập trật tự kỷ cương trong công tác quản trị địa phương, chấm dứt tình trạng vượt quyền hoặc làm thay ở cấp thôn, tổ dân phố. Người dân khi thực hiện quyền phản ánh, kiến nghị cần theo dõi sát sao tiến độ giải quyết của Ủy ban nhân dân cấp xã, đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành và chủ động tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý từ luật sư hoặc các cơ quan chức năng khi cần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Ảnh minh họa AI: tiếp công dân, góc thao tác thực tế
Góc Luật · Ảnh minh họa AI

Nguồn để đối chiếu

Kiểm tra văn bản gốc, thời điểm và phạm vi áp dụng trước khi sử dụng thông tin.

Mở nguồn chính thức

Bài viết liên quan

Xem thêm
Trưởng thôn có được tự trả lời đơn thư phản ánh? | Góc Luật