2 mốc tạm ứng buộc phải nộp bảo lãnh hợp đồng ở nước ngoài

Doanh nghiệp thi công, cung cấp hàng hóa và dịch vụ tư vấn cho cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài hiện đang chịu sự điều chỉnh trực tiếp của quy định mới về nghĩa vụ tài chính trước khi giải ngân vốn ứng. Theo Văn bản hợp nhất 02/2026/VBHN-NĐ-BNG ngày 09/11/2026 (hợp nhất nội dung sửa đổi từ Nghị định số 366/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 24/09/2026), nhà thầu chỉ được nhận tiền tạm ứng nếu hoàn tất việc nộp bảo lãnh hợp đồng khi khoản ứng vượt qua các ngưỡng giá trị cụ thể tính theo đô-la Mỹ.

Cụ thể, tại khoản 14 Điều 6, hai mốc phổ biến tác động trực tiếp tới phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ là mức tạm ứng trên 40.000 đô-la Mỹ đối với hợp đồng tư vấn, phi tư vấn có giá trị không quá 300.000 đô-la Mỹ và mức trên 120.000 đô-la Mỹ đối với hợp đồng mua sắm hàng hóa, xây lắp, sản phẩm công trình có giá trị không quá 2.000.000 đô-la Mỹ. Vì mốc hiệu lực ngày 24/09/2026 đã qua, các quy tắc này đang được áp dụng ngay trong quá trình thương thảo và triển khai hợp đồng ở nước ngoài.

Những con số biết nói về ngưỡng nộp bảo lãnh hợp đồng và dự phòng phí

Hệ thống định mức tài chính tại Điều 6 không chỉ ấn định hai ngưỡng cửa đầu tiên cho hợp đồng quy mô vừa mà còn thiết lập toàn bộ khung kiểm soát rủi ro dòng tiền, quy mô gói thầu và dự phòng chi phí cho các dự án đặc thù tại địa bàn ngoài nước. Dưới đây là ý nghĩa cụ thể của từng con số quan trọng đối với kế hoạch tài chính của nhà thầu.

40.000 đô-la Mỹ: Đây là trần tạm ứng miễn bảo lãnh cho hợp đồng tư vấn, phi tư vấn có giá trị tương đương không quá 300.000 đô-la Mỹ theo điểm a khoản 14 Điều 6. Nếu đề xuất tạm ứng vượt quá ngưỡng này dù chỉ một phần nhỏ, nhà thầu tư vấn bắt buộc phải thu xếp chứng thư bảo lãnh với ngân hàng trước khi bên giao thầu chuyển tiền, làm phát sinh chi phí bảo lãnh và thời gian hoàn thiện thủ tục.

80.000 đô-la Mỹ: Với các hợp đồng tư vấn, phi tư vấn có quy mô lớn hơn 300.000 đô-la Mỹ, điểm a khoản 14 Điều 6 nâng trần tạm ứng không cần bảo lãnh lên mức này. Con số này giúp các đơn vị tư vấn thiết kế, khảo sát hoặc giám sát thực hiện gói thầu lớn có dư địa dòng tiền ban đầu rộng hơn để chi trả cho việc huy động nhân sự và khảo sát tại nước sở tại mà chưa phải phát hành bảo lãnh ngay.

300.000 đô-la Mỹ: Đây là đường ranh giới phân tách nhóm hợp đồng tư vấn, phi tư vấn quy mô nhỏ và quy mô lớn tại điểm a khoản 14 Điều 6. Doanh nghiệp cần đối chiếu chính xác giá trị hợp đồng quy đổi sang đô-la Mỹ với mốc này để biết mình thuộc diện bị siết ở ngưỡng 40.000 đô-la Mỹ hay được nới lên ngưỡng 80.000 đô-la Mỹ.

120.000 đô-la Mỹ: Mức trần tạm ứng áp dụng cho hợp đồng mua sắm hàng hóa, xây lắp và sản phẩm công trình có giá trị tương đương không quá 2.000.000 đô-la Mỹ theo điểm b khoản 14 Điều 6. Khi khoản tạm ứng vượt trên 120.000 đô-la Mỹ, nhà thầu xây lắp hoặc nhà cung cấp thiết bị bắt buộc phải có bảo lãnh tạm ứng, tránh tình trạng bên giao thầu giải ngân số vốn lớn mà thiếu công cụ ràng buộc trách nhiệm hoàn ứng.

200.000 đô-la Mỹ: Đối với những gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp hoặc sản phẩm công trình vượt trên 2.000.000 đô-la Mỹ, điểm b khoản 14 Điều 6 quy định giá trị tạm ứng lớn hơn 200.000 đô-la Mỹ mới kích hoạt nghĩa vụ bảo lãnh. Quy định này phản ánh đặc thù các công trình xây dựng trụ sở, nhà ở cán bộ hoặc nhà riêng người đứng đầu cơ quan đại diện thường đòi hỏi lượng vốn tập kết vật tư ban đầu cao.

2.000.000 đô-la Mỹ: Là ngưỡng phân loại quy mô hợp đồng mua sắm hàng hóa, xây lắp và sản phẩm công trình tại điểm b khoản 14 Điều 6. Mọi biến động tỷ giá làm tổng giá trị hợp đồng vượt lên trên hoặc giảm xuống dưới ngưỡng này đều kéo theo sự thay đổi trực tiếp về hạn mức tạm ứng được miễn bảo lãnh.

Tối đa 10%: Điểm c khoản 11 Điều 6 giới hạn tỷ lệ dự phòng cho yếu tố phát sinh về khối lượng trong tổng mức đầu tư và dự toán xây dựng công trình ở mức tối đa này. Con số giúp nhà thầu lường trước trần ngân sách có thể điều chỉnh khi thi công ở nước ngoài phát sinh khối lượng công việc thực tế so với thiết kế ban đầu.

Tối thiểu 5%: Cũng tại điểm c khoản 11 Điều 6, tỷ lệ dự phòng cho yếu tố trượt giá được ấn định ở mức tối thiểu 5% hoặc tính theo tỷ lệ lạm phát tại mỗi địa bàn. Với doanh nghiệp thi công dài ngày ở những quốc gia có biến động giá vật liệu và nhân công mạnh, mức sàn này là cơ sở quan trọng để bảo vệ biên lợi nhuận trong quá trình lập và thương thảo dự toán.

Bảng so sánh các mức tạm ứng bắt buộc bảo lãnh và nguyên tắc áp dụng

Một điểm quan trọng mà các doanh nghiệp thường bỏ sót là các mốc đô-la Mỹ nêu trên không áp dụng máy móc cho mọi dự án ngay từ bước đầu. Theo phần mở đầu khoản 14 Điều 6, việc bảo lãnh tạm ứng hợp đồng trước hết phải thực hiện theo quy định pháp luật của quốc gia nơi đầu tư xây dựng công trình và quy định cụ thể được hai bên ghi nhận trong hợp đồng.

Chỉ trong trường hợp pháp luật của quốc gia sở tại không có quy định cụ thể về bảo lãnh tạm ứng thì cơ quan đại diện và nhà thầu mới áp dụng bảng định mức chuẩn tại điểm a và điểm b khoản 14 Điều 6 như dưới đây.

Bên cạnh bốn nhóm tiêu chuẩn trong bảng trên, điểm d khoản 14 Điều 6 còn mở ra một cơ chế xử lý riêng cho các trường hợp đặc thù không thuộc phạm vi điểm a và điểm b. Khi phát sinh tình huống đặc thù ở địa bàn nước ngoài mà quy chuẩn thông thường không bao quát hết, chủ đầu tư được quyền tự quyết định phương án bảo lãnh tạm ứng và phải chịu trách nhiệm toàn diện về quyết định của mình trước người quyết định đầu tư cùng các cơ quan có liên quan.

Ngoài vấn đề bảo lãnh cho khoản tiền ứng, khoản 13 Điều 6 cũng thiết lập nguyên tắc tương tự đối với mức vốn tạm ứng, việc thu hồi tạm ứng và bảo đảm thực hiện hợp đồng. Theo đó, thứ tự ưu tiên vẫn là pháp luật nước sở tại và hợp đồng; nếu nước sở tại không quy định cụ thể thì áp dụng pháp luật Việt Nam về xây dựng; riêng trường hợp đặc thù do chủ đầu tư tự quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện.

Đặc biệt, điểm d khoản 13 Điều 6 đặt ra ngoại lệ rõ ràng dành cho khối doanh nghiệp nội địa: trường hợp nhà thầu Việt Nam tham gia thực hiện gói thầu thuộc dự án đầu tư của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài thì thực hiện theo quy định của pháp luật Việt Nam đối với mức vốn tạm ứng, thu hồi tạm ứng và bảo đảm thực hiện hợp đồng. Điều này giúp doanh nghiệp trong nước tránh bị lúng túng trước các quy tắc quá khác biệt của địa bàn nước ngoài đối với ba nội dung cốt lõi này.

Thủ tục thực hiện, quy đổi tỷ giá và tình huống minh họa

Về trình tự thực hiện, điểm c khoản 14 Điều 6 quy định chặt chẽ rằng trước khi bên giao thầu thực hiện việc tạm ứng hợp đồng cho bên nhận thầu theo điểm a và điểm b, bên nhận thầu phải nộp cho bên giao thầu bảo lãnh tạm ứng hợp đồng. Quy định đặt nghĩa vụ nộp chứng thư bảo lãnh vào thời điểm trước khi nhận tiền đồng nghĩa với việc cơ quan đại diện không được phép giải ngân vốn tạm ứng trước rồi cho nhà thầu bổ sung hồ sơ bảo lãnh sau.

Không chỉ ràng buộc về thời điểm, điểm c khoản 14 Điều 6 còn yêu cầu bảo lãnh tạm ứng phải có giá trị và loại tiền tương đương với khoản tiền tạm ứng hợp đồng. Nếu hợp đồng thanh toán khoản tạm ứng bằng đồng đô-la Mỹ hoặc đồng tiền sở tại nào, chứng thư bảo lãnh do ngân hàng phát hành phải thể hiện đúng loại tiền và đúng giá trị tương ứng với số tiền mà nhà thầu nhận về tài khoản, qua đó loại trừ rủi ro chênh lệch tỷ giá khi cần thu hồi khoản ứng.

Để xác định giá trị hợp đồng và khoản tạm ứng quy đổi sang đô-la Mỹ nhằm đối chiếu với các ngưỡng 300.000 đô-la Mỹ hay 2.000.000 đô-la Mỹ, doanh nghiệp cần phân biệt hai nguồn vốn theo khoản 10 và khoản 12 Điều 6:

• Đối với gói thầu sử dụng dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước: Theo điểm a khoản 10 Điều 6, tỷ giá giữa đồng đô-la Mỹ và đồng tiền sở tại dùng để xác định hạn mức gói thầu là tỷ giá bán đô-la Mỹ vào ngày làm việc cuối cùng của năm liền trước do ngân hàng nơi cơ quan đại diện mở tài khoản niêm yết. Còn tỷ giá giữa đồng đô-la Mỹ và đồng Việt Nam để xác định dự toán tối đa cho các nhiệm vụ sửa chữa, cải tạo, nâng cấp, mở rộng hoặc xây dựng mới hạng mục công trình theo khoản 9 Điều 6 (dẫn chiếu điểm b khoản 2 Điều 4 Nghị định số 104/2026/NĐ-CP) là tỷ giá lập dự toán theo quy định tại điểm b khoản 10 Điều 6.
• Đối với dự án sử dụng vốn đầu tư công: Khoản 12 Điều 6 quy định việc giao kế hoạch vốn đầu năm áp dụng tỷ giá theo khoản 1 Điều 9 Nghị định số 129/2026/NĐ-CP; trường hợp điều chỉnh, bổ sung trong năm sẽ dùng tỷ giá hạch toán ngoại tệ do Bộ Tài chính thông báo tại thời điểm giao điều chỉnh. Đặc biệt, theo điểm d khoản 12 Điều 6, tỷ giá tại Quyết định phê duyệt hoặc điều chỉnh dự toán gói thầu sẽ làm căn cứ theo dõi, đối chiếu, điều chỉnh dự toán tiền Việt Nam và phục vụ quyết toán vốn đầu tư gói thầu, dự án.

Ngoài ra, khi xây dựng giá dự thầu hoặc báo giá cho công trình tại nước ngoài, khoản 11 Điều 6 cho phép bên lập dự toán tính đúng, tính đủ theo khối lượng công việc thực tế và địa bàn triển khai, bao gồm cả các chi phí đặc thù liên quan đến yếu tố nước ngoài như chi phí đi lại, lưu trú quốc tế, dịch thuật chuyên ngành và thuê chuyên gia bản địa hỗ trợ. Nếu nước sở tại không có đủ cơ sở xác định chi phí theo quy định địa phương, dự toán bước thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công có thể căn cứ vào báo giá của nhà thầu địa phương (khuyến khích thu thập nhiều hơn 01 báo giá) hoặc chứng thư thẩm định giá.

Tình huống minh họa thực tế: Giả sử một cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài triển khai dự án cải tạo trụ sở thuộc nhóm công trình đặc thù quy định tại khoản 2 Điều 6 tại quốc gia mà pháp luật sở tại không có quy định cụ thể về bảo lãnh tạm ứng. Cơ quan đại diện ký đồng thời hai hợp đồng: một hợp đồng tư vấn thiết kế có giá trị tương đương không quá 300.000 đô-la Mỹ và một hợp đồng xây lắp có giá trị tương đương không quá 2.000.000 đô-la Mỹ.

Khi triển khai, đơn vị tư vấn đề nghị tạm ứng ở mức vượt quá 40.000 đô-la Mỹ, còn doanh nghiệp xây lắp đề nghị tạm ứng ở mức vượt quá 120.000 đô-la Mỹ. Căn cứ điểm a, điểm b và điểm c khoản 14 Điều 6, cơ quan đại diện bắt buộc phải yêu cầu cả hai nhà thầu nộp trước bảo lãnh tạm ứng có giá trị và loại tiền đúng bằng khoản tiền tạm ứng thì mới được phép chuyển tiền. Ngược lại, nếu trong hợp đồng tư vấn nói trên, nhà thầu chủ động đề nghị mức tạm ứng từ 40.000 đô-la Mỹ trở xuống và phù hợp với thỏa thuận trong hợp đồng, nghĩa vụ nộp bảo lãnh tạm ứng theo điểm a khoản 14 Điều 6 sẽ không bị kích hoạt, giúp doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí phát hành thư bảo lãnh ngân hàng.

Ai bị ảnh hưởng và doanh nghiệp cần làm gì ngay lúc này

Quy định tại Điều 6 tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi chủ thể tham gia đầu tư xây dựng và mua sắm tài sản tại các cơ quan Việt Nam ở nước ngoài, bao gồm trụ sở làm việc, nhà ở cán bộ nhân viên, nhà riêng người đứng đầu cơ quan đại diện và các công trình khác (khoản 2 Điều 6), cũng như hoạt động mua sắm, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp tài sản, trang thiết bị hay thuê dịch vụ (khoản 7 Điều 6). Mỗi nhóm đối tượng cần chủ động rà soát quy trình để tránh ách tắc thanh toán:

1. Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tư vấn, phi tư vấn: Cần kiểm tra tổng giá trị hợp đồng quy đổi sang đô-la Mỹ đang nằm dưới hay trên mốc 300.000 đô-la Mỹ. Nếu kế hoạch dòng tiền giai đoạn đầu đòi hỏi nhận tạm ứng lớn hơn 40.000 đô-la Mỹ (hoặc lớn hơn 80.000 đô-la Mỹ với gói thầu trên 300.000 đô-la Mỹ), doanh nghiệp phải làm việc sớm với ngân hàng phát hành bảo lãnh để không bị trễ tiến độ giải ngân.
2. Doanh nghiệp xây lắp và cung cấp hàng hóa, thiết bị: Cần rà soát ngưỡng giá trị hợp đồng 2.000.000 đô-la Mỹ và nhu cầu vốn nhập khẩu thiết bị, vật tư ban đầu. Nếu mức tạm ứng vượt trên 120.000 đô-la Mỹ (hoặc trên 200.000 đô-la Mỹ với hợp đồng trên 2.000.000 đô-la Mỹ), doanh nghiệp phải tính luôn chi phí phí bảo lãnh và thời gian phát hành chứng thư vào phương án tài chính trước khi ký hợp đồng.
3. Nhà thầu Việt Nam thi công gói thầu ở nước ngoài: Ngoài việc đối chiếu các ngưỡng bảo lãnh tạm ứng theo khoản 14 Điều 6 khi luật nước sở tại không quy định cụ thể, nhà thầu Việt Nam phải tuân thủ quy định của pháp luật Việt Nam về mức vốn tạm ứng, thu hồi tạm ứng và bảo đảm thực hiện hợp đồng theo điểm d khoản 13 Điều 6.
4. Chủ đầu tư là cơ quan đại diện và cơ quan quản lý: Theo khoản 8 Điều 6, chủ đầu tư chịu trách nhiệm lựa chọn nhà thầu có khả năng thực hiện gói thầu trên cơ sở bảo đảm hiệu quả kinh tế và chịu trách nhiệm giải trình. Khi duyệt hồ sơ thanh toán tạm ứng, bộ phận kế toán và quản lý dự án phải kiểm tra tính hợp lệ về giá trị, loại tiền của thư bảo lãnh trước khi chuyển khoản; nếu phát sinh trường hợp đặc thù theo điểm d khoản 14 Điều 6, phải lưu trữ đầy đủ hồ sơ giải trình trách nhiệm trước người quyết định đầu tư.

Câu hỏi thường gặp về bảo lãnh tạm ứng ở nước ngoài

Gói thầu tại nước có quy định riêng về bảo lãnh tạm ứng thì áp dụng theo luật nào?

Theo khoản 14 Điều 6, bảo lãnh tạm ứng hợp đồng trước hết thực hiện theo quy định pháp luật của quốc gia nơi đầu tư xây dựng công trình và quy định cụ thể trong hợp đồng. Các mốc 40.000 đô-la Mỹ, 80.000 đô-la Mỹ, 120.000 đô-la Mỹ hay 200.000 đô-la Mỹ chỉ được áp dụng khi pháp luật của quốc gia sở tại không có quy định cụ thể về nội dung này.

Nhà thầu Việt Nam thực hiện gói thầu cho cơ quan đại diện chịu sự điều chỉnh của luật nào về tạm ứng?

Theo điểm d khoản 13 Điều 6, trường hợp nhà thầu Việt Nam tham gia thực hiện gói thầu thuộc dự án đầu tư của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài thì thực hiện theo quy định của pháp luật Việt Nam đối với mức vốn tạm ứng, thu hồi tạm ứng và bảo đảm thực hiện hợp đồng. Riêng điều kiện bảo lãnh tạm ứng vẫn tuân theo cơ chế đối chiếu pháp luật nước sở tại, hợp đồng và các mốc tại khoản 14 Điều 6.

Trường hợp dự án đặc thù không nằm trong các nhóm thông thường thì xử lý ra sao?

Đối với các tình huống đặc thù không thuộc điểm a và điểm b khoản 14 Điều 6, điểm d khoản 14 Điều 6 trao quyền cho chủ đầu tư tự quyết định phương án bảo lãnh tạm ứng. Đi kèm với quyền tự quyết này, chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm toàn diện về quyết định của mình trước người quyết định đầu tư và các cơ quan có liên quan.

Tỷ giá quy đổi giữa đô-la Mỹ và tiền sở tại để xác định hạn mức gói thầu chi thường xuyên lấy theo thời điểm nào?

Theo điểm a khoản 10 Điều 6, đối với các gói thầu sử dụng từ dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước, tỷ giá giữa đồng đô-la Mỹ và đồng tiền sở tại để xác định hạn mức gói thầu là tỷ giá bán đô-la Mỹ ngày làm việc cuối cùng của năm liền trước do ngân hàng nơi cơ quan đại diện mở tài khoản niêm yết.

Tổng kết nghĩa vụ bảo lãnh và việc doanh nghiệp cần rà soát

Điểm cốt lõi tại Điều 6 mà mọi nhà thầu cần ghi nhớ là nghĩa vụ bảo lãnh tạm ứng đã được lượng hóa thành hai ngưỡng phổ biến là trên 40.000 đô-la Mỹ cho hợp đồng tư vấn, phi tư vấn đến 300.000 đô-la Mỹ và trên 120.000 đô-la Mỹ cho hợp đồng mua sắm hàng hóa, xây lắp đến 2.000.000 đô-la Mỹ, kèm nguyên tắc bắt buộc nộp bảo lãnh đúng loại tiền và tương đương giá trị trước khi nhận tiền tạm ứng. Quy định sửa đổi này đã có hiệu lực từ ngày 24/09/2026 và đang trực tiếp chi phối các giao dịch giải ngân hiện nay.

Trước khi ký hợp đồng hoặc gửi đề nghị tạm ứng cho cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, doanh nghiệp nên kiểm tra lại hiệu lực thi hành gắn với thời điểm ký kết, đối chiếu trực tiếp toàn văn các điều khoản liên quan đến tỷ giá, dự phòng phí, tạm ứng và bảo đảm thực hiện hợp đồng, đồng thời tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý hoặc ngân hàng tài trợ thương mại tại địa bàn thực hiện dự án để chuẩn bị đúng mẫu chứng thư bảo lãnh hợp lệ.