Chứng chỉ đại lý bảo hiểm trước 01/01/2023 hết hạn dùng sau 30/06/2026

Theo quy định tại Văn bản hợp nhất 06/2026/VBHN-TT-BTC, thời hạn sử dụng đối với chứng chỉ đại lý bảo hiểm được cấp trước ngày 01/01/2023 đã chính thức khép lại sau ngày 30/06/2026. Tính đến thời điểm hiện tại của tháng 11/2026, các đại lý bảo hiểm chưa thực hiện chuyển đổi hoặc chưa sở hữu văn bằng mới theo khung phân loại hiện hành không còn đủ điều kiện pháp lý để tiếp tục hoạt động bán buôn hay khai thác các hợp đồng bảo hiểm tương ứng trên thị trường.

Phạm vi áp dụng và đối tượng chịu sự điều chỉnh trực tiếp

Quy định pháp lý tại Điều 2 xác định rõ các chủ thể thuộc diện chịu tác động điều chỉnh của các điều khoản về chứng chỉ chuyên môn, bao gồm:

• Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm thuộc Bộ Tài chính theo khoản 1 Điều 2.
• Các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài và tổ chức tương hỗ cung cấp bảo hiểm vi mô theo khoản 2 Điều 2.
• Các cơ sở đào tạo về bảo hiểm trong nước theo quy định tại Điều 7 và cơ sở đào tạo nước ngoài quy định tại Điều 8 căn cứ khoản 3 và khoản 6 Điều 2.
• Các cá nhân tham gia dự thi và đặc biệt là các cá nhân có chứng chỉ bảo hiểm, chứng chỉ đại lý bảo hiểm được cấp trước ngày 01/01/2023 theo quy định tại khoản 5 Điều 2.
• Tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác đào tạo, tổ chức thi, cấp văn bằng theo khoản 7 Điều 2.

Đối chiếu với thời điểm hiện tại, nhóm cá nhân nắm giữ chứng chỉ cấp trước mốc 01/01/2023 là đối tượng chịu ảnh hưởng sâu sắc nhất, do quyền sử dụng mặc định trong giai đoạn chuyển tiếp đã chấm dứt hoàn toàn sau ngày 30/06/2026 theo khoản 2 Điều 19.

So sánh quy định chứng chỉ đại lý bảo hiểm cũ và mới

Sự khác biệt lớn nhất giữa quy định chuyển tiếp trước đây và quy chế phân loại hiện hành tập trung ở tính chi tiết hóa phạm vi khai thác của từng loại chứng chỉ nghiệp vụ. Cụ thể, Điều 19 thiết lập cấu trúc phân nhóm chứng chỉ mới cùng cơ chế quy đổi giá trị tương đương:

Chi tiết 6 loại chứng chỉ đại lý bảo hiểm theo khung quy chuẩn hiện hành

Căn cứ theo khoản 1 Điều 19, hệ thống văn bằng hành nghề dành cho đại lý bảo hiểm được chuẩn hóa thành 6 nhóm danh mục độc lập:

1. Chứng chỉ đại lý bảo hiểm nhân thọ cơ bản: Quy định tại điểm a khoản 1 Điều 19.
2. Chứng chỉ đại lý bảo hiểm liên kết đơn vị: Quy định tại điểm b khoản 1 Điều 19.
3. Chứng chỉ đại lý bảo hiểm phi nhân thọ cơ bản: Quy định tại điểm c khoản 1 Điều 19.
4. Chứng chỉ đại lý bảo hiểm hàng hải: Quy định tại điểm d khoản 1 Điều 19.
5. Chứng chỉ đại lý bảo hiểm hàng không: Quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 19.
6. Chứng chỉ đại lý bảo hiểm sức khỏe: Quy định tại điểm e khoản 1 Điều 19.

Việc phân chia cụ thể nêu trên nhằm xác lập ranh giới chuyên môn rõ ràng, đòi hỏi cá nhân hành nghề phải sở hữu đúng văn bằng tương thích với từng sản phẩm nghiệp vụ cụ thể khi triển khai hợp đồng với khách hàng.

Phạm vi sử dụng đối với từng loại chứng chỉ theo quy định

Khoản 3 Điều 19 quy định chi tiết về phạm vi sử dụng hợp pháp của từng loại văn bằng đại lý:

• Đối với chứng chỉ đại lý bảo hiểm nhân thọ cơ bản: Theo điểm a khoản 3 Điều 19, được sử dụng để thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm đối với các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ (trừ sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị) và sản phẩm bảo hiểm sức khỏe.
• Đối với chứng chỉ đại lý bảo hiểm liên kết đơn vị: Theo điểm b khoản 3 Điều 19, được sử dụng để thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm đối với các sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị.
• Đối với chứng chỉ đại lý bảo hiểm phi nhân thọ cơ bản: Theo điểm c khoản 3 Điều 19, được sử dụng để thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm đối với các sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ (ngoại trừ sản phẩm bảo hiểm hàng hải, sản phẩm bảo hiểm hàng không), các sản phẩm thuộc loại hình bảo hiểm sức khỏe có thời hạn từ 01 năm trở xuống và các sản phẩm bảo hiểm tử kỳ có thời hạn từ 01 năm trở xuống.
• Đối với chứng chỉ đại lý bảo hiểm hàng hải: Theo điểm d khoản 3 Điều 19, được sử dụng để thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm đối với các sản phẩm bảo hiểm hàng hải.
• Đối với chứng chỉ đại lý bảo hiểm hàng không: Theo điểm đ khoản 3 Điều 19, được sử dụng để thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm đối với các sản phẩm bảo hiểm hàng không.
• Đối với chứng chỉ đại lý bảo hiểm sức khỏe: Theo điểm e khoản 3 Điều 19, được sử dụng để thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm đối với các sản phẩm bảo hiểm sức khỏe và các sản phẩm bảo hiểm tử kỳ có thời hạn từ 01 năm trở xuống.

Cơ chế quy đổi giá trị tương đương trong thời gian chuyển tiếp

Trước mốc thời hạn 30/06/2026, văn bản đã thiết lập công thức đối chiếu tương đương tại khoản 2 Điều 19 nhằm đảm bảo tính liên tục cho các cá nhân đang hoạt động:

“Chứng chỉ đại lý bảo hiểm được cấp trước ngày 01 tháng 01 năm 2023 được sử dụng đến hết ngày 30 tháng 06 năm 2026. Trong thời gian chưa được chuyển đổi sang chứng chỉ đại lý bảo hiểm quy định tại Thông tư này, chứng chỉ đại lý bảo hiểm được cấp trước ngày 01 tháng 01 năm 2023 được quy đổi như sau:
a) Chứng chỉ đại lý bảo hiểm do cơ sở đào tạo đại lý bảo hiểm nhân thọ cấp có giá trị tương đương chứng chỉ quy định tại điểm a khoản 1 Điều này;
b) Chứng chỉ đại lý bảo hiểm liên kết đơn vị do cơ sở đào tạo đại lý bảo hiểm nhân thọ cấp có giá trị tương đương chứng chỉ quy định tại điểm b khoản 1 Điều này;
c) Chứng chỉ đại lý bảo hiểm do cơ sở đào tạo đại lý bảo hiểm phi nhân thọ cấp có giá trị tương đương chứng chỉ quy định tại điểm c, điểm d, điểm đ khoản 1 Điều này.”

Do thời hạn ngày 30/06/2026 đã trôi qua, cơ chế tự động quy đổi này không còn giá trị bảo lưu quyền hành nghề nếu cá nhân chưa hoàn tất việc cấp đổi hoặc thi cấp mới chứng chỉ tương ứng theo quy chế chuẩn hóa.

Tình huống minh họa thực tế về việc áp dụng chứng chỉ

Để nhận định rõ tác động pháp lý tại thời điểm cuối năm 2026, hãy xem xét tình huống thực tế của một đại lý được cấp chứng chỉ trước ngày 01/01/2023:

Đại lý A sở hữu chứng chỉ do cơ sở đào tạo đại lý bảo hiểm phi nhân thọ cấp vào năm 2022. Theo điểm c khoản 2 Điều 19, trong thời gian chuyển tiếp trước đây, chứng chỉ này được công nhận có giá trị tương đương cả 3 loại: chứng chỉ đại lý bảo hiểm phi nhân thọ cơ bản (điểm c khoản 1 Điều 19), chứng chỉ đại lý bảo hiểm hàng hải (điểm d khoản 1 Điều 19) và chứng chỉ đại lý bảo hiểm hàng không (điểm đ khoản 1 Điều 19).

Tuy nhiên, mốc thời gian chuyển tiếp tối đa theo khoản 2 Điều 19 là ngày 30/06/2026. Bước sang tháng 11/2026, nếu đại lý A chưa hoàn tất thủ tục chuyển đổi sang mẫu chứng chỉ theo quy định mới, đại lý A không còn quyền sử dụng văn bằng cũ năm 2022 để tư vấn, giao kết các sản phẩm phi nhân thọ, hàng hải hay hàng không. Doanh nghiệp bảo hiểm sử dụng đại lý A cũng không thể ghi nhận nghiệp vụ hợp lệ nếu chứng chỉ cũ đã quá hạn dùng định sẵn.

Bãi bỏ hoàn toàn các quy định về chứng chỉ phụ trợ bảo hiểm

Bên cạnh việc siết chặt hạn dùng của chứng chỉ đại lý, một thay đổi lập pháp quan trọng khác đã có hiệu lực là việc bãi bỏ quy chế về chứng chỉ phụ trợ bảo hiểm. Căn cứ theo chú thích Điều 6, điều khoản quy định về chứng chỉ phụ trợ bảo hiểm đã chính thức bị bãi bỏ theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Thông tư số 151/2025/TT-BTC, có hiệu lực kể từ ngày 01/07/2026.

Đồng thời, toàn bộ các cụm từ liên quan đến “chứng chỉ về phụ trợ bảo hiểm” tại tên gọi của văn bản, tại khoản 4 Điều 143 (bãi bỏ theo khoản 1 Điều 2 Thông tư 151/2025/TT-BTC), cũng như tại các điểm khoản của Điều 2 về đối tượng áp dụng đều đã được loại bỏ kể từ ngày 01/07/2026. Điều này khẳng định hoạt động quản lý đào tạo, thi và cấp chứng chỉ từ thời điểm giữa năm 2026 trở đi chỉ còn tập trung vào ba nhóm chính ngạch: chứng chỉ bảo hiểm, chứng chỉ đại lý bảo hiểm và chứng chỉ môi giới bảo hiểm theo khoản 4, khoản 7 Điều 2.

Người trong ngành cần kiểm tra và thực hiện ngay những gì?

Nhằm phòng tránh các vi phạm về điều kiện hành nghề ở thời điểm hiện tại, các bên liên quan cần thực hiện các bước rà soát:

• Đối với cá nhân đại lý bảo hiểm: Kiểm tra lại chính xác ngày cấp trên văn bằng hiện có. Nếu chứng chỉ mang ngày cấp trước ngày 01/01/2023, cá nhân không được tiếp tục sử dụng để hoạt động bán bảo hiểm vì mốc 30/06/2026 đã qua; cần chủ động đăng ký tham gia các khóa đào tạo, kỳ thi sát hạch để được cấp chứng chỉ mới tương ứng theo các nhóm nghiệp vụ quy định tại khoản 1 Điều 19.
• Đối với doanh nghiệp bảo hiểm: Rà soát toàn bộ cơ sở dữ liệu hồ sơ đại lý trực thuộc. Chấm dứt việc phân bổ chỉ tiêu, phân quyền giao kết hợp đồng đối với các mã đại lý vẫn đang sử dụng chứng chỉ cấp trước ngày 01/01/2023 mà chưa cập nhật chứng chỉ mới hợp lệ theo khoản 2 Điều 19.
• Đối với tổ chức, cá nhân hoạt động phụ trợ: Cập nhật quy chế không còn quản lý chứng chỉ phụ trợ bảo hiểm kể từ ngày 01/07/2026 do Điều 6 đã bị bãi bỏ.

Câu hỏi thường gặp về chứng chỉ đại lý bảo hiểm

Chứng chỉ đại lý bảo hiểm cấp trước ngày 01/01/2023 hiện nay còn dùng được không?

Không. Căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 19, chứng chỉ đại lý bảo hiểm cấp trước ngày 01/01/2023 chỉ được phép sử dụng đến hết ngày 30/06/2026. Hiện tại quy định chuyển tiếp đã kết thúc, văn bằng này không còn hiệu lực hành nghề.

Có chứng chỉ đại lý bảo hiểm nhân thọ cơ bản thì được bán những sản phẩm nào?

Căn cứ điểm a khoản 3 Điều 19, chứng chỉ đại lý bảo hiểm nhân thọ cơ bản được sử dụng để thực hiện hoạt động đại lý đối với các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ (trừ sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị) và các sản phẩm bảo hiểm sức khỏe.

Chứng chỉ phi nhân thọ cơ bản có được bán sản phẩm bảo hiểm tử kỳ không?

Có. Căn cứ điểm c khoản 3 Điều 19, chứng chỉ đại lý bảo hiểm phi nhân thọ cơ bản được sử dụng đối với các sản phẩm phi nhân thọ (trừ hàng hải, hàng không), các sản phẩm bảo hiểm sức khỏe có thời hạn từ 01 năm trở xuống và các sản phẩm bảo hiểm tử kỳ có thời hạn từ 01 năm trở xuống.

Chứng chỉ phụ trợ bảo hiểm hiện nay còn áp dụng theo văn bản này không?

Không. Điều 6 quy định về chứng chỉ phụ trợ bảo hiểm đã được bãi bỏ hoàn toàn theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Thông tư số 151/2025/TT-BTC, áp dụng từ ngày 01/07/2026.

Kết luận và khuyến nghị rà soát pháp lý

Mốc thời gian 30/06/2026 đã chính thức khép lại lộ trình sử dụng các chứng chỉ đại lý bảo hiểm cũ được cấp trước ngày 01/01/2023. Cá nhân đại lý và các doanh nghiệp bảo hiểm cần chủ động kiểm tra hiệu lực văn bằng trong hệ thống, đối chiếu trực tiếp với các điều khoản của văn bản pháp luật hiện hành và liên hệ tư vấn pháp lý chuyên ngành khi cần hoàn thiện hồ sơ chứng chỉ theo chuẩn mới nhằm bảo đảm tính hợp pháp cho mọi giao dịch bảo hiểm.