Thời hạn 24 giờ báo cáo khẩn cấp khi xảy ra sự kiện bất thường bức xạ

Thông tư 65/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ quy định chặt chẽ trách nhiệm thông tin khi phát sinh sự kiện bất thường bức xạ tại các cơ sở hạt nhân. Việc nắm bắt mốc thời gian báo cáo và chu kỳ kiểm tra giúp người đứng đầu tổ chức vận hành chủ động kiểm soát rủi ro pháp lý và an toàn kỹ thuật.

Ý nghĩa con số 24 giờ: Thời hạn báo cáo sự kiện bất thường bức xạ khẩn cấp

Quy định tại khoản 3 Điều 54 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN nêu rõ thời hạn 24 giờ là mốc bắt buộc để gửi báo cáo đột xuất về cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia. Thời điểm tính hạn bắt đầu ngay từ lúc phát hiện vi phạm hoặc sự cố kỹ thuật ảnh hưởng tới an toàn.

Trách nhiệm lập và gửi báo cáo thuộc về văn phòng giám sát hoặc người được cử giám sát theo quyết định điều động. Trường hợp cơ sở không thành lập văn phòng giám sát riêng, người thực hiện giám sát được giao nhiệm vụ phải trực tiếp chịu trách nhiệm lập và gửi văn bản đúng thời gian quy định tại khoản 5 Điều 54 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN.

3 nhóm sự kiện buộc phải kích hoạt báo cáo trong 24 giờ

Khoản 3 Điều 54 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN phân loại 3 nhóm tình huống kích hoạt nghĩa vụ báo cáo đột xuất:

• Sự kiện vận hành quan trọng: Khởi động hoặc dừng lò phản ứng không theo kế hoạch; hệ thống an toàn bị kích hoạt ngoài dự kiến; vận hành thiết bị vượt quá điều kiện và giới hạn vận hành cho phép; xảy ra mất điện bất thường; gặp sự cố tại các hạng mục công trình hoặc thiết bị quan trọng về an toàn (điểm a khoản 3 Điều 54).
• Vi phạm quy chuẩn: Phát hiện hành vi vi phạm nghiêm trọng các điều kiện ghi trong giấy phép hoặc vi phạm quy trình vận hành có nguy cơ gây ảnh hưởng tới chức năng bảo đảm an toàn (điểm b khoản 3 Điều 54).
• Sự cố bức xạ, hạt nhân: Xuất hiện sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân hoặc các hiện tượng, dấu hiệu cho thấy chất phóng xạ phát tán ra ngoài phạm vi kiểm soát (điểm c khoản 3 Điều 54).

6 nội dung cốt lõi của hồ sơ báo cáo đột xuất

Khi gửi báo cáo khẩn cấp, đơn vị giám sát phải bảo đảm đầy đủ 6 nhóm dữ liệu quy định tại khoản 4 Điều 54 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN:

1. Thời điểm phát sinh sự kiện và thời điểm người có trách nhiệm phát hiện sự việc (điểm a).
2. Mô tả chi tiết toàn bộ diễn biến sự kiện theo đúng trình tự thời gian xảy ra (điểm b).
3. Trạng thái vận hành thực tế của cơ sở tại thời điểm báo cáo, bao gồm thông số công suất, chế độ vận hành và trạng thái của các hệ thống an toàn liên quan (điểm c).
4. Đánh giá sơ bộ về mức độ ảnh hưởng của sự kiện, sự cố tới an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và kết quả phân loại sự cố nếu có (điểm d).
5. Các hoạt động ứng phó ban đầu cùng giải pháp khắc phục do tổ chức vận hành đã triển khai (điểm đ).
6. Kiến nghị và đề xuất biện pháp xử lý tiếp theo gửi cơ quan quản lý (điểm e).

Các mốc định kỳ: 03 năm, 04 năm và 05 năm trong thanh tra, kiểm tra

Bên cạnh nghĩa vụ báo cáo sự cố phát sinh, Điều 5 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN phân cấp tần suất thanh tra, kiểm tra chuyên ngành định kỳ dựa trên mức độ rủi ro bức xạ đối với các cơ sở không thuộc diện quy định tại khoản 1 Điều 91 Nghị định số 332/2025/NĐ-CP.

Chu kỳ giám sát định kỳ và mốc thời hạn ngày 15 tháng 01

Hệ thống giám sát an toàn vận hành liên tục qua các chu kỳ thời gian từ cấp cơ sở đến cơ quan quản lý nhà nước theo quy định tại khoản 1 Điều 54 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN:

• Báo cáo tuần: Lập trong giai đoạn xây dựng và vận hành thử; do văn phòng giám sát thực hiện và gửi cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia (điểm a khoản 1 Điều 54).
• Báo cáo tháng: Văn phòng giám sát lập gửi cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia. Riêng giai đoạn vận hành thử, cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia chuyển báo cáo này lên Bộ Khoa học và Công nghệ (điểm b và điểm c khoản 1 Điều 54).
• Báo cáo quý: Cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia tổng hợp từ báo cáo tháng của văn phòng giám sát để báo cáo Bộ Khoa học và Công nghệ (điểm d khoản 1 Điều 54).
• Báo cáo năm: Cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia tổng hợp từ các báo cáo quý để gửi Bộ Khoa học và Công nghệ trước mốc thời hạn ngày 15 tháng 01 hằng năm (điểm đ khoản 1 Điều 54).

Về công khai thông tin, khoản 6 Điều 54 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN quy định cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia phải công khai trên Cổng thông tin điện tử kết quả giám sát hằng quý, hằng năm, kết quả quan trắc phóng xạ môi trường, hiệu suất an toàn nhà máy điện hạt nhân và các phát hiện nghiêm trọng; Bộ Khoa học và Công nghệ công khai kết quả giám sát hằng năm trên Cổng thông tin của Bộ (trừ nội dung bí mật nhà nước, bí mật công nghệ).

Tình huống xử lý thông tin tại cơ sở vận hành

Tại một cơ sở nghiên cứu hạt nhân, hệ thống ghi nhận tình huống mất điện bất thường dẫn đến việc dừng lò phản ứng không nằm trong kế hoạch vận hành định kỳ.

Căn cứ điểm a khoản 3 Điều 54 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN, đây là sự kiện vận hành quan trọng bắt buộc lập báo cáo đột xuất. Người phụ trách giám sát tại chỗ phải hoàn thành văn bản mô tả diễn biến, trạng thái lò phản ứng và gửi về cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia trước khi hết 24 giờ tính từ lúc mất điện.

Ai chịu ảnh hưởng và trách nhiệm thực hiện

• Người đứng đầu tổ chức vận hành nhà máy điện hạt nhân, lò phản ứng: Thiết lập cơ chế ghi nhận trạng thái kỹ thuật 24/7 để cung cấp ngay dữ liệu công suất, chế độ an toàn cho người giám sát khi phát sinh sự cố.
• Văn phòng giám sát và người thực hiện giám sát: Soạn thảo báo cáo đột xuất trong 24 giờ theo khoản 3 Điều 54; lập báo cáo định kỳ tuần, tháng theo khoản 1 Điều 54; áp dụng đúng biểu mẫu Phụ lục I theo khoản 2 Điều 5 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN.
• Tổ chức sử dụng nguồn phóng xạ, khoáng sản phóng xạ: Chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật phục vụ thanh tra, kiểm tra chuyên ngành định kỳ với tần suất 01 lần trong 03 năm theo điểm a khoản 1 Điều 5 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN.
• Cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia: Tiếp nhận báo cáo 24 giờ, tổng hợp báo cáo quý và gửi báo cáo năm cho Bộ Khoa học và Công nghệ trước ngày 15 tháng 01 hằng năm theo điểm đ khoản 1 Điều 54 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN.

Câu hỏi thường gặp

Không lập văn phòng giám sát thì ai gửi báo cáo 24 giờ?

Theo khoản 5 Điều 54 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN, trường hợp không thành lập văn phòng giám sát, người thực hiện giám sát chịu trách nhiệm lập và gửi báo cáo theo phân công tại quyết định cử người giám sát.

Báo cáo năm của cơ quan an toàn bức xạ phải nộp khi nào?

Theo điểm đ khoản 1 Điều 54 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN, cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia tổng hợp báo cáo quý và gửi Bộ Khoa học và Công nghệ trước ngày 15 tháng 01 hằng năm.

Thiết bị X-quang chẩn đoán y tế có tần suất thanh tra thế nào?

Theo điểm c khoản 1 Điều 5 Thông tư 65/2026/TT-BKHCN, tổ chức, cá nhân sử dụng thiết bị X-quang chẩn đoán y tế chịu tần suất thanh tra, kiểm tra ít nhất 01 lần trong 05 năm.

Kiểm tra tính tuân thủ quy trình an toàn

Thời hạn 24 giờ báo cáo đột xuất là yêu cầu then chốt nhằm ngăn chặn nguy cơ mất kiểm soát an toàn hạt nhân và bức xạ. Lãnh đạo các tổ chức vận hành, doanh nghiệp sử dụng nguồn phóng xạ cần chủ động đối chiếu quy trình nội bộ với Thông tư 65/2026/TT-BKHCN để bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành.