Hơn 5.658 tỷ đồng dự toán chi năm 2026 đối diện nguy cơ bị cắt giảm

Theo Báo cáo 909/BC-BTC ngày 03/11/2026 của Bộ Tài chính, cơ quan tài chính đang tổng hợp để trình cấp có thẩm quyền phương án điều chỉnh giảm dự toán chi năm 2026 đối với nguồn ngân sách trung ương thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia chưa xác định được phương án phân bổ. Động thái này trực tiếp tác động tới tiến độ giải ngân vốn công cũng như việc chuẩn bị nguồn lực của các chủ đầu tư, nhà thầu tham gia triển khai dự án.

Chi tiết cơ cấu nguồn vốn đối diện nguy cơ bị cắt giảm

Theo Mục II.2.2 Báo cáo 909/BC-BTC, tổng số ngân sách chưa có phương án phân bổ là 5.658,537 tỷ đồng. Khoản kinh phí này thuộc nguồn vốn ngân sách trung ương bố trí cho các chương trình mục tiêu quốc gia nhưng đến kỳ báo cáo tháng 10/2026 vẫn nằm trong tình trạng tồn đọng kế hoạch.

Khoản tiền hơn 5.658 tỷ đồng gồm hai nhóm chi tiêu rõ rệt:

• Vốn đầu tư công: 4.658,946 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng lớn nhất, chưa thể giao danh mục chi tiết đến từng dự án cụ thể.
• Kinh phí thường xuyên: 999,591 tỷ đồng, phục vụ hoạt động duy tu, quản lý, vận hành các nhiệm vụ mục tiêu.

Nguyên nhân khiến dự toán chi năm 2026 chưa thể giao hết

Theo Mục II.2.2 Báo cáo 909/BC-BTC, lý do trực tiếp dẫn đến việc tồn đọng số tiền này là do các Bộ Chủ chương trình không đề xuất phương án phân bổ. Việc chậm trễ xác lập danh mục và định mức chi từ cấp quản lý ngành khiến cơ quan tài chính không có căn cứ giao ngân sách chi tiết.

Hệ quả pháp lý được quy định rõ tại Mục II.2.2:

Bộ Tài chính sẽ tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh giảm dự toán chi NSTW năm 2026 của các CTMTQG theo quy định.

Tình hình giải ngân các nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia

Theo Mục 2.3 Báo cáo 909/BC-BTC, tính đến hết ngày 31/10/2026, lũy kế giải ngân nguồn vốn bố trí cho giai đoạn 2026-2030 đạt 3.385,08 tỷ đồng, chỉ bằng 11,1% kế hoạch tổng thể. Trong đó, riêng nguồn ngân sách trung ương mới chỉ giải ngân được 1.685,93 tỷ đồng, đạt tỷ lệ khiêm tốn 7,6%.

Bảng phân bổ và giải ngân các hợp phần tính đến ngày 31/10/2026 (theo Mục 2.3 Báo cáo 909/BC-BTC):

Đối với nguồn vốn năm 2025 được kéo dài thời gian thực hiện sang năm 2026 theo Nghị quyết số 265/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội, Mục 3.1 Báo cáo 909/BC-BTC ghi nhận tổng số vốn ngân sách trung ương đã hoàn thành thủ tục kéo dài là 19.691,28 tỷ đồng (gồm 7.417,59 tỷ đồng vốn đầu tư công và 12.273,69 tỷ đồng kinh phí thường xuyên). Mục 3.2 phản ánh riêng vốn đầu tư công kéo dài đã giải ngân 4.795,45 tỷ đồng, đạt 49,2% kế hoạch kéo dài, trong đó ngân sách trung ương đạt 3.721,76 tỷ đồng.

Khung chính sách áp dụng cho giai đoạn 2026-2035

Theo Mục I.1 Báo cáo 909/BC-BTC, căn cứ Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 387/2026/NĐ-CP ngày 12/10/2026. Văn bản này có quy mô 07 Chương, 54 Điều và 14 Phụ lục quy định cụ thể về cơ chế, chính sách vận hành chương trình tổng thể.

Song song với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang chủ trì phối hợp rà soát xây dựng dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định Bộ tiêu chí quốc gia nhằm đảm bảo căn cứ đo lường kết quả thực tế.

Đối tượng chịu ảnh hưởng và yêu cầu hành động

Việc điều chỉnh dự toán chi ngân sách trung ương tác động trực tiếp tới các đơn vị sau:

• Các Bộ Chủ chương trình: Cần rà soát ngay nguyên nhân chưa đề xuất phân bổ vốn, chuẩn bị báo cáo giải trình và phối hợp với Bộ Tài chính trước khi phương án giảm trừ dự toán được trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
• Các chủ đầu tư và địa phương: Đánh giá lại danh mục công trình đang chờ nguồn bổ sung từ ngân sách trung ương; rà soát hồ sơ thanh quyết toán khối lượng hoàn thành của các gói thầu sử dụng vốn kéo dài theo Nghị quyết số 265/2025/QH15.
• Doanh nghiệp đấu thầu và nhà thầu xây lắp: Cần chủ động kiểm tra nguồn vốn bố trí cho gói thầu, tránh tình trạng thi công vượt kế hoạch vốn khi dự toán chi chưa hoàn tất thủ tục phân bổ hợp pháp.

Câu hỏi thường gặp

Số tiền dự kiến điều chỉnh giảm dự toán chi năm 2026 là bao nhiêu?

Theo Mục II.2.2 Báo cáo 909/BC-BTC, tổng số kinh phí chưa có phương án phân bổ dự kiến bị điều chỉnh giảm là 5.658,537 tỷ đồng, gồm 4.658,946 tỷ đồng vốn đầu tư công và 999,591 tỷ đồng kinh phí thường xuyên.

Vốn ngân sách năm 2025 kéo dài sang năm 2026 được giải ngân theo văn bản nào?

Theo Mục 3 Báo cáo 909/BC-BTC, việc kéo dài thời gian thực hiện dự toán, kế hoạch vốn năm 2025 sang năm 2026 được thực hiện căn cứ theo Nghị quyết số 265/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội.

Văn bản nào quy định cơ chế thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia tổng thể giai đoạn mới?

Theo Mục I.1 Báo cáo 909/BC-BTC, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 387/2026/NĐ-CP ngày 12/10/2026 gồm 07 Chương, 54 Điều và 14 Phụ lục để quy định nội dung, cơ chế, chính sách triển khai chương trình.

Khuyến nghị rà soát và giám sát thực hiện

Việc cắt giảm dự toán chi đối với số vốn 5.658,537 tỷ đồng là biện pháp xử lý kỷ luật ngân sách đối với các khoản tiền chậm đề xuất phân bổ. Các chủ đầu tư và cơ quan quản lý cần chủ động đối chiếu số liệu theo Báo cáo 909/BC-BTC, kiểm tra hiệu lực văn bản liên quan và tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý chuyên sâu để đảm bảo thực hiện dự án đúng quy định pháp luật.