Bảo trì đường sắt: Không đạt quá 2 lần bị cắt thanh toán toàn bộ

Bộ Xây dựng ban hành Thông tư 83/2026/TT-BXD ngày 09/11/2026 quy định tiêu chí chất lượng, công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá, nghiệm thu chất lượng dịch vụ sự nghiệp công quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia. Quy định này siết chặt kỷ luật tài chính đối với các doanh nghiệp tham gia công tác bảo trì đường sắt, gắn kết quả thực hiện thực tế với quyền lợi giải ngân ngân sách nhà nước.

Tiêu chuẩn phân loại dịch vụ theo Thông tư 83/2026/TT-BXD

Căn cứ theo khoản 1 Điều 6, chất lượng dịch vụ sự nghiệp công quản lý và bảo dưỡng kết cấu hạ tầng chỉ được phân định rạch ròi theo hai mức: “đạt yêu cầu” hoặc “không đạt yêu cầu”. Cơ chế nghiệm thu không chấp nhận các mức độ trung gian hay đánh giá đạt một phần để thanh toán tạm ngót.

Theo khoản 2 Điều 6, kết quả “đạt yêu cầu” đòi hỏi sự toàn diện ở mọi mắt xích. Doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ cả công tác lập, cập nhật, lưu trữ hồ sơ quản lý tài sản lẫn công tác bảo dưỡng công trình trên thực địa. Đồng thời, toàn bộ các hạng mục công việc thành phần đều phải được đánh giá “đạt yêu cầu”.

Ngược lại, theo khoản 3 Điều 6, chất lượng dịch vụ bị đánh giá “không đạt yêu cầu” ngay khi xuất hiện một trong các thiếu sót: hồ sơ quản lý tài sản lập thiếu, cập nhật chậm trễ, lưu trữ không đầy đủ, hoặc có bất kỳ hạng mục công việc bảo dưỡng nào bị đánh giá không đạt.

Thời hạn khắc phục sai sót và chi phí xử lý

Khi công việc bị xác định trượt chuẩn, theo điểm a khoản 4 Điều 6, quy trình xử lý được phân định theo tính chất của từng loại hạng mục:

• Công tác thông thường: Đơn vị thực hiện bảo dưỡng có tối đa 05 ngày, tính từ thời điểm đánh giá chất lượng, để hoàn thành việc sửa chữa, khắc phục sai sót nhằm phục vụ công tác kiểm tra lại.
• Công tác chính ảnh hưởng an toàn: Đối với các hạng mục then chốt gồm cự ly, thủy bình, cao thấp, phương hướng, chèn tà vẹt, phụ tùng nối giữ, cùng hệ thống thông tin, tín hiệu bảo đảm an toàn chạy tàu, thời hạn khắc phục rút ngắn chỉ còn 01 ngày kể từ thời điểm đánh giá.

Về trách nhiệm tài chính, theo điểm c khoản 4 Điều 6:

Chi phí thực hiện sửa chữa, khắc phục các tồn tại, sai sót để được tổ chức kiểm tra, đánh giá lại do đơn vị trực tiếp bảo trì công trình chịu trách nhiệm chi trả;

Chế tài cắt toàn bộ thanh toán khi đánh giá lại quá 02 lần

Theo điểm b khoản 4 Điều 6, việc kiểm tra, đánh giá lại chất lượng dịch vụ chỉ được thực hiện tối đa không quá 02 lần. Mọi đợt kiểm tra lại bắt buộc phải lập thành biên bản giữa đơn vị thực hiện và đơn vị giám sát, có tài liệu chứng minh đi kèm.

Nếu vượt quá ngưỡng này, biện pháp xử lý tài chính triệt để sẽ kích hoạt theo điểm d khoản 4 Điều 6:

Trường hợp hạng mục công việc được đánh giá “không đạt yêu cầu” quá 02 lần, toàn bộ hạng mục công việc không được nghiệm thu thanh toán

Bên cạnh việc mất trắng tiền công, theo điểm d khoản 4 Điều 6, đơn vị còn phải tiếp tục chịu trách nhiệm duy trì các biện pháp bảo đảm an toàn chạy tàu và tự thực hiện lại công tác bảo dưỡng theo đúng quy trình quy định.

Bảng so sánh quy trình và hệ quả đánh giá chất lượng

Tình huống thực tế về nghiệm thu bảo trì đường sắt

Một đơn vị thực hiện duy tu tuyến ray gặp sai sót tại công tác cân chỉnh cự ly và phương hướng ray (thuộc nhóm công tác chính bảo đảm an toàn chạy tàu). Tại lần kiểm tra đầu tiên, tổ giám sát đánh giá hạng mục “không đạt yêu cầu”.

Theo điểm a khoản 4 Điều 6, đơn vị phải hoàn tất sửa chữa ngay trong 01 ngày để kiểm tra lại lần 1. Đơn vị phải tự bỏ toàn bộ chi phí nhân công, thiết bị phát sinh theo điểm c khoản 4 Điều 6.

Nếu lần kiểm tra lại thứ nhất vẫn không đạt, biên bản được lập và chuyển sang lần đánh giá lại thứ 2 (mức trần theo điểm b khoản 4 Điều 6). Nếu kết quả kiểm tra lại lần 2 tiếp tục không đạt (tức trượt quá 02 lần), theo điểm d khoản 4 Điều 6, toàn bộ giá trị nghiệm thu của hạng mục này bị hủy bỏ 100%. Đơn vị không được thanh toán bất kỳ đồng nào, đồng thời phải tự bỏ kinh phí để bảo đảm tàu chạy an toàn và làm lại từ đầu.

Ai bị ảnh hưởng và hành động cần triển khai

Quy định tác động trực tiếp đến bộ máy quản lý và nhà thầu thực hiện:

• Đơn vị trực tiếp thực hiện bảo trì: Phải kiểm soát nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật ngay từ đầu; bố trí lực lượng trực xử lý sự cố trong vòng 01 ngày đối với các hạng mục cự ly, thủy bình, thông tin tín hiệu; chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và tài liệu chứng minh cho mỗi lần đánh giá lại.
• Đơn vị giám sát công tác bảo dưỡng: Phải tuân thủ việc lập biên bản cùng tài liệu chứng minh độc lập theo điểm b khoản 4 Điều 6; giám sát chặt mốc thời gian 01 ngày và 05 ngày; kiên quyết dừng giải ngân thanh toán đối với phần việc trượt chuẩn quá 02 lần.
• Cơ quan quản lý tài sản kết cấu hạ tầng: Rà soát việc lập, lưu trữ hồ sơ quản lý tài sản theo khoản 2 và khoản 3 Điều 6, bảo đảm hệ thống tài liệu đồng bộ làm căn cứ giải ngân nguồn ngân sách nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

Hạng mục trượt đánh giá lần đầu có bị cắt tiền ngay không?

Chưa bị cắt tiền ngay. Theo điểm a và điểm b khoản 4 Điều 6, đơn vị có quyền sửa chữa để kiểm tra lại tối đa 02 lần. Toàn bộ thanh toán chỉ bị hủy bỏ khi kết quả kiểm tra lại vượt quá 02 lần mà vẫn không đạt yêu cầu theo điểm d khoản 4 Điều 6.

Chi phí sửa chữa sai sót do cơ quan nào chi trả?

Theo điểm c khoản 4 Điều 6, toàn bộ chi phí sửa chữa, khắc phục sai sót để tổ chức đánh giá lại do đơn vị trực tiếp thực hiện công tác bảo trì tự chi trả, không được hạch toán vào kinh phí ngân sách nhà nước.

Thời hạn sửa chữa đối với sai lệch tín hiệu và phụ tùng nối giữ là bao lâu?

Theo điểm a khoản 4 Điều 6, các hạng mục phụ tùng nối giữ, thông tin, tín hiệu thuộc nhóm công tác chính bảo đảm an toàn chạy tàu nên thời hạn khắc phục tối đa là 01 ngày kể từ thời điểm đánh giá chất lượng.

Trách nhiệm tuân thủ để bảo vệ dòng tiền

Quy định tại Điều 6 Thông tư 83/2026/TT-BXD thiết lập chế tài tài chính trực diện: cắt bỏ toàn bộ thanh toán nếu để xảy ra sai sót kỹ thuật quá 02 lần đánh giá lại. Các đơn vị trực tiếp thi công cần chủ động đối chiếu quy chuẩn kỹ thuật, hoàn thiện hồ sơ lưu trữ và thiết lập quy trình phản ứng nhanh trong 01 ngày đối với các hạng mục an toàn để tránh nguy cơ mất vốn và chịu chế tài bổ sung.