Thanh tra Chính phủ siết kiểm tra việc chia tách, sáp nhập và giải thể hội

Ngày 10 tháng 11 năm 2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 2156/QĐ-TTg kèm Kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 11-CT/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và phát huy vai trò của các hội quần chúng trong giai đoạn phát triển mới. Quyết định có hiệu lực thi hành ngay từ ngày ký, xác lập trách nhiệm thanh tra, kiểm tra toàn diện hoạt động của các hội quần chúng trên phạm vi cả nước. Trọng tâm của đợt thanh tra này nhắm vào quy trình thành lập, chia tách, hợp nhất, đổi tên, phê duyệt điều lệ cũng như việc sáp nhập và giải thể hội.

Thanh tra Chính phủ chủ trì kiểm tra chấp hành pháp luật về tổ chức hội

Theo điểm g khoản 2 Mục II Kế hoạch ban hành kèm Quyết định 2156/QĐ-TTg, Thanh tra Chính phủ giữ vai trò chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tăng cường thanh tra việc chấp hành pháp luật về tổ chức và hoạt động của các hội cùng các tổ chức trực thuộc. Thẩm quyền thanh tra tập trung vào chuỗi thủ tục pháp lý mang tính cốt lõi bao gồm:

• Việc thành lập hội; chia, tách; sáp nhập; hợp nhất tổ chức hội;
• Trình tự thực hiện thủ tục giải thể, đình chỉ, tạm đình chỉ hoạt động;
• Quy trình cho phép hoạt động trở lại sau thời gian bị tạm đình chỉ;
• Việc đổi tên và phê duyệt điều lệ hội;
• Việc cấp lại giấy phép thành lập, thu hồi giấy phép thành lập đối với các tổ chức thuộc hội;
• Việc chấp hành và thực hiện điều lệ của chính tổ chức hội cũng như các đơn vị trực thuộc hội.

Quy định tại điểm g khoản 2 Mục II đặt các hội vào trạng thái chịu sự giám sát trực tiếp từ cơ quan thanh tra cấp cao nhất của Chính phủ. Các hoạt động tái cơ cấu nội bộ, thay đổi tư cách pháp nhân hay chấm dứt hoạt động đều thuộc diện đối chiếu chặt chẽ với quy định pháp luật và điều lệ đã được phê duyệt.

Kiểm soát nghiêm ngặt quy trình sáp nhập và giải thể hội

Nghiệp vụ thanh tra chấp hành pháp luật về sáp nhập và giải thể hội theo điểm g khoản 2 Mục II Kế hoạch không tách rời việc kiểm soát tài sản, cơ cấu nhân sự và tư cách hội viên. Khi tiến hành chia, tách, sáp nhập, hợp nhất hoặc giải thể, hội và các tổ chức trực thuộc phải chứng minh tính hợp pháp của toàn bộ hồ sơ, biên bản họp, nghị quyết và phương án xử lý nghĩa vụ tồn đọng.

Bên cạnh việc giải thể tự nguyện hoặc chấm dứt hoạt động theo quyết định nội bộ, công tác thanh tra chú trọng việc áp dụng các chế tài đình chỉ, tạm đình chỉ hoạt động và thẩm tra điều kiện cho phép hoạt động trở lại. Đối với tổ chức thuộc hội, việc quản lý giấy phép thành lập – từ cấp lại đến thu hồi khi có dấu hiệu sai phạm – là căn cứ để sàng lọc, loại bỏ các đơn vị vận hành sai tôn chỉ, mục đích.

Trách nhiệm phòng, chống rửa tiền và giám sát tài chính

Theo điểm b khoản 2 Mục II Kế hoạch, Bộ Nội vụ có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát tổ chức, hoạt động của hội thuộc phạm vi quản lý để báo cáo Thủ tướng Chính phủ, đồng thời trực tiếp triển khai công tác phòng, chống rửa tiền đối với các hội theo quy định của pháp luật. Song song với đó, điểm h khoản 2 Mục II giao Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố triển khai công tác phòng, chống rửa tiền đối với các tổ chức hội tại địa phương.

Nhiệm vụ kiểm soát tài chính hội được mở rộng tại khoản 3 Mục II Kế hoạch. Cụ thể, theo điểm c khoản 3 Mục II, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan theo dõi, hướng dẫn việc quản lý, sử dụng kinh phí từ ngân sách nhà nước hỗ trợ hội thực hiện nhiệm vụ được giao. Đồng thời, cơ quan tài chính có trách nhiệm hướng dẫn thực hiện các quy định về quản lý tài sản, tài chính và nguồn viện trợ từ nước ngoài bảo đảm tính công khai, minh bạch, hiệu quả.

Về khía cạnh an ninh, theo điểm đ khoản 2 Mục II, Bộ Công an chủ trì theo dõi, tăng cường phòng, chống tài trợ khủng bố; chủ động phòng ngừa việc lợi dụng tổ chức, hoạt động hội, nguồn tài chính và quan hệ quốc tế để xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. Theo điểm e khoản 2 Mục II, Bộ Quốc phòng chủ trì theo dõi, rà soát, hướng dẫn bảo đảm yêu cầu quốc phòng trong tổ chức, hoạt động và hợp tác quốc tế của các hội.

Phân công quản lý chuyên ngành đối với đơn vị trực thuộc hội

Quyết định 2156/QĐ-TTg phân định thẩm quyền giám sát theo từng lĩnh vực chuyên môn cụ thể tại khoản 2 Mục II đối với hệ sinh thái các tổ chức trực thuộc hội:

Tình huống minh họa theo dữ kiện văn bản

Xét trường hợp một tổ chức hội quần chúng hoạt động tại địa phương có thành lập một tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc và đang chuẩn bị phương án sáp nhập tổ chức này vào một đơn vị khác:

Căn cứ điểm g khoản 2 Mục II, hoạt động sáp nhập và cấp lại hoặc thu hồi giấy phép của tổ chức thuộc hội phải tuân thủ đúng quy định pháp luật và điều lệ hội, thuộc diện cơ quan thanh tra kiểm tra trực tiếp. Đồng thời, theo điểm c khoản 2 Mục II, tổ chức khoa học và công nghệ này chịu sự giám sát của Bộ Khoa học và Công nghệ về tôn chỉ, mục đích; nếu phát hiện vi phạm pháp luật trong quá trình hoạt động hoặc chia tách, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ kiên quyết thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký tổ chức khoa học và công nghệ.

Nếu hội có tiếp nhận viện trợ từ nước ngoài hoặc sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước hỗ trợ để triển khai nhiệm vụ, hội chịu sự quản lý, giám sát về công khai, minh bạch theo điểm c khoản 3 Mục II và phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ phòng, chống rửa tiền theo điểm h khoản 2 Mục II.

Đối tượng chịu ảnh hưởng và danh mục hành động bắt buộc

Căn cứ các nội dung tại Mục II Kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 11-CT/TW, các chủ thể liên quan cần rà soát và thực hiện các nội dung công việc sau:

• Ban lãnh đạo các tổ chức hội: Tự rà soát toàn bộ quy chế nội bộ, việc thực hiện điều lệ hội đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; rà soát tính pháp lý của hồ sơ chia, tách, sáp nhập, hợp nhất hoặc giải thể; kiểm tra hoạt động của các cơ quan báo chí, tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc theo điểm c, d khoản 2 Mục II; thực hiện nghiêm túc nguyên tắc hoạt động tự nguyện, tự quản, tự bảo đảm kinh phí theo điểm a khoản 2 Mục II.
• Cơ quan quản lý hội tại các bộ, ngành, địa phương: Khắc phục tình trạng buông lỏng quản lý; tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm theo điểm a và điểm h khoản 2 Mục II; tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý theo điểm b khoản 2 Mục II; xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động và vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia về hội theo điểm b khoản 3 Mục II.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố: Xây dựng và phê duyệt Đề án sắp xếp, kiện toàn các hội tại địa phương gắn với nâng cao hiệu quả hoạt động; ban hành Danh mục dịch vụ công để giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu cung cấp dịch vụ công cho các hội bảo đảm công khai, minh bạch theo điểm h khoản 2 Mục II.

Câu hỏi thường gặp

Thanh tra Chính phủ kiểm tra những nội dung nào về tổ chức hội?

Theo điểm g khoản 2 Mục II, Thanh tra Chính phủ chủ trì thanh tra việc chấp hành pháp luật về: thành lập; chia, tách; sáp nhập; hợp nhất; giải thể, đình chỉ, tạm đình chỉ hoạt động, cho phép hoạt động trở lại; đổi tên và phê duyệt điều lệ hội; cấp lại, thu hồi giấy phép thành lập của tổ chức thuộc hội và việc thực hiện điều lệ.

Cơ quan nào chịu trách nhiệm phòng, chống rửa tiền đối với hội?

Theo điểm b và điểm h khoản 2 Mục II, Bộ Nội vụ chủ trì triển khai công tác phòng, chống rửa tiền đối với các hội thuộc phạm vi quản lý; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm triển khai công tác phòng, chống rửa tiền đối với các hội tại địa phương theo quy định của pháp luật.

Tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc hội vi phạm sẽ bị xử lý thế nào?

Theo điểm c khoản 2 Mục II, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh, xử lý vi phạm và kiên quyết đình chỉ, thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký tổ chức khoa học và công nghệ đối với những tổ chức vi phạm pháp luật.

Việc hỗ trợ kinh phí từ ngân sách nhà nước cho hội thực hiện theo nguyên tắc nào?

Theo điểm a khoản 2 Mục II, nguyên tắc hoạt động của hội là tự nguyện, tự quản, tự bảo đảm kinh phí hoạt động và tuân thủ pháp luật; Nhà nước chỉ hỗ trợ kinh phí để hội thực hiện nhiệm vụ do Đảng và Nhà nước giao. Việc quản lý kinh phí hỗ trợ và viện trợ nước ngoài phải bảo đảm công khai, minh bạch theo điểm c khoản 3 Mục II.

Yêu cầu tuân thủ trong giai đoạn mới

Quyết định 2156/QĐ-TTg siết chặt kỷ cương pháp lý đối với hoạt động của các hội quần chúng, chuyển trọng tâm từ quản lý hành chính đơn thuần sang thanh tra, kiểm tra chuyên sâu và phòng ngừa rủi ro. Các hội và tổ chức trực thuộc cần chủ động đối chiếu toàn bộ quy trình tổ chức, các hồ sơ sáp nhập và giải thể hội, hoạt động tài chính, đối ngoại với văn bản điều hành của Thủ tướng Chính phủ nhằm khắc phục kịp thời các sai sót, bảo đảm tuân thủ pháp luật và hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích.