Mục tiêu thu hồi trên 60% tiền, tài sản vụ án kinh tế từ 1/1/2027

Quốc hội ban hành Nghị quyết số 34/2026/QH16 đặt ra hệ thống chỉ tiêu cụ thể cho các cơ quan tư pháp và cơ quan tiến hành tố tụng. Trọng tâm chỉ đạo tập trung nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản trong các vụ án hình sự về kinh tế, chức vụ. Quy định theo điểm k khoản 1 Điều 2 yêu cầu tỷ lệ thu hồi tiền tài sản vụ án kinh tế phải đạt trên 60%, siết chặt trách nhiệm ngay từ khâu điều tra ban đầu.

Mục tiêu thu hồi trên 60% tiền, tài sản vụ án kinh tế và vai trò giai đoạn điều tra

Theo điểm k khoản 1 Điều 2, cơ quan điều tra, thanh tra, kiểm toán, viện kiểm sát, tòa án và cơ quan thi hành án phối hợp áp dụng biện pháp luật định nhằm bảo đảm chỉ tiêu: thu hồi tiền, tài sản trong các vụ việc, vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế đạt trên 60%. Đây là thước đo hiệu quả thực chất của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm kinh tế.

Điểm mấu chốt của quy định nằm ở chỉ tiêu phân bổ theo từng giai đoạn tố tụng. Cụ thể, theo điểm k khoản 1 Điều 2, trong tổng giá trị tiền, tài sản thực tế thu hồi được, tỷ lệ thu hồi tại giai đoạn điều tra phải đạt từ 65% trở lên. Việc dồn nguồn lực thu hồi vào giai đoạn điều tra nhằm ngăn chặn hành vi tẩu tán, chuyển dịch tài sản ngay khi vụ án phát sinh dấu hiệu tội phạm.

Cơ chế thu hồi tài sản được cụ thể hóa thông qua trách nhiệm của Chính phủ. Theo điểm e khoản 2 Điều 2, các đơn vị chức năng phải kịp thời áp dụng biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản, tạm giữ, thu giữ tài sản và các biện pháp khác theo quy định pháp luật. Việc phong tỏa dòng tiền sớm giúp cơ quan tố tụng kiểm soát nguồn tài sản trước khi đối tượng tẩu tán ra nước ngoài hoặc chuyển quyền sở hữu.

Các chỉ tiêu nghiệp vụ then chốt đối với cơ quan điều tra và thanh tra

Để đạt được tỷ lệ thu hồi tài sản, khâu tiếp nhận thông tin và xử lý nguồn tin tội phạm đóng vai trò quyết định. Theo điểm b và điểm c khoản 1 Điều 2, tỷ lệ thụ lý tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải đạt 100%; tỷ lệ giải quyết đúng thời hạn luật định đạt 100%. Tổng tỷ lệ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải đạt trên 88% tổng số thụ lý. Đối với các vụ việc liên quan đến xâm hại trẻ em, tỷ lệ giải quyết đạt trên 95% tổng số thụ lý theo điểm c khoản 1 Điều 2.

Công tác khởi tố và điều tra được kiểm soát bằng các chỉ số kỹ thuật chính xác. Theo điểm d khoản 1 Điều 2, bảo đảm 100% các vụ việc đã xác định có dấu hiệu tội phạm đều phải khởi tố vụ án để điều tra. Đồng thời, theo điểm đ khoản 1 Điều 2, phải giảm mạnh số người bị tạm giữ hình sự chuyển xử lý hành chính vì hành vi không cấu thành tội phạm so với năm trước. Theo điểm g khoản 1 Điều 2, công tác tố tụng bảo đảm đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không bỏ lọt tội phạm và không làm oan người vô tội.

Theo điểm l khoản 1 Điều 2, khâu phối hợp giữa cơ quan thanh tra, Kiểm toán nhà nước và Cơ quan điều tra phải chuyển ngay 100% các vụ việc khi phát hiện có dấu hiệu tội phạm, cung cấp kèm theo tài liệu, đồ vật có liên quan để xem xét khởi tố. Quy định này cắt giảm độ trễ thụ lý, cho phép áp dụng biện pháp ngăn chặn tẩu tán tài sản sớm nhất.

Bảng đối chiếu các chỉ tiêu xử lý tội phạm và thi hành án

Dưới đây là bảng tổng hợp các chỉ tiêu nghiệp vụ và kiểm soát vi phạm theo quy định tại khoản 1 Điều 2:

Biện pháp cưỡng chế tài sản và yêu cầu giám định tài sản số

Để đạt được mục tiêu thu hồi tiền tài sản vụ án kinh tế, quy trình thẩm định giá đóng vai trò chủ chốt. Theo điểm g khoản 2 Điều 2, Chính phủ chỉ đạo tăng cường các biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả, bảo đảm đúng thời hạn giám định tư pháp theo vụ việc, định giá tài sản trong vụ việc, vụ án hình sự. Công tác định giá tập trung vào các vụ án tham nhũng, kinh tế phức tạp.

Đặc biệt, theo điểm g khoản 2 Điều 2, phạm vi giám định và định giá tài sản mở rộng cụ thể đối với cổ phần, chứng khoán, tài sản số, tài sản mã hóa và các quyền tài sản khác. Việc đưa tài sản số và tài sản mã hóa vào khuôn khổ xử lý trực tiếp khắc phục các lỗ hổng tẩu tán nguồn lợi bất chính qua không gian mạng.

Song song với hoạt động điều tra tài sản, công tác bảo đảm quyền công dân được duy trì nghiêm ngặt. Theo điểm d khoản 2 Điều 2, cơ quan chức năng phải tăng cường các biện pháp chống lạm dụng bắt người, tạm giữ, tạm giam; nghiêm cấm tra tấn, bức cung, dùng nhục hình hoặc bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, tính mạng, sức khỏe của con người.

Tình huống minh họa về quy trình áp dụng chỉ tiêu thu hồi

Cơ quan thanh tra tiến hành thanh tra tại một doanh nghiệp kinh tế và phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm gây thất thoát tiền, tài sản. Quy trình xử lý dòng tiền và tài sản theo quy định được triển khai theo các bước sau:

• Theo điểm l khoản 1 Điều 2, cơ quan thanh tra lập tức chuyển ngay 100% vụ việc và tài liệu, đồ vật liên quan sang Cơ quan điều tra, không giữ lại xử lý nội bộ.
• Cơ quan điều tra thực hiện thụ lý 100% nguồn tin theo điểm b khoản 1 Điều 2 và giải quyết đúng thời hạn luật định theo điểm c khoản 1 Điều 2. Xác định rõ dấu hiệu tội phạm, cơ quan ban hành quyết định khởi tố đạt tỷ lệ 100% theo điểm d khoản 1 Điều 2.
• Nhằm đáp ứng tỷ lệ thu hồi đạt trên 60% tiền tài sản và đạt từ 65% trở lên ngay trong giai đoạn điều tra theo điểm k khoản 1 Điều 2, cơ quan điều tra áp dụng ngay biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản ngân hàng theo điểm e khoản 2 Điều 2.
• Nếu tài sản bao gồm cổ phần, chứng khoán hoặc tài sản số, thủ tục định giá tư pháp được tiến hành theo điểm g khoản 2 Điều 2 để quy đổi giá trị phục vụ thu hồi thi hành án.
• Trường hợp có tài sản liên quan đến bên thứ ba ngay tình hoặc nhà xưởng phục vụ sản xuất kinh doanh, cơ quan tiến hành tố tụng phải tuân thủ điều kiện tại điểm e khoản 2 Điều 2: không làm đình trệ hoạt động kinh doanh hợp pháp và bảo vệ đầy đủ quyền lợi người ngay tình.

Đối tượng chịu ảnh hưởng và trách nhiệm thực thi

Các chỉ tiêu tại Nghị quyết số 34/2026/QH16 tác động trực tiếp tới bộ máy tiến hành tố tụng và các bên liên quan trong hoạt động kinh tế:

• Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án, Cơ quan thi hành án: Phối hợp liên ngành thực hiện chỉ tiêu thu hồi tiền tài sản đạt trên 60%, trong đó khâu điều tra phải đạt từ 65% trở lên (điểm k khoản 1 Điều 2); xử lý 100% kiến nghị của Viện kiểm sát (điểm p khoản 1 Điều 2); giảm ít nhất 5% án tạm đình chỉ điều tra (điểm i khoản 1 Điều 2).
• Cơ quan Thanh tra, Kiểm toán nhà nước: Chuyển hồ sơ ngay 100% khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hình sự (điểm l khoản 1 Điều 2).
• Doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân liên quan vụ án kinh tế: Bị áp dụng các biện pháp phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản, thu giữ tài sản số, chứng khoán (điểm e và điểm g khoản 2 Điều 2). Người thứ ba ngay tình được pháp luật bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp khi cơ quan tố tụng áp dụng biện pháp cưỡng chế.

Các chỉ tiêu an toàn xã hội và phòng chống vi phạm liên quan

Ngoài nhóm chỉ tiêu về án kinh tế, chức vụ, Nghị quyết số 34/2026/QH16 quy định hàng loạt định mức kiểm soát vi phạm pháp luật nói chung trên phạm vi cả nước:

• Theo điểm a khoản 1 Điều 2: Tăng cường các biện pháp phòng ngừa để kéo giảm bền vững tội phạm, phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội.
• Theo điểm h khoản 1 Điều 2: Hạn chế tối đa phát sinh số người bị truy nã mới; giảm ít nhất 5% số người bị truy nã trong nước so với năm trước.
• Theo điểm m khoản 1 Điều 2: Giảm ít nhất 5% số vụ tai nạn giao thông, giảm ít nhất 5% số người chết và giảm ít nhất 5% số người bị thương do tai nạn giao thông so với năm trước; giảm ít nhất 5% số vụ cháy từ cấp III trở lên.
• Theo điểm n khoản 1 Điều 2: Từ năm 2029 trở đi, hằng năm giảm ít nhất 5% số người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy; đến năm 2030 đạt ít nhất 50% số địa bàn cấp xã và 20% số địa bàn cấp tỉnh không có ma túy.
• Theo điểm o khoản 1 Điều 2: Giảm mạnh các cơ sở, khu vực, địa điểm ô nhiễm môi trường nghiêm trọng so với năm trước.
• Theo điểm a khoản 2 Điều 2: Chính phủ tăng cường thanh tra, kiểm tra chuyên ngành, xử lý nghiêm vi phạm hành chính trong quản lý đất đai, tài nguyên khoáng sản, môi trường, sở hữu trí tuệ, an toàn thực phẩm và dược phẩm.
• Theo điểm c khoản 2 Điều 2: Áp dụng biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt an ninh nguồn nước, quản lý chất phóng xạ, hóa chất độc hại, chất cháy, chất nổ.

Câu hỏi thường gặp về chỉ tiêu thu hồi tài sản

Tỷ lệ thu hồi tài sản trong giai đoạn điều tra được tính như thế nào?

Theo điểm k khoản 1 Điều 2, tỷ lệ tại giai đoạn điều tra phải đạt từ 65% trở lên tính trên tổng giá trị tiền, tài sản thực tế thu hồi được của vụ án hình sự về kinh tế, tham nhũng, không phải tính trên tổng giá trị thiệt hại ban đầu.

Tài sản số và tài sản mã hóa có bị kê biên, thu hồi không?

Có. Theo điểm g khoản 2 Điều 2, cơ quan chức năng được giao nhiệm vụ tăng cường giám định tư pháp, định giá tài sản đối với cổ phần, chứng khoán, tài sản số, tài sản mã hóa và các quyền tài sản khác để bảo đảm hiệu quả thi hành án.

Doanh nghiệp có bị dừng hoạt động khi cơ quan tố tụng kê biên tài sản không?

Theo điểm e khoản 2 Điều 2, việc áp dụng biện pháp kê biên, phong tỏa, tạm giữ, thu giữ tài sản phải bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người thứ ba ngay tình và không làm đình trệ hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp của tổ chức, doanh nghiệp.

Cơ quan thanh tra có được giữ lại hồ sơ có dấu hiệu tội phạm kinh tế để xử lý nội bộ?

Không. Theo điểm l khoản 1 Điều 2, cơ quan thanh tra, kiểm toán phải chuyển ngay 100% các vụ việc khi phát hiện có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra cùng toàn bộ hồ sơ, tài liệu liên quan.

Tổng kết và lưu ý thực hiện

Nghị quyết số 34/2026/QH16 siết chặt toàn diện quy trình xử lý tội phạm kinh tế, tham nhũng với chỉ tiêu thu hồi tiền tài sản thực tế đạt trên 60%, trong đó khâu điều tra chiếm từ 65% trở lên. Việc chuẩn hóa quy trình cưỡng chế tài sản số, phong tỏa tài khoản và bảo vệ bên thứ ba ngay tình tạo khung pháp lý minh bạch cho công tác tư pháp. Các cơ quan tiến hành tố tụng, tổ chức kinh tế và cá nhân có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cần chủ động đối chiếu văn bản gốc Nghị quyết số 34/2026/QH16, theo dõi hướng dẫn thi hành và tham khảo ý kiến chuyên môn từ cơ quan tư pháp khi thực hiện quyền giải tỏa, bảo vệ tài sản hợp pháp.