Chuyển 8.875 tỷ đồng cho 12 địa phương GPMB đường sắt Bắc - Nam

Theo số liệu theo dõi đến hết ngày 15/10/2026 từ Bộ Tài chính, cơ cấu giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 ghi nhận đề xuất chuyển dịch ngân sách lớn đối với dự án trọng điểm quốc gia. Cụ thể, Bộ Xây dựng đưa ra kiến nghị điều chuyển nguồn vốn dành cho GPMB đường sắt Bắc - Nam về thẳng ngân sách địa phương nhằm thúc đẩy tiến độ thu hồi đất và chuẩn bị mặt bằng thi công.

Đề xuất chuyển dịch nguồn vốn GPMB đường sắt Bắc - Nam

Tại báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ «theo Phụ lục I dòng 26», kế hoạch vốn năm 2026 do Thủ tướng Chính phủ giao cho Bộ Xây dựng là 121.398.947 triệu đồng. Lũy kế giải ngân của Bộ đến hết ngày 15/10/2026 đạt 20.040.448 triệu đồng, tương ứng 16,5% kế hoạch.

Bộ Xây dựng kiến nghị phương án tách bạch phần việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ra khỏi gói thầu xây lắp để giao cho cấp cơ sở chủ trì. Khoản kinh phí 8.875 tỷ đồng được đề xuất phân bổ trực tiếp cho 12 tỉnh, thành phố nhằm triển khai các tiểu dự án giải phóng mặt bằng độc lập «theo Phụ lục I dòng 26».

Cùng với khoản 8.875 tỷ đồng nêu trên, Bộ Xây dựng cũng đề xuất giảm 63.217 tỷ đồng do chưa có nhu cầu sử dụng và không có khả năng giải ngân của 02 dự án đường sắt «theo Phụ lục I dòng 26». Nếu không tính 2 khoản điều chỉnh giảm này (tổng cộng 72.092 tỷ đồng), tỷ lệ giải ngân thực tế của Bộ Xây dựng đạt 40,6% kế hoạch vốn được giao.

Bức tranh phân bổ vốn đầu tư công toàn quốc năm 2026

Tổng kế hoạch đầu tư công nguồn vốn ngân sách nhà nước năm 2026 đã được giao là 1.022.607 tỷ đồng «theo Mục 1.1». Cơ cấu phân bổ cụ thể gồm:

• Vốn ngân sách trung ương: 372.380,4 tỷ đồng.
• Vốn ngân sách địa phương: 650.226,6 tỷ đồng.
• Vốn ngân sách trung ương còn lại chưa giao thuộc thẩm quyền Chính phủ: 83.216,4 tỷ đồng.
• Vốn bổ sung cho các địa phương xây trường học xã biên giới theo Thông báo kết luận số 81-TB/TW: 30.576,6 tỷ đồng.
• Vốn bổ sung lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số: 210,2 tỷ đồng.

Chính phủ đã áp dụng văn bản số 659/VPCP-CĐS ngày 19/01/2026 triển khai bộ công cụ KPI theo dõi, giám sát giải ngân vốn đầu tư công «theo Phần căn cứ chỉ đạo», tạo sức ép giải ngân trực tiếp lên các chủ đầu tư.

So sánh kết quả giải ngân giữa các đơn vị và địa phương

Số liệu lũy kế đến ngày 15/10/2026 phản ánh sự chênh lệch rõ rệt giữa tiến độ của các cơ quan trung ương và các địa phương «theo Phụ lục I»:

Khối địa phương đạt tỷ lệ bình quân 71,7% kế hoạch Thủ tướng giao. Hà Tĩnh (99,9%), Bắc Ninh (96,2%), Hà Nội (93,9%) có kết quả vượt trội, trong khi một số cơ quan trung ương ghi nhận tỷ lệ rất thấp như Bộ Dân tộc và Tôn giáo (10,5%), Đài Truyền hình Việt Nam (9,7%), Bộ Khoa học và Công nghệ (6,9%) «theo Phụ lục I».

Tình huống minh họa từ dữ liệu điều chuyển ngân sách

Dữ liệu tại Bộ Xây dựng cho thấy nguyên nhân tỷ lệ giải ngân ở mức 16,5% (20.040.448 triệu đồng trên tổng số 121.398.947 triệu đồng) là do kế hoạch đang ôm đồm các nguồn vốn chưa sẵn sàng thi công:

• Khoản 8.875 tỷ đồng thực hiện đền bù thu hồi đất được kiến nghị chia về 12 địa phương quản lý theo cơ chế dự án độc lập «theo Phụ lục I dòng 26».
• Khoản 63.217 tỷ đồng được đề nghị cắt giảm khỏi chỉ tiêu năm 2026 do 02 dự án đường sắt chưa phát sinh nhu cầu sử dụng vốn và không đủ khả năng giải ngân «theo Phụ lục I dòng 26».

Khi bóc tách 72.092 tỷ đồng vốn tồn đọng này khỏi tổng số 121.398.947 triệu đồng, áp lực giải ngân của đơn vị chuyển về mức 40,6%, đồng thời nguồn lực được phân bổ thẳng cho chính quyền địa phương để đẩy nhanh thu hồi đất.

Các bên liên quan cần chủ động thích ứng

1. Ủy ban nhân dân 12 tỉnh, thành phố nhận vốn: Cần rà soát danh mục các dự án thu hồi đất, lên phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư sẵn sàng tiếp nhận điều chuyển 8.875 tỷ đồng khi có quyết định phê duyệt chính thức «theo Phụ lục I dòng 26».
2. Doanh nghiệp thi công hạ tầng: Theo dõi tiến độ bàn giao mặt bằng của 12 địa phương; điều chỉnh phương án điều động máy móc, nhân lực tương ứng với tiến độ thu hồi đất thực tế.
3. Cơ quan điều hành ngân sách: Tiếp tục áp dụng chỉ tiêu KPI theo văn bản 659/VPCP-CĐS ngày 19/01/2026 để kiểm soát dòng tiền, tránh dồn ứ vốn đầu tư công.

Câu hỏi thường gặp

Khoản tiền 8.875 tỷ đồng được phân bổ cho mục đích cụ thể nào?

Số tiền này được đề xuất điều chuyển về 12 địa phương nhằm triển khai các dự án giải phóng mặt bằng độc lập phục vụ tuyến đường sắt Bắc - Nam «theo Phụ lục I dòng 26».

Tại sao Bộ Xây dựng đề xuất giảm hơn 63 nghìn tỷ đồng vốn đường sắt?

Bộ Xây dựng đề xuất giảm 63.217 tỷ đồng do thực tế chưa có nhu cầu sử dụng và không có khả năng giải ngân tại 02 dự án đường sắt trong năm 2026 «theo Phụ lục I dòng 26».

Tỷ lệ giải ngân chung của các địa phương tính đến 15/10/2026 là bao nhiêu?

Khối địa phương đã giải ngân được 553.017.542 triệu đồng, đạt tỷ lệ 71,7% so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao là 771.050.782 triệu đồng «theo Phụ lục I».

Khuyến nghị theo dõi thực thi

Đề xuất chuyển giao 8.875 tỷ đồng sang 12 địa phương mở ra cơ chế chủ động cho cơ sở trong công tác bồi thường và hỗ trợ tái định cư. Doanh nghiệp và chính quyền địa phương cần tiếp tục đối chiếu với các quyết định điều chỉnh dự toán chính thức, theo dõi sát sao văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính để tuân thủ đúng quy trình quản lý ngân sách nhà nước.