Chính sách mới mở đường PPP, xã hội hóa đầu tư thiết chế văn hóa, thể thao

Quy hoạch và phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ rèn luyện thể chất cộng đồng vừa đón nhận bước chuyển biến lớn với việc ban hành Quyết định 2154/QĐ-TTg ngày 09 tháng 11 năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Nâng cao hiệu quả sử dụng các thiết chế văn hóa, thể thao, không gian công cộng phục vụ rèn luyện sức khỏe cho nhân dân; đẩy mạnh phong trào toàn dân chủ động chăm sóc sức khỏe, xây dựng văn hóa sức khỏe trong nhân dân”. Động thái pháp lý này mở ra không gian tham gia sâu rộng cho khối tư nhân, xác lập phương thức huy động nguồn lực và đặt các cột mốc bắt buộc đối với hạ tầng số cũng như an toàn y tế cơ sở.

Khung pháp lý định hình phương thức xã hội hóa đầu tư thiết chế văn hóa, thể thao

Theo điểm b mục 1 phần IV Điều 1, một trong những giải pháp trọng tâm nhằm nâng cấp hệ thống hạ tầng phục vụ cộng đồng là "ban hành theo thẩm quyền các định mức kinh tế - kỹ thuật, cơ chế tự chủ, xã hội hóa, hợp tác công tư và chính sách huy động nguồn lực phù hợp quy định của pháp luật." Đây là căn cứ nền tảng để tháo gỡ rào cản vận hành kéo dài tại các cơ sở thể dục, thể thao công cộng, tạo hành lang minh bạch cho nhà đầu tư tham gia cung ứng dịch vụ.

Trách nhiệm tham mưu cơ chế thu hút tài chính được quy định rõ tại điểm b khoản 7 Mục VII Điều 1. Theo đó, Bộ Tài chính có nhiệm vụ: "Xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế - xã hội đầu tư, tài trợ cho hoạt động văn hóa, thể thao, các mô hình chăm sóc sức khỏe", thể dục, thể thao và không gian công cộng phục vụ chăm sóc sức khỏe người dân. Cơ chế này mở đường cho nguồn vốn tư nhân, nguồn tài trợ của các tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước trực tiếp bổ trợ cho ngân sách nhà nước.

Về nguyên tắc thực hiện, theo khoản 5 Mục I Điều 1, Nhà nước xác định rõ quan điểm phát huy vai trò dẫn dắt của nguồn lực công, đồng thời chủ động huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội để hoàn thiện cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống thiết chế và không gian công cộng. Điểm b khoản 9 Mục VII Điều 1 cũng ràng buộc Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phải chỉ đạo đẩy mạnh các giải pháp xã hội hóa, huy động các nguồn lực hợp pháp để khai thác hiệu quả cơ sở hạ tầng tại địa phương.

Mô hình sức khỏe chủ động và không gian công cộng đa năng

Theo khoản 1 Mục II Điều 1, phạm vi tác động của chính sách bao trùm toàn bộ hệ thống cơ sở vật chất hiện hữu và tương lai, bao gồm: Trung tâm Văn hóa cấp tỉnh, Trung tâm Văn hóa - Thể thao cấp xã, Nhà văn hóa - Khu thể thao thôn và tương đương, sân bãi, nhà thi đấu, trung tâm thể thao, trung tâm huấn luyện. Bên cạnh đó, các không gian công cộng phục vụ cộng đồng như công viên, quảng trường, sân chơi, điểm sinh hoạt phù hợp đều thuộc diện khai thác, tổ chức hoạt động rèn luyện thể chất.

Chính sách cũng hướng dòng vốn và hoạt động chuyên môn thâm nhập trực tiếp vào môi trường sinh hoạt thường nhật. Theo điểm c mục 2 phần IV Điều 1, nhiệm vụ trọng tâm được giao là: "Xây dựng, hoàn thiện và nhân rộng mô hình chủ động chăm sóc sức khỏe và tập luyện thể dục, thể thao tại gia đình, nhà trường, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và khu dân cư." Quy định này đòi hỏi chính các cơ quan, đơn vị, tổ chức sử dụng lao động phải chủ động bố trí điều kiện, trang thiết bị rèn luyện cho nhân sự nội bộ.

Về chỉ tiêu vận động, theo điểm a khoản 2 Mục III Điều 1, giai đoạn 2026 - 2030 phấn đấu đạt tỷ lệ người tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên trên 58% dân số đối với khu vực đồng bằng và trên 32% dân số đối với khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, hải đảo, biên giới; tỷ lệ hộ gia đình thể thao đạt trên 35% ở đồng bằng và trên 20% ở khu vực khó khăn; trên 90% học sinh, sinh viên và cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể.

Lộ trình áp dụng thiết chế thông minh và trang bị thiết bị sơ cấp cứu AED

Đề án phân kỳ triển khai nhiều nhiệm vụ trọng điểm kèm theo mốc thời gian hoàn thành cụ thể. Hai mốc tiến độ mang tính đột phá và tác động trực tiếp tới thị trường cung ứng công nghệ cũng như thiết bị y tế bao gồm:

• Tháng 12 năm 2027: Theo Mục V.2 Phụ lục II, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan phải hoàn thành: "Xây dựng và triển khai thí điểm mô hình thiết chế văn hóa, thể thao thông minh, đa năng, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành và cung cấp dịch vụ".
• Tháng 6 năm 2028: Theo Mục II.1 Phụ lục II, Bộ Y tế chủ trì phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố hoàn thành: "Xây dựng, triển khai mô hình thí điểm về sơ cấp cứu cộng đồng và trang thiết bị AED tại các thiết chế văn hóa, thể thao, không gian công cộng có mật độ cao". Đi kèm với đó là yêu cầu bắt buộc đào tạo đội ngũ cán bộ, nhân viên được tập huấn kỹ năng sơ cấp cứu và sử dụng thiết bị AED.

Ngoài ra, theo Mục I.1 Phụ lục II, trước tháng 6 năm 2027, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phải chủ trì xây dựng bộ chỉ số về thể lực, mức độ vận động và khả năng tiếp cận thể dục, thể thao. Đến tháng 9 năm 2027, bộ tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ sự nghiệp công trong lĩnh vực liên quan sẽ được ban hành (theo Mục I.2 Phụ lục II). Đến tháng 3 năm 2028, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố sẽ hoàn thiện tiêu chí đánh giá hiệu quả khai thác thiết chế văn hóa, thể thao và không gian công cộng (theo Mục I.3 Phụ lục II).

Mục tiêu phát triển hạ tầng giai đoạn 2026 - 2030 và tầm nhìn 2045

Chính phủ đặt ra hệ thống chỉ tiêu phân định theo từng giai đoạn phát triển nhằm đo lường tiến độ hoàn thiện cơ sở vật chất kỹ thuật trên khắp cả nước:

Cũng theo điểm a khoản 2 Mục III Điều 1, mục tiêu đặt ra cho giai đoạn 2026 - 2030 là hầu hết các thôn, tổ dân phố, khu dân cư, khu đô thị, các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế phải có ít nhất 01 thiết chế thể thao hoặc 01 điểm tập luyện thể dục, thể thao công cộng. Yêu cầu này tạo ra sức ép hạ tầng nhưng đồng thời là cơ hội lớn cho các dự án phát triển công viên thể thao nội khu và tiện ích cư dân.

Tình huống minh họa phương án đầu tư hạ tầng theo tiêu chuẩn mới

Một địa phương cấp tỉnh xây dựng đề án nâng cấp mạng lưới thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2026 - 2030 nhằm hoàn thành mục tiêu 100% đơn vị hành chính cấp xã có thiết chế đạt tiêu chuẩn và 80% cấp tỉnh có đủ 03 công trình cơ bản gồm nhà thi đấu, sân vận động, bể bơi (theo điểm a khoản 2 Mục III Điều 1). Địa phương này đồng thời triển khai quy hoạch không gian công cộng có mật độ người sử dụng cao tại công viên trung tâm.

Khi áp dụng quy định mới, cơ quan quản lý và các đối tác liên quan triển khai các bước cụ thể theo mốc pháp lý:

1. Tích hợp công nghệ vận hành: Bám sát thời hạn tháng 12 năm 2027 (theo Mục V.2 Phụ lục II), Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng mô hình thí điểm thiết chế thể thao thông minh, ứng dụng nền tảng số để quản lý và cung cấp dịch vụ công, kiểm soát lưu lượng người tham gia rèn luyện.
2. Đầu tư hệ thống an toàn sơ cấp cứu: Để kịp mốc tháng 6 năm 2028 (theo Mục II.1 Phụ lục II), tại không gian công cộng có mật độ cao, dự án tích hợp hệ thống tủ sơ cấp cứu và trang thiết bị AED, đồng thời tổ chức tập huấn chuyên môn sơ cấp cứu cho toàn bộ nhân viên quản lý vận hành theo tài liệu do Bộ Y tế biên soạn (theo Mục III.3 Phụ lục II).
3. Huy động vốn xã hội hóa: Vận dụng cơ chế khuyến khích đầu tư, tài trợ được Bộ Tài chính xây dựng theo điểm b khoản 7 Mục VII Điều 1 và cơ chế PPP theo điểm b mục 1 phần IV Điều 1, địa phương kêu gọi doanh nghiệp đầu tư các hạng mục bể bơi, nhà thi đấu và dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Ai bị ảnh hưởng và các bước chuẩn bị cần thực hiện

Chính sách mới phân định rõ quyền lợi và nghĩa vụ của từng nhóm chủ thể tham gia vào chuỗi cung ứng, vận hành và quản lý thiết chế:

• Doanh nghiệp và nhà đầu tư hạ tầng:
  • Rà soát danh mục các dự án công trình thể thao tại cấp tỉnh (nhà thi đấu, sân vận động, bể bơi) và cấp xã đang tìm kiếm đối tác hợp tác công tư hoặc xã hội hóa.
  • Chủ động tiếp cận các khung định mức kinh tế - kỹ thuật và cơ chế tự chủ để lập phương án tài chính hoàn vốn phù hợp với đặc thù dịch vụ văn hóa, thể thao.
  • Khối công nghệ số chuẩn bị các giải pháp phần mềm quản trị thông minh, hệ thống đặt lịch, đo lường dữ liệu tiếp cận thể thao đáp ứng yêu cầu thí điểm trước tháng 12 năm 2027.
  • Đơn vị cung cấp thiết bị y tế tập trung chuẩn hóa giải pháp thiết bị AED đạt chuẩn y tế, kết nối mạng lưới cấp cứu ngoại viện để đón đầu yêu cầu thí điểm trước tháng 6 năm 2028.
  • Rà soát quỹ đất, cơ sở vật chất hiện có để bảo đảm 90% thiết chế cơ sở hoạt động thường xuyên, hiệu quả theo chỉ tiêu tại điểm a khoản 2 Mục III Điều 1.
  • Phối hợp cùng cơ quan y tế địa phương tổ chức đào tạo kỹ năng sơ cấp cứu ban đầu cho cán bộ, nhân viên thường trực tại các điểm tập luyện mật độ cao.
  • Quy hoạch và bố trí tối thiểu 01 thiết chế hoặc 01 điểm tập luyện thể thao công cộng nội khu phục vụ người lao động (theo điểm a khoản 2 Mục III Điều 1).
  • Xây dựng phong trào rèn luyện sức khỏe, chăm sóc dinh dưỡng và kiểm soát bệnh không lây nhiễm cho công nhân, người lao động tại cơ sở.

  Câu hỏi thường gặp về chính sách mới

  Thiết bị AED bắt buộc phải lắp đặt tại những địa điểm nào?

  Theo Mục II.1 Phụ lục II, thiết bị AED và mô hình sơ cấp cứu cộng đồng sẽ được triển khai thí điểm tại các thiết chế văn hóa, thể thao và không gian công cộng có mật độ cao. Thời hạn hoàn thành mô hình thí điểm là tháng 6 năm 2028, do Bộ Y tế chủ trì phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố thực hiện.

  Doanh nghiệp tài trợ hoặc đầu tư vào không gian chăm sóc sức khỏe có được hưởng ưu đãi không?

  Theo điểm b khoản 7 Mục VII Điều 1, Bộ Tài chính có trách nhiệm xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế - xã hội đầu tư, tài trợ cho hoạt động văn hóa, thể thao, các mô hình chăm sóc sức khỏe, thể dục, thể thao và không gian công cộng. Doanh nghiệp cần theo dõi các thông tư hướng dẫn chi tiết của Bộ Tài chính để nắm bắt ưu đãi cụ thể.

  Thời hạn nào bắt buộc phải thí điểm mô hình thiết chế văn hóa, thể thao thông minh?

  Theo Mục V.2 Phụ lục II, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phải hoàn thành xây dựng và triển khai thí điểm mô hình thiết chế văn hóa, thể thao thông minh, đa năng, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành và cung cấp dịch vụ vào tháng 12 năm 2027.

  Khu công nghiệp, khu chế xuất có bắt buộc bố trí điểm tập luyện thể thao không?

  Theo điểm a khoản 2 Mục III Điều 1, mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030 nêu rõ: Hầu hết các thôn, tổ dân phố, khu dân cư, khu đô thị, các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế có ít nhất 01 thiết chế thể thao hoặc 01 điểm tập luyện thể dục, thể thao công cộng.

  Trọng tâm cần theo dõi và hành động tiếp theo

  Quyết định 2154/QĐ-TTg ngày 09 tháng 11 năm 2026 đã chính thức có hiệu lực thi hành, đặt nền móng chuyển đổi mô hình quản lý hạ tầng công cộng từ bao cấp hoàn toàn sang kết hợp công - tư hiện đại. Sự tham gia của các giải pháp công nghệ thông minh và an toàn y tế cơ sở không chỉ nâng cao hiệu quả vận hành mà còn tái định hình môi trường sống khỏe cho cộng đồng.

  Các doanh nghiệp, nhà đầu tư hạ tầng và đơn vị cung cấp thiết bị cần chủ động đối chiếu văn bản gốc để xác định chính xác lộ trình và trách nhiệm pháp lý. Do các cơ chế ưu đãi tài chính và định mức PPP đang được Bộ Tài chính và các bộ chuyên ngành xây dựng theo thẩm quyền, các bên liên quan nên thường xuyên kiểm tra hiệu lực của các văn bản hướng dẫn tiếp theo hoặc tham khảo tư vấn pháp lý độc lập để tối ưu hóa kế hoạch đầu tư.