Cách xử lý tài sản công bị hỏng, tồn kho hoặc dùng sai mục đích

Cơ quan quản lý, tổ chức, đơn vị và doanh nghiệp liên quan cần thực hiện những bước nào khi đối mặt với vật tư, nhà đất hoặc trang thiết bị hư hỏng, bỏ hoang? Theo chỉ đạo tại Công điện 111/CĐ-TTg, việc xử lý tài sản công không còn sử dụng được hoặc dùng sai công năng là nhiệm vụ trọng tâm mà người đứng đầu các bộ, ngành và địa phương phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện.

Thực trạng và yêu cầu cấp bách sau tổng kiểm kê

Sau đợt tổng kiểm kê tại thời điểm 0h00 ngày 01/01/2025 được triển khai theo Quyết định số 213/QĐ-TTg và Chỉ thị số 23/CT-TTg, thực trạng cơ sở vật chất tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị sau sắp xếp tổ chức bộ máy đã được nắm bắt toàn diện. Kết quả này phản ánh rõ các tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý, sử dụng, làm cơ sở xác định giải pháp chấn chỉnh.

Để khắc phục triệt để các hạn chế do Bộ Tài chính công bố, người đứng đầu các cơ quan trung ương và địa phương phải tập trung rà soát thực tế, bảo đảm việc quản lý và khai thác tài sản được tiến hành nghiêm túc, tránh thất thoát, lãng phí theo quy định tại điểm b khoản 4.

Quy trình 4 bước chuẩn hóa và giải quyết tài sản

Nhằm giải quyết dứt điểm các vướng mắc tồn đọng, các đơn vị cần triển khai cẩm nang hành động gồm các bước đánh số cụ thể sau:

1. Bước 1: Rà soát, chuẩn hóa số liệu và bổ sung hồ sơ
   Theo điểm a khoản 4, đơn vị tiến hành củng cố, cập nhật, bổ sung hồ sơ quản lý, theo dõi, hạch toán tài sản, bảo đảm thống nhất tuyệt đối giữa số liệu thực tế và sổ sách kế toán; rà soát, chuẩn hóa thông tin phản ánh đúng thực trạng tài sản.
2. Bước 2: Định giá tài sản chưa xác định được giá trị
   Theo điểm a khoản 4, các cơ quan, tổ chức, đơn vị phải thực hiện xác định giá trị đối với các tài sản chưa xác định được giá trị để quản lý, hạch toán theo quy định của pháp luật.
3. Bước 3: Bàn giao, tiếp nhận và giải quyết tài sản dự án
   Theo điểm a khoản 4, ban quản lý dự án, cơ quan, tổ chức, đơn vị phải thực hiện bàn giao, tiếp nhận, giải quyết ngay sau khi kết thúc dự án hoặc khi có quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền.
4. Bước 4: Giải quyết dứt điểm tài sản vi phạm, hư hỏng
   Theo điểm b khoản 4, đơn vị tiến hành phân loại và đưa ra phương án dứt điểm đối với nhóm hư hỏng, nhóm tồn kho và nhóm sai mục đích.

Phân loại và biện pháp xử lý tài sản công theo từng nhóm

Theo điểm b khoản 4, các đơn vị phải phân loại chính xác tình trạng kỹ thuật và hiện trạng sử dụng để áp dụng biện pháp tương ứng. Bảng đối chiếu dưới đây làm rõ tiêu chí và hành động cần thực hiện:

Tình huống minh họa từ thực tế kiểm kê

Một ban quản lý dự án sau khi hoàn thành dự án tại thời điểm kiểm kê 0h00 ngày 01/01/2025 bàn giao lại hiện trường gồm máy móc hỏng không sử dụng được, xe chuyên dùng còn tốt nhưng không sử dụng và văn phòng dự án đang để một đơn vị khác mượn làm kho sai mục đích.

Áp dụng quy định tại điểm a và điểm b khoản 4, ban quản lý dự án cùng cơ quan tiếp nhận phải thực hiện bàn giao, tiếp nhận ngay khi dự án kết thúc; lập biên bản xác định giá trị các trang thiết bị chưa có giá trị kế toán; đồng thời giải quyết dứt điểm: lập thủ tục đối với lô máy móc hỏng, điều chuyển phương tiện còn tốt để tránh tồn kho, và chấm dứt việc cho mượn văn phòng sai mục đích.

Ai bị ảnh hưởng và cần làm gì?

Trách nhiệm và nghĩa vụ được phân định cụ thể cho từng chủ thể theo văn bản chỉ đạo:

• Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trung ương, Chủ tịch UBND cấp tỉnh: Trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện theo khoản 1; khẩn trương ban hành văn bản phân cấp thẩm quyền, tiêu chuẩn định mức chuyên dùng, quy định hao mòn hạ tầng đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải theo khoản 2.
• Cơ quan thanh tra, kiểm tra: Tăng cường công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm trong quản lý, sử dụng, khai thác, xử lý tài sản công theo khoản 3.
• Ban quản lý dự án: Bàn giao, tiếp nhận và giải quyết tài sản ngay sau khi kết thúc dự án theo điểm a khoản 4.
• Cơ quan, tổ chức, đơn vị trực tiếp quản lý tài sản: Chuẩn hóa thông tin số liệu, xác định giá trị tài sản chưa có giá trị, giải quyết dứt điểm tài sản hỏng, tồn kho, sai mục đích theo điểm a và điểm b khoản 4.
• Bộ Tài chính: Chịu trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, đôn đốc và hướng dẫn quá trình thực hiện theo khoản 5.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào ban quản lý dự án phải bàn giao tài sản?

Theo điểm a khoản 4, ban quản lý dự án thực hiện bàn giao, tiếp nhận và giải quyết tài sản ngay sau khi kết thúc dự án hoặc khi có quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền.

Cơ quan nào chịu trách nhiệm ban hành định mức chuyên dùng và quy định tính hao mòn?

Theo khoản 2, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trung ương và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm ban hành các văn bản thuộc thẩm quyền về phân cấp, tiêu chuẩn định mức sử dụng chuyên dùng, tỷ lệ hao mòn tài sản kết cấu hạ tầng giao thông.

Ai chịu trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra toàn diện việc thực hiện?

Theo khoản 5, Bộ Tài chính chịu trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, đôn đốc và hướng dẫn các bộ, cơ quan trung ương, địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện.

Trách nhiệm hoàn thành và các bước tiếp theo

Việc chấn chỉnh kỷ cương quản lý cơ sở vật chất nhà nước đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của thủ trưởng từng đơn vị. Để tránh rủi ro pháp lý và nguy cơ bị thanh tra xử lý theo khoản 3, các đơn vị cần chủ động rà soát đối chiếu văn bản gốc, kiểm tra hiệu lực áp dụng các văn bản phân cấp của bộ ngành, địa phương mình và tham khảo tư vấn pháp lý chuyên ngành khi triển khai thủ tục giải quyết tài sản thực tế.