Cơ quan nào có quyền thanh tra và xử lý vi phạm chuỗi kinh doanh vàng?

Hoạt động quản lý thị trường kim loại quý vừa ghi nhận sự phân định rõ ràng về vai trò, trách nhiệm của từng cơ quan quản lý. Theo khoản 3 Điều 8 Thông tư 56/2026/TT-NHNN (sửa đổi, bổ sung khoản 6 Điều 32 Thông tư 34/2025/TT-NHNN), quyền hạn tiến hành thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật đối với các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp tham gia thị trường vàng được giao trực tiếp cho cơ quan thanh tra chuyên ngành thuộc Ngân hàng Nhà nước và các chi nhánh phụ trách theo khu vực.

Thẩm quyền thanh tra và kiểm tra chuỗi kinh doanh vàng theo quy định mới

Căn cứ theo khoản 3 Điều 8 Thông tư 56/2026/TT-NHNN, cơ quan chịu trách nhiệm thực thi quyền hạn thanh tra, kiểm tra và xử phạt vi phạm hành chính bao gồm hai cấp quản lý:

• Thanh tra Ngân hàng Nhà nước: Cơ quan thanh tra chuyên trách cấp trung ương, phụ trách giám sát chung và xử lý vi phạm quy mô toàn hệ thống theo quy định pháp luật.
• Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực: Cơ quan trực tiếp quản lý địa bàn, có thẩm quyền kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm của các doanh nghiệp, tổ chức tín dụng đóng trụ sở hoặc có địa điểm kinh doanh trên khu vực quản hạt.

Sự phân định này theo quy định tại khoản 3 Điều 8 Thông tư 56/2026/TT-NHNN xác lập đầu mối thanh tra xuyên suốt, xóa bỏ khoảng trống pháp lý đối với việc giám sát các khâu kinh doanh vàng từ trung ương đến địa phương.

Các hoạt động nghiệp vụ vàng thuộc diện thanh tra, kiểm tra

Theo khoản 3 Điều 8 Thông tư 56/2026/TT-NHNN sửa đổi khoản 6 Điều 32, phạm vi thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm bao quát các hoạt động sau:

Mỗi hoạt động nêu trên đều gắn liền với nghĩa vụ chấp hành nghiêm ngặt về chứng từ, hạn mức và phạm vi cấp phép đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.

Cơ chế phân công giữa các cơ quan quản lý và hội đồng chuyên môn

Bên cạnh thẩm quyền thanh tra trực tiếp, quy chế quản lý thị trường vàng được phân định cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước:

• Hội đồng xây dựng hạn mức: Theo khoản 1 Điều 8 Thông tư 56/2026/TT-NHNN (sửa đổi khoản 3 Điều 32), Vụ Chính sách tiền tệ, Vụ Dự báo, thống kê, và Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng cử đại diện tham gia Hội đồng xây dựng hạn mức quy định tại Điều 18 Thông tư 34/2025/TT-NHNN. Các đơn vị này phối hợp cùng Cục Quản lý ngoại hối thực hiện nhiệm vụ theo Quy chế hoạt động của Hội đồng.
• Cơ quan công khai giá mua, bán: Theo khoản 2 Điều 8 Thông tư 56/2026/TT-NHNN (sửa đổi khoản 5 Điều 32), Văn phòng Ngân hàng Nhà nước chịu trách nhiệm tiếp nhận và đăng tải thông tin về giá mua, giá bán vàng miếng trên Cổng thông tin điện tử Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Minh họa thực tế: Quy trình công khai giá và nghĩa vụ cung cấp dữ liệu

Nhằm làm rõ cơ chế phối hợp theo quy định tại Điều 8 Thông tư 56/2026/TT-NHNN, có thể xem xét trường hợp điển hình về vận hành nghĩa vụ niêm yết và báo cáo giá:

Một tổ chức tín dụng hoặc doanh nghiệp được cấp Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng thực hiện giao dịch trong ngày làm việc. Theo quy định tại khoản 2 Điều 8 Thông tư 56/2026/TT-NHNN sửa đổi khoản 5 Điều 32, đơn vị này có trách nhiệm cung cấp giá mua, giá bán vàng miếng tới Văn phòng Ngân hàng Nhà nước để đăng tải công khai trên Cổng thông tin điện tử Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Nếu đơn vị có hành vi gian lận giá, không báo cáo giá hoặc vi phạm quy định kinh doanh vàng miếng, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước hoặc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực sẽ tiến hành thanh tra, kiểm tra và áp dụng biện pháp xử lý vi phạm căn cứ theo khoản 3 Điều 8 Thông tư 56/2026/TT-NHNN.

Ai bị ảnh hưởng và hành động cần triển khai

Các đối tượng thuộc diện điều chỉnh trực tiếp của Thông tư 56/2026/TT-NHNN cần chủ động rà soát hồ sơ tuân thủ pháp lý theo danh mục cụ thể:

1. Doanh nghiệp sản xuất vàng miếng: Rà soát điều kiện cấp phép sản xuất, quy trình kỹ thuật và việc chấp hành hạn mức gia công, sản xuất theo quy định tại khoản 3 Điều 8.
2. Doanh nghiệp và tổ chức tín dụng được cấp Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng: Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ cung cấp giá mua, giá bán vàng miếng cho Văn phòng Ngân hàng Nhà nước (khoản 2 Điều 8); chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ giao dịch, sổ sách phục vụ công tác thanh tra từ Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và chi nhánh Khu vực (khoản 3 Điều 8).
3. Thương nhân xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu: Tuân thủ nghiêm ngặt hạn mức được duyệt, quản lý việc sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu đúng mục đích, lập báo cáo đầy đủ theo quy định của pháp luật chịu sự giám sát tại khoản 3 Điều 8.

Câu hỏi thường gặp

Cơ quan nào có thẩm quyền xử lý vi phạm của điểm kinh doanh mua, bán vàng miếng?

Căn cứ theo khoản 3 Điều 8 Thông tư 56/2026/TT-NHNN, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực có trách nhiệm thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng.

Vàng nguyên liệu nhập khẩu chịu sự giám sát của đơn vị nào?

Theo khoản 3 Điều 8 Thông tư 56/2026/TT-NHNN, việc chấp hành quy định về cấp phép, hạn mức, báo cáo, mua, bán và sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu chịu sự thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trực tiếp từ Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực.

Giá mua bán vàng miếng được công khai ở đâu và do cơ quan nào quản lý?

Theo khoản 2 Điều 8 Thông tư 56/2026/TT-NHNN sửa đổi khoản 5 Điều 32, Văn phòng Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm tiếp nhận và đăng tải thông tin giá mua, giá bán vàng miếng do doanh nghiệp, tổ chức tín dụng cung cấp trên Cổng thông tin điện tử Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Khuyến nghị hoàn thiện quy trình tuân thủ

Quy định tại Thông tư 56/2026/TT-NHNN ngày 19 tháng 10 năm 2026 đã thiết lập khuôn khổ pháp lý chặt chẽ đối với các tổ chức tham gia thị trường vàng. Quyền hạn thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm được trao cụ thể cho Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực (theo khoản 3 Điều 8).

Để phòng ngừa rủi ro pháp lý và xử lý vi phạm hành chính, các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp kinh doanh vàng cần chủ động đối chiếu toàn bộ quy trình nội bộ với các quy định tại Thông tư 56/2026/TT-NHNN, bảo đảm tính xác thực của số liệu báo cáo hạn mức, duy trì chế độ niêm yết giá mua bán minh bạch và phối hợp chặt chẽ với cơ quan thanh tra khi có yêu cầu kiểm tra.