Khăn giấy sản xuất chỉ để xuất khẩu có phải chứng nhận theo QCVN 09?

Không. Doanh nghiệp sản xuất hoặc nhận gia công khăn giấy tại Việt Nam chỉ phục vụ mục đích xuất khẩu không phải thực hiện thủ tục chứng nhận theo QCVN 09 hay đáp ứng các yêu cầu quản lý chất lượng của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia này. Theo Điểm 1.1.2 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với sản phẩm khăn giấy và giấy vệ sinh được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 136/2026/VBHN-TT-BCT (ký ngày 26/10/2026), toàn bộ sản phẩm khăn giấy, giấy vệ sinh và giấy tissue sản xuất, gia công trong nước cho mục đích xuất khẩu đều nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn. Quy tắc miễn trừ này tiếp tục được giữ nguyên khi Sửa đổi 01:2026 QCVN 09:2015/BCT ban hành kèm theo Thông tư số 62/2026/TT-BCT ngày 30/09/2026 sắp có hiệu lực từ ngày 15/11/2026.

Vì sao khăn giấy xuất khẩu không phải chứng nhận theo QCVN 09?

Để hiểu đúng lý do hàng xuất khẩu không phải chịu quy chuẩn kỹ thuật quốc gia này, doanh nghiệp cần đọc song song hai quy định nền tảng ngay tại phần quy định chung là phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. Cụ thể, theo Điểm 1.1.1, quy chuẩn chỉ đặt ra mức giới hạn của các chỉ tiêu cơ lý, hóa học, vi sinh, phương pháp thử, các yêu cầu về ghi nhãn và các yêu cầu quản lý chất lượng đối với sản phẩm khăn giấy, giấy vệ sinh, giấy tissue và giấy tissue dạng cuộn lớn được tiêu thụ trên thị trường Việt Nam.

Ngay sau đó, Điểm 1.1.2 xác định rõ các trường hợp đứng ngoài phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn, trong đó tách bạch hoàn toàn hàng sản xuất và gia công để xuất khẩu:

“Các sản phẩm khăn giấy, giấy tissue tiếp xúc với thực phẩm nhằm mục đích bao gói, chứa đựng và bảo quản thực phẩm; các sản phẩm khăn giấy, giấy vệ sinh, giấy tissue sản xuất, gia công trong nước cho mục đích xuất khẩu không thuộc phạm vi điều chỉnh của Quy chuẩn này.”

Cách thiết kế quy phạm tại Điểm 1.1.1 và Điểm 1.1.2 cho thấy ranh giới pháp lý được đặt tại thị trường tiêu thụ chứ không đặt ở địa điểm đặt nhà máy. Một nhà máy đặt tại Việt Nam vẫn sản xuất khăn giấy trên lãnh thổ Việt Nam, nhưng nếu đầu ra của lô hàng là xuất khẩu ra nước ngoài thì lô hàng đó không thuộc diện kiểm soát của quy chuẩn này. Ngược lại, ngay cả hàng nhập khẩu từ nước ngoài về bán trong nước vẫn chịu điều chỉnh vì tiêu thụ tại thị trường nội địa.

Nguyên tắc này tiếp tục được khẳng định tại Mục 1.2 về đối tượng áp dụng. Theo đó, quy chuẩn áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất, gia công, nhập khẩu, phân phối sản phẩm khăn giấy, giấy vệ sinh, giấy tissue tiêu thụ trên thị trường Việt Nam và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan. Như vậy, nghĩa vụ tuân thủ các chỉ tiêu chất lượng, ghi nhãn và quản lý chất lượng chỉ phát sinh khi chủ thể đưa sản phẩm tham gia lưu thông tại Việt Nam.

Phân biệt phạm vi áp dụng giữa hàng xuất khẩu và hàng tiêu thụ nội địa

Trên thực tế, nhiều xưởng giấy không chỉ làm một dòng hàng duy nhất mà vận hành nhiều đơn hàng khác nhau hoặc cung ứng cho cả khách hàng nước ngoài lẫn khách hàng trong nước. Việc nhầm lẫn giữa các nhóm sản phẩm sẽ khiến doanh nghiệp áp dụng sai quy chuẩn hoặc bỏ sót nghĩa vụ đối với phần hàng hóa bán tại Việt Nam. Bảng dưới đây tổng hợp sự khác biệt theo từng nhóm quy định tại Điểm 1.1.1, Điểm 1.1.2 và Mục 1.2:

Điểm đáng lưu ý ở bảng đối chiếu trên là ngoại lệ thứ hai tại Điểm 1.1.2 dành cho nhóm giấy tiếp xúc thực phẩm. Nhiều doanh nghiệp thường gộp chung khái niệm khăn giấy ăn với giấy lót hoặc giấy gói thực phẩm. Quy định tại Điểm 1.1.2 chỉ loại trừ các sản phẩm khăn giấy, giấy tissue tiếp xúc với thực phẩm nhằm mục đích bao gói, chứa đựng và bảo quản thực phẩm. Trong khi đó, khăn giấy thông thường dùng để làm sạch và thấm hút theo Điểm 1.3.2 khi bán tại thị trường Việt Nam vẫn phải tuân thủ quy chuẩn.

Nhận diện đúng sản phẩm được miễn trừ và quy định mới về giấy tissue sắp áp dụng từ ngày 15/11/2026

Để tránh hiểu sai khi phân loại hàng xuất khẩu và hàng nội địa, doanh nghiệp cần nắm chắc định nghĩa pháp lý của từng nhóm sản phẩm tại Mục 1.3, đặc biệt là điểm sửa đổi sắp có hiệu lực sau vài ngày nữa. Theo Thông tư số 62/2026/TT-BCT ngày 30/09/2026 ban hành Sửa đổi 01:2026 QCVN 09:2015/BCT, nội dung giải thích về giấy tissue tại Điểm 1.3.1 được sửa đổi theo khoản 1.3 mục I của Sửa đổi này và sắp chính thức áp dụng kể từ ngày 15/11/2026.

• Giấy tissue và giấy tissue dạng cuộn lớn (Điểm 1.3.1): Là loại giấy đã được làm nhăn, gồm một hoặc nhiều lớp giấy có định lượng thấp, cụ thể là dưới 50 g/m². Quy định sửa đổi sắp có hiệu lực từ ngày 15/11/2026 nêu rõ cả giấy tissue và giấy tissue dạng cuộn lớn dùng cho gia công khăn giấy, giấy vệ sinh từ đây được gọi tắt chung là “giấy tissue”.
• Khăn giấy (Điểm 1.3.2): Là sản phẩm được làm từ giấy tissue với các kích thước khác nhau, được sử dụng cho mục đích làm sạch và thấm hút. Về hình thức, khăn giấy có thể được dập nổi, có màu trắng hoặc các màu khác hoặc có các hình in trang trí.
• Giấy vệ sinh (Điểm 1.3.3): Là các sản phẩm được làm từ giấy tissue ở dạng cuộn hoặc dạng tờ, có tính thấm hút và được sử dụng cho mục đích vệ sinh. Sản phẩm này cũng có thể có màu trắng, các màu khác hoặc có các hình in trang trí.

Việc hợp nhất cách gọi “giấy tissue” đối với cả giấy tissue thông thường và giấy tissue dạng cuộn lớn (jumbo roll) dùng cho gia công khăn giấy, giấy vệ sinh tại Điểm 1.3.1 có ý nghĩa thực tế rất lớn cho khối doanh nghiệp xuất khẩu. Trước đây, một số xưởng sản xuất bán thành phẩm cuộn lớn để xuất khẩu sang nhà máy gia công ở nước ngoài thường băn khoăn liệu cụm từ “giấy tissue” trong điều khoản miễn trừ tại Điểm 1.1.2 có bao phủ cả cuộn lớn hay chỉ tính giấy đã cắt khổ.

Với cách gọi tắt thống nhất tại Điểm 1.3.1 có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, giấy tissue dạng cuộn lớn dùng để gia công khăn giấy, giấy vệ sinh được hiểu trực tiếp nằm trong khái niệm “giấy tissue”. Do đó, nếu doanh nghiệp sản xuất hoặc gia công cuộn lớn dưới 50 g/m² trong nước chỉ cho mục đích xuất khẩu thì cuộn lớn đó cũng thuộc diện loại trừ tại Điểm 1.1.2. Ngược lại, nếu nhà máy bán cuộn lớn đó cho một xưởng gia công khác ở trong nước để sản xuất khăn giấy, giấy vệ sinh bán tại Việt Nam, thì bản thân cuộn lớn đã rơi vào phạm vi điều chỉnh của Điểm 1.1.1.

Ngoài yếu tố hình dạng, doanh nghiệp cũng cần chú ý thông số kỹ thuật nhận diện tại Điểm 1.3.1 là giấy đã làm nhăn, một hoặc nhiều lớp và có định lượng dưới 50 g/m². Các đặc điểm như dập nổi, nhuộm màu hay có hình in trang trí không làm thay đổi bản chất sản phẩm là khăn giấy theo Điểm 1.3.2 hay giấy vệ sinh theo Điểm 1.3.3. Vì vậy, doanh nghiệp không thể dựa vào việc giấy có in hoa văn hay dập nổi để xem là sản phẩm khác ngoài quy chuẩn nếu hàng hóa được bán tại thị trường trong nước.

Tình huống minh họa và lưu ý nguyên liệu khi sản xuất song song hai thị trường

Trên thực tế, rất ít nhà máy chỉ xuất khẩu tuyệt đối mà thường kết hợp nhiều luồng hàng để tối ưu công suất dây chuyền. Một tình huống phổ biến có thể hình dung như sau: một doanh nghiệp sản xuất giấy trong nước vận hành dây chuyền làm giấy tissue dạng cuộn lớn có định lượng dưới 50 g/m², đồng thời có phân xưởng cắt đóng gói thành phẩm khăn giấy và giấy vệ sinh. Trong kỳ sản xuất, doanh nghiệp nhận đơn gia công khăn giấy và giấy vệ sinh để xuất khẩu cho đối tác nước ngoài; song song đó, doanh nghiệp bán một phần cuộn lớn cho xưởng gia công trong nước và tự phân phối một dòng giấy vệ sinh ra thị trường Việt Nam.

Áp dụng trực tiếp các quy định hiện hành và quy định sắp có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, nghĩa vụ của doanh nghiệp trong tình huống này được tách làm hai phần rõ rệt:

1. Đối với lô khăn giấy và giấy vệ sinh sản xuất, gia công cho đơn hàng xuất khẩu: Toàn bộ sản phẩm nằm ngoài phạm vi điều chỉnh theo Điểm 1.1.2. Doanh nghiệp sản xuất theo yêu cầu kỹ thuật, mẫu mã và tiêu chuẩn ghi nhãn của bên mua hoặc nước nhập khẩu mà không phải thực hiện các nghĩa vụ quản lý chất lượng của quy chuẩn Việt Nam.
2. Đối với phần giấy tissue dạng cuộn lớn bán cho xưởng gia công trong nước và dòng giấy vệ sinh bán tại Việt Nam: Cả hai phần sản phẩm này đều thuộc diện tiêu thụ trên thị trường Việt Nam theo Điểm 1.1.1 và Mục 1.2. Doanh nghiệp phải tuân thủ đầy đủ quy định của quy chuẩn đối với phần hàng này, từ khâu lựa chọn nguyên liệu đầu vào cho đến các yêu cầu chất lượng và ghi nhãn thành phẩm.

Hệ quả thực tế dễ gặp nhất khi sản xuất song song hai thị trường là vấn đề kiểm soát nguồn bột giấy đầu vào. Theo Điểm 2.1.1 quy định về yêu cầu đối với nguyên vật liệu, bột giấy sử dụng trong quá trình sản xuất khăn giấy và giấy vệ sinh thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn chỉ được gồm bột giấy nguyên thủy, bột giấy tái chế hoặc hỗn hợp bột giấy nguyên thủy và tái chế. Trong đó, bột giấy tái chế bắt buộc phải được sản xuất từ các loại giấy văn phòng phù hợp với Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5946: 2007 – Giấy loại.

Cũng theo Điểm 2.1.1, doanh nghiệp bị nghiêm cấm sử dụng bột giấy để sản xuất khăn giấy và giấy vệ sinh từ các loại giấy có nguồn gốc là giấy và cáctông đã qua sử dụng để chứa dầu, nhớt, mỡ, hóa chất hoặc thực phẩm. Điều này có nghĩa là nếu doanh nghiệp dùng chung một bồn nghiền bột giấy cho cả dây chuyền xuất khẩu lẫn dây chuyền nội địa, thì toàn bộ nguồn bột giấy đó buộc phải đáp ứng điều kiện tại Điểm 2.1.1 để bảo đảm phần hàng bán tại Việt Nam không vi phạm quy định kỹ thuật về nguyên liệu.

Ai bị ảnh hưởng và doanh nghiệp cần làm gì lúc này?

Quy định miễn trừ tại Điểm 1.1.2 cùng điểm sửa đổi định nghĩa giấy tissue sắp có hiệu lực từ ngày 15/11/2026 tác động trực tiếp đến nhiều mắt xích trong chuỗi sản xuất và gia công giấy. Dưới đây là các nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng chính và đầu việc cụ thể cần rà soát ngay:

• Doanh nghiệp sản xuất trực tiếp khăn giấy, giấy vệ sinh xuất khẩu: Cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ thể hiện rõ mục đích xuất khẩu cho từng lô sản xuất để chứng minh hàng hóa thuộc trường hợp loại trừ tại Điểm 1.1.2, tách biệt kho bãi giữa hàng xuất khẩu và hàng tiêu thụ nội địa nếu có.
• Đơn vị nhận gia công xuất khẩu: Xác định rõ trong hợp đồng gia công về việc toàn bộ thành phẩm được giao để xuất khẩu; trường hợp gia công cho thương nhân trong nước nhưng bên đặt gia công đem bán tại thị trường Việt Nam thì sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh theo Điểm 1.1.1 và Mục 1.2.
• Nhà sản xuất giấy tissue dạng cuộn lớn: Rà soát phân loại sản phẩm có định lượng dưới 50 g/m² theo định nghĩa mới tại Điểm 1.3.1 sắp áp dụng từ ngày 15/11/2026. Nếu xuất khẩu cuộn lớn trực tiếp, doanh nghiệp được áp dụng ngoại lệ tại Điểm 1.1.2; nếu bán cuộn lớn cho nhà máy trong nước làm khăn giấy, giấy vệ sinh bán nội địa thì phải đáp ứng quy chuẩn theo Điểm 1.1.1.
• Doanh nghiệp sản xuất song song hàng xuất khẩu và nội địa: Thiết lập quy trình kiểm soát nguyên liệu bột giấy riêng hoặc áp dụng chuẩn nguyên liệu theo Điểm 2.1.1 cho toàn bộ dây chuyền dùng chung, bảo đảm bột giấy tái chế dùng cho hàng nội địa xuất phát từ giấy văn phòng phù hợp TCVN 5946: 2007 – Giấy loại và loại trừ tuyệt đối giấy, cáctông chứa dầu, nhớt, mỡ, hóa chất, thực phẩm.
• Doanh nghiệp sản xuất khăn giấy, giấy tissue tiếp xúc thực phẩm: Phân định rành mạch sản phẩm dùng để bao gói, chứa đựng, bảo quản thực phẩm (được loại trừ theo Điểm 1.1.2) với sản phẩm khăn giấy dùng để lau sạch, thấm hút theo Điểm 1.3.2 khi lưu thông trong nước.

Câu hỏi thường gặp về khăn giấy sản xuất để xuất khẩu

Doanh nghiệp chỉ nhận gia công khăn giấy xuất khẩu cho đối tác nước ngoài có được miễn áp dụng quy chuẩn không?

Có. Theo Điểm 1.1.2, cả hai hoạt động là “sản xuất” và “gia công” trong nước các sản phẩm khăn giấy, giấy vệ sinh, giấy tissue cho mục đích xuất khẩu đều không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn này. Doanh nghiệp nhận gia công xuất khẩu không phải đáp ứng các yêu cầu quản lý chất lượng của quy chuẩn đối với lô hàng gia công đó.

Giấy tissue dạng cuộn lớn sản xuất để xuất khẩu có được loại trừ giống thành phẩm khăn giấy, giấy vệ sinh không?

Có. Theo Điểm 1.3.1 được sửa đổi theo khoản 1.3 mục I của Sửa đổi 01:2026 QCVN 09:2015/BCT (sắp có hiệu lực từ ngày 15/11/2026), giấy tissue và giấy tissue dạng cuộn lớn dùng cho gia công khăn giấy, giấy vệ sinh được gọi tắt chung là “giấy tissue”. Kết hợp với Điểm 1.1.2, giấy tissue dạng cuộn lớn sản xuất hoặc gia công trong nước nhằm mục đích xuất khẩu không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn.

Khăn giấy, giấy tissue dùng để gói hoặc bảo quản thực phẩm sản xuất trong nước có phải áp dụng quy chuẩn này không?

Không. Căn cứ Điểm 1.1.2, các sản phẩm khăn giấy, giấy tissue tiếp xúc với thực phẩm nhằm mục đích bao gói, chứa đựng và bảo quản thực phẩm cũng nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn này, bên cạnh nhóm hàng sản xuất, gia công để xuất khẩu.

Nếu lô khăn giấy sản xuất cho đơn hàng xuất khẩu nhưng sau đó chuyển sang bán tại thị trường Việt Nam thì xử lý thế nào?

Khi doanh nghiệp chuyển mục đích từ xuất khẩu sang tiêu thụ trên thị trường Việt Nam, lô hàng không còn đáp ứng điều kiện loại trừ tại Điểm 1.1.2 mà chuyển sang thuộc phạm vi điều chỉnh tại Điểm 1.1.1 và đối tượng áp dụng tại Mục 1.2. Trước khi lưu thông trong nước, doanh nghiệp phải bảo đảm sản phẩm tuân thủ đầy đủ các yêu cầu của quy chuẩn, kể cả yêu cầu về nguồn bột giấy tại Điểm 2.1.1.

Kết luận và việc doanh nghiệp cần làm tiếp

Tóm lại, theo Điểm 1.1.2 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với sản phẩm khăn giấy và giấy vệ sinh tại Văn bản hợp nhất 136/2026/VBHN-TT-BCT, khăn giấy, giấy vệ sinh và giấy tissue sản xuất, gia công trong nước chỉ cho mục đích xuất khẩu không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn, do đó không phải chứng nhận hay áp dụng các yêu cầu quản lý chất lượng của quy chuẩn này. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp đồng thời bán thành phẩm hoặc giấy tissue dạng cuộn lớn tại thị trường Việt Nam, phần hàng tiêu thụ nội địa vẫn chịu sự điều chỉnh đầy đủ theo Điểm 1.1.1, Mục 1.2 và các yêu cầu về nguyên liệu bột giấy tại Điểm 2.1.1.

Thời điểm này, doanh nghiệp cần kiểm tra lại kế hoạch sản xuất trước mốc ngày 15/11/2026 khi Sửa đổi 01:2026 QCVN 09:2015/BCT bắt đầu có hiệu lực, đối chiếu trực tiếp toàn văn Văn bản hợp nhất 136/2026/VBHN-TT-BCT và Thông tư số 62/2026/TT-BCT để rà soát toàn bộ thông số kỹ thuật, quy trình quản lý chất lượng cũng như nhãn mác đối với phần hàng hóa lưu thông nội địa. Trường hợp doanh nghiệp có mô hình gia công chuyển tiếp hoặc tiêu thụ song song nhiều kênh phức tạp, bộ phận quản lý chất lượng nên tham khảo thêm ý kiến tư vấn pháp lý chuyên ngành để phân tách hồ sơ và kiểm soát rủi ro tuân thủ.