Lịch sử tuân thủ tốt: Doanh nghiệp được giảm hồ sơ, bớt kiểm tra

Kiểm soát thủ tục hành chính đang có sự chuyển dịch rõ rệt từ phương thức quản lý hành chính đồng loạt sang phương thức quản trị dựa trên mức độ rủi ro và dữ liệu. Theo Nghị định 385/2026/NĐ-CP, việc đánh giá thủ tục hành chính không chỉ tập trung vào việc bãi bỏ các rào cản chung mà còn gắn liền việc phân loại đối tượng để áp dụng mức độ ưu tiên cụ thể.

Chính sách ưu đãi dựa trên lịch sử tuân thủ

Phương thức quản lý theo mức độ rủi ro trong thực hiện thủ tục hành chính là một nội dung rà soát trọng tâm. Theo điểm c khoản 3 Điều 31 Nghị định 385/2026/NĐ-CP, các cơ quan chức năng rà soát, đánh giá khả năng:

Khả năng miễn, giảm yêu cầu hồ sơ, tần suất kiểm tra, thời hạn giải quyết hoặc áp dụng thủ tục đơn giản hơn đối với đối tượng có mức độ rủi ro thấp hoặc có lịch sử tuân thủ tốt.

Quy định này mở đường cho nhóm doanh nghiệp và hộ kinh doanh xây dựng quy trình pháp lý chuẩn mực được hưởng lợi ích hành chính cụ thể. Khi mức độ rủi ro được đánh giá ở mức thấp hoặc tổ chức có lịch sử chấp hành pháp luật liên tục, gánh nặng hành chính sẽ giảm bớt đáng kể thông qua việc cắt giảm giấy tờ đầu vào, giãn cách chu kỳ kiểm tra và nhận kết quả sớm hơn thời hạn thông thường.

Theo điểm b khoản 3 Điều 31 Nghị định 385/2026/NĐ-CP, cơ quan nhà nước cũng xem xét khả năng áp dụng các biện pháp giảm tiền kiểm, tăng cường hậu kiểm và giám sát tuân thủ trên cơ sở quản lý rủi ro. Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm giúp rút ngắn quy trình gia nhập thị trường, luân chuyển nguồn vốn và triển khai các dự án sản xuất, kinh doanh.

Các tiêu chí rà soát phương thức quản lý rủi ro

Việc áp dụng cơ chế phân loại rủi ro được đặt trong tổng thể các yêu cầu rà soát, đánh giá nhằm đảm bảo tính công bằng và hiệu quả quản lý:

Tác động đến môi trường cạnh tranh và chuyển đổi số

Bên cạnh yếu tố quản lý rủi ro, việc rà soát thủ tục hành chính còn xem xét chặt chẽ mức độ ảnh hưởng đến thị trường và khả năng số hóa dữ liệu. Theo điểm g khoản 1 Điều 31 Nghị định 385/2026/NĐ-CP, các cơ quan phải đánh giá tác động của thủ tục hành chính đối với hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, môi trường cạnh tranh, năng lực đổi mới sáng tạo, hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc thực hiện chuyển đổi số và các nhóm đối tượng chịu tác động khác.

Về nguyên tắc cạnh tranh, theo khoản 4 Điều 31 Nghị định 385/2026/NĐ-CP, nội dung rà soát tập trung vào việc đánh giá mức độ hạn chế quyền gia nhập, mở rộng, duy trì hoặc rút khỏi thị trường; mức độ tạo ra lợi thế hoặc bất lợi cạnh tranh giữa các cá nhân, tổ chức tham gia thị trường; cũng như mức độ hạn chế khả năng cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ, lựa chọn của người tiêu dùng và sự phát triển của thị trường.

Về ứng dụng công nghệ, theo khoản 5 Điều 31 Nghị định 385/2026/NĐ-CP, cơ quan giải quyết thủ tục đánh giá mức độ liên thông, tích hợp, kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu; khả năng thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử; mức độ tự động hóa trong tiếp nhận, xử lý, theo dõi, giám sát và trả kết quả; cũng như khả năng khai thác dữ liệu số, định danh điện tử, chữ ký số và thanh toán điện tử.

Theo khoản 7 Điều 31 Nghị định 385/2026/NĐ-CP, Bộ trưởng Bộ Tư pháp sẽ hướng dẫn chi tiết việc rà soát, đánh giá thủ tục hành chính. Đây là cơ sở thực thi để các tiêu chí giảm hồ sơ, bớt kiểm tra cho nhóm tuân thủ tốt được áp dụng đồng bộ trong thực tế.