Chính thức bãi bỏ 14 thông tư về lao động, tiền lương

Quyết định bãi bỏ 14 thông tư và văn bản liên tịch đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác rà soát, tinh gọn hệ thống pháp luật lao động. Việc xử lý dứt điểm các văn bản hướng dẫn thi hành cũ giúp người lao động và doanh nghiệp áp dụng trực tiếp các quy chuẩn đồng bộ, tránh tình trạng viện dẫn các quy định không còn phù hợp trong quan hệ lao động và quản lý doanh nghiệp.

Nhóm 1: Các con số biết nói từ quyết định bãi bỏ 14 thông tư

Số 14: Toàn bộ văn bản bị xóa bỏ hiệu lực

Theo Điều 1, Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội bãi bỏ toàn bộ 14 văn bản quy phạm pháp luật do Bộ ban hành hoặc liên tịch ban hành. Con số này phản ánh mức độ rà soát diện rộng, bao quát nhiều mảng nghiệp vụ từ tiền lương, hợp đồng, thanh tra chuyên ngành cho tới quản lý cơ sở cai nghiện.

Số 0: Không áp dụng chuyển tiếp hay duy trì hiệu lực từng phần

Toàn bộ danh mục tại Điều 1 đều bị bãi bỏ toàn bộ. Cơ quan ban hành không giữ lại bất kỳ điều khoản, phụ lục hay biểu mẫu nào thuộc 14 văn bản này, chấm dứt hoàn toàn giá trị thi hành của các văn bản hướng dẫn cũ.

Số 4: Nhóm lĩnh vực trọng tâm chịu tác động trực tiếp

Bốn khối nghiệp vụ chịu tác động trực tiếp gồm: hợp đồng lao động và tiền lương; thỏa ước và giải quyết tranh chấp lao động; thanh tra và kiểm tra việc chấp hành pháp luật; quản lý sau cai nghiện và trật tự xã hội.

Chi tiết các văn bản về hợp đồng, tiền lương và thỏa ước lao động

Tại Điều 1, cơ quan quản lý liệt kê cụ thể các thông tư hướng dẫn thi hành liên quan trực tiếp đến quan hệ lao động tại doanh nghiệp:

Theo khoản 2 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 30/2013/TT-BLĐTBXH ngày 25/10/2013 hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 44/2013/NĐ-CP về hợp đồng lao động. Doanh nghiệp không còn áp dụng các hướng dẫn của thông tư này đối với việc giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng lao động.

Theo khoản 5 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 23/2015/TT-BLĐTBXH ngày 23/6/2015 hướng dẫn thực hiện một số điều về tiền lương của Nghị định số 05/2015/NĐ-CP. Các nguyên tắc xác định tiền lương, phụ cấp, tiền làm thêm giờ theo thông tư này chính thức chấm dứt áp dụng.

Theo khoản 6 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 29/2015/TT-BLĐTBXH ngày 31/7/2015 hướng dẫn thực hiện một số điều về thương lượng tập thể, thỏa ước lao động tập thể và giải quyết tranh chấp lao động quy định tại Nghị định số 05/2015/NĐ-CP. Các tổ chức công đoàn cơ sở và người sử dụng lao động không căn cứ quy trình thương lượng của văn bản này trong đàm phán tập thể.

Theo khoản 1 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 08/2013/TT-BLĐTBXH ngày 10/6/2013 hướng dẫn Nghị định số 46/2013/NĐ-CP về tranh chấp lao động. Thủ tục giải quyết tranh chấp lao động cá nhân và tranh chấp lao động tập thể không còn viện dẫn căn cứ này.

Theo khoản 3 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 19/2014/TT-BLĐTBXH ngày 15/8/2014 hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 27/2014/NĐ-CP về lao động là người giúp việc gia đình. Người sử dụng lao động và người giúp việc gia đình không tiếp tục thực hiện hợp đồng theo hướng dẫn của thông tư này.

Theo khoản 4 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 27/2014/TT-BLĐTBXH ngày 06/10/2014 hướng dẫn cơ quan quản lý nhà nước về lao động lấy ý kiến tổ chức đại diện người lao động, tổ chức đại diện người sử dụng lao động ở địa phương trong việc xây dựng chính sách, pháp luật về lao động và quan hệ lao động.

Theo khoản 7 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 35/2016/TT-BLĐTBXH ngày 25/10/2016 hướng dẫn thực hiện chính sách đối với người lao động khi chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần theo Quyết định 22/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Nhóm văn bản về thanh tra lao động và tự kiểm tra của doanh nghiệp

Các quy chuẩn về tổ chức bộ máy và cơ chế thanh tra, kiểm tra chuyên ngành lao động cũng được thanh lọc theo Điều 1:

Theo khoản 8 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 17/2018/TT-BLĐTBXH ngày 17/10/2018 quy định về tự kiểm tra việc thực hiện pháp luật lao động của doanh nghiệp. Các biểu mẫu, quy trình tự kiểm tra trực tuyến hoặc tự kiểm tra nội bộ ban hành kèm thông tư này không còn mang tính bắt buộc.

Theo khoản 9 Điều 1, bãi bỏ Thông tư số 20/2018/TT-BLĐTBXH ngày 26/11/2018 hướng dẫn cơ chế phối hợp trong việc thực hiện thanh tra chuyên ngành lao động, an toàn, vệ sinh lao động vào ban đêm, ngoài giờ hành chính. Cơ chế điều phối và phối hợp lực lượng thanh tra ngoài giờ hành chính quy định tại văn bản này chấm dứt thi hành.

Theo khoản 10 Điều 1, bãi bỏ Quyết định số 01/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày 16/02/2006 ban hành quy chế hoạt động thanh tra nhà nước về lao động theo phương thức thanh tra viên phụ trách vùng. Phương thức phân vùng thanh tra viên theo quy chế này không còn giá trị áp dụng.

Nhóm văn bản liên tịch về phòng chống tệ nạn và cai nghiện ma túy

Bên cạnh quan hệ lao động, các quy định liên tịch về quản lý cơ sở cai nghiện và phong trào địa phương cũng được bãi bỏ theo Điều 1:

Theo khoản 11 Điều 1, bãi bỏ Thông tư liên tịch số 28/2010/TTLT-BLĐTBXH-BNV ngày 16/9/2010 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và biên chế của Trung tâm quản lý sau cai nghiện ma tuý.

Theo khoản 12 Điều 1, bãi bỏ Thông tư liên tịch số 43/2011/TTLT-BLĐTBXH-BYT ngày 31/12/2011 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và Bộ trưởng Bộ Y tế hướng dẫn việc cấp giấy phép và quản lý hoạt động của các cơ sở cai nghiện ma túy tự nguyện.

Theo khoản 13 Điều 1, bãi bỏ Nghị quyết liên tịch số 01/2005/NQLT-BLĐTBXH-BCA-BVHTT-UBTWMTTQVN ngày 17/11/2005 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Công an, Bộ Văn hóa - Thông tin và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quy định và hướng dẫn nội dung hoạt động, phân loại, đánh giá công tác xây dựng xã, phường, thị trấn lành mạnh không có tệ nạn ma túy, mại dâm.

Theo khoản 14 Điều 1, bãi bỏ Nghị quyết liên tịch số 01/2008/NQLT-BLĐTBXH-BCA-BVHTTDL-UBTƯMTTQVN ngày 28/8/2008 của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Bộ Công an, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ban hành “Các tiêu chí phân loại, chấm điểm đánh giá và biểu thống kê báo cáo về công tác xây dựng”.

Ai bị ảnh hưởng và cần làm gì?

Quy định tác động trực tiếp tới cơ quan quản lý, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp và người lao động trên cả nước:

• Doanh nghiệp và người sử dụng lao động: Rà soát lại toàn bộ quy chế nội bộ, quy định tính lương, phụ cấp, thời giờ làm việc làm thêm, và hồ sơ hợp đồng lao động; không căn cứ vào Thông tư 23/2015/TT-BLĐTBXH hay Thông tư 30/2013/TT-BLĐTBXH. Rà soát quy trình tự kiểm tra pháp luật lao động để phù hợp với quy định hiện hành thay vì Thông tư 17/2018/TT-BLĐTBXH.
• Người lao động và tổ chức công đoàn: Cập nhật quy trình đàm phán, đối thoại, thương lượng tập thể; không viện dẫn Thông tư 29/2015/TT-BLĐTBXH trong việc giải quyết tranh chấp lao động hoặc xây dựng thỏa ước.
• Lao động giúp việc gia đình và người thuê mướn: Không áp dụng mẫu hợp đồng và các quy định thi hành theo Thông tư 19/2014/TT-BLĐTBXH.
• Cơ quan thanh tra và quản lý nhà nước: Chấm dứt áp dụng cơ chế thanh tra ban đêm theo Thông tư 20/2018/TT-BLĐTBXH và cơ chế vùng theo Quyết định 01/2006/QĐ-BLĐTBXH.
• Cơ sở cai nghiện và địa phương: Chuyển đổi hồ sơ, quy trình cấp phép và bảng chấm điểm xã phường sang các chuẩn mực mới, bãi bỏ căn cứ vào các thông tư liên tịch, nghị quyết liên tịch cũ.

Tình huống thực tế áp dụng quy chuẩn lao động

Trong quá trình thanh kiểm tra hoặc giải quyết bất đồng nội bộ, một doanh nghiệp căn cứ vào hướng dẫn của Thông tư số 23/2015/TT-BLĐTBXH để xây dựng đơn giá làm thêm giờ, đồng thời áp dụng quy trình thương lượng tập thể theo Thông tư số 29/2015/TT-BLĐTBXH. Sau khi Điều 1 bãi bỏ toàn bộ các văn bản này, việc tiếp tục trích dẫn hai thông tư nêu trên trong biên bản hòa giải hoặc hợp đồng sẽ không còn giá trị pháp lý, buộc doanh nghiệp phải áp dụng các văn bản thay thế có hiệu lực thi hành.

Câu hỏi thường gặp

Các văn bản này bị bãi bỏ một phần hay toàn bộ?

Theo Điều 1, toàn bộ 14 văn bản quy phạm pháp luật trong danh mục đều bị bãi bỏ toàn bộ, không giữ lại hiệu lực từng phần.

Doanh nghiệp có tiếp tục thực hiện tự kiểm tra theo Thông tư 17/2018/TT-BLĐTBXH không?

Theo khoản 8 Điều 1, Thông tư số 17/2018/TT-BLĐTBXH đã bị bãi bỏ toàn bộ. Doanh nghiệp không còn phải tuân thủ trình tự hay nộp báo cáo theo biểu mẫu quy định tại thông tư này.

Quy chế thanh tra viên phụ trách vùng có còn được áp dụng không?

Theo khoản 10 Điều 1, Quyết định số 01/2006/QĐ-BLĐTBXH ban hành quy chế hoạt động thanh tra theo phương thức thanh tra viên phụ trách vùng đã chính thức bị bãi bỏ.

Trách nhiệm rà soát và đối chiếu văn bản

Việc bãi bỏ các văn bản cũ loại trừ hoàn toàn sự chồng chéo, xung đột trong hệ thống pháp luật lao động. Doanh nghiệp, người lao động và các cơ quan hữu quan cần chủ động rà soát hệ thống quy định nội bộ, đối chiếu trực tiếp văn bản gốc và cập nhật các hướng dẫn mới để đảm bảo hoạt động tuân thủ pháp luật chính xác.