Chủ tịch xã được phạt vi phạm thống kê đến 15 triệu, cấp tỉnh tới 30 triệu

Theo Nghị định 362/2026/NĐ-CP, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền phạt tiền đến 15.000.000 đồng, trong khi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh lên tới 30.000.000 đồng đối với các hành vi vi phạm hành chính trong hoạt động thống kê. Hoạt động xử phạt vi phạm thống kê được siết chặt phân định theo từng cấp quản lý, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và nâng cao trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp, hộ kinh doanh cũng như các cơ quan liên quan.

Con số 15 triệu đồng: Thẩm quyền xử phạt vi phạm thống kê của cấp xã

Theo khoản 1 Điều 16, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu (sau đây gọi là cấp xã) có thẩm quyền xử phạt cảnh cáo và phạt tiền đến 15.000.000 đồng. Quy định này trao quyền trực tiếp cho người đứng đầu chính quyền cơ sở, nơi tiếp cận sát nhất với các hộ kinh doanh, cá nhân và doanh nghiệp trên địa bàn quản lý.

Bên cạnh thẩm quyền phạt tiền đến 15.000.000 đồng, theo điểm c khoản 1 Điều 16, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã còn có quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại Nghị định 362/2026/NĐ-CP. Điều này đồng nghĩa với việc cấp cơ sở không chỉ dừng lại ở xử lý tài chính mà còn có công cụ pháp lý buộc đối tượng vi phạm khôi phục lại trật tự quản lý số liệu thống kê.

Cũng ở khung 15.000.000 đồng, theo khoản 2 Điều 17, các chức danh chuyên ngành bao gồm Trưởng Thống kê cấp tỉnh, Trưởng đoàn kiểm tra do Thủ trưởng tổ chức thuộc bộ, cơ quan ngang bộ thành lập trong thời hạn kiểm tra, Trưởng đoàn thanh tra của Thanh tra tỉnh và Trưởng đoàn thanh tra của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước khu vực trong thời hạn thanh tra đều có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 15.000.000 đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.

Con số 30 triệu đồng: Mức phạt kịch trần thuộc thẩm quyền cấp tỉnh

Theo khoản 2 Điều 16, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi là cấp tỉnh) có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 30.000.000 đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại Nghị định 362/2026/NĐ-CP. Mức phạt tiền 30.000.000 đồng là mức phạt tiền tối đa thuộc thẩm quyền quản lý hành chính địa phương được ghi nhận trong văn bản.

Theo khoản 4 Điều 17, thẩm quyền phạt tiền đến 30.000.000 đồng còn được giao cho Cục trưởng Cục Thống kê; Chánh Thanh tra các bộ, cơ quan ngang bộ: Quốc phòng, Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Trưởng đoàn kiểm tra do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ thành lập trong thời hạn kiểm tra; Trưởng đoàn thanh tra của Thanh tra Chính phủ; Trưởng đoàn thanh tra của các bộ, cơ quan ngang bộ: Quốc phòng, Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong thời hạn thanh tra.

Con số 30.000.000 đồng còn xuất hiện tại khoản 1 Điều 15 với tư cách là giới hạn trên của khung phạt đối với hành vi vi phạm quy định về bảo mật thông tin của từng cá nhân, tổ chức cung cấp thông tin thống kê. Cụ thể, hành vi tiết lộ thông tin thống kê trong phiếu, biểu điều tra thống kê, báo cáo thống kê và dữ liệu hành chính, dữ liệu thống kê gắn với tên, địa chỉ cụ thể của từng cá nhân, tổ chức khi chưa được sự đồng ý sẽ bị áp dụng mức phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

Các mốc 3 triệu và 24 triệu đồng: Phân tầng thẩm quyền thanh tra chuyên ngành

Phân định quyền xử phạt không chỉ có hai cấp xã và tỉnh, mà còn hình thành các bậc thang thẩm quyền khác nhau đối với lực lượng thanh tra chuyên ngành và cơ quan quản lý chuyên môn:

• Mức 3.000.000 đồng: Theo khoản 1 Điều 17, Thanh tra viên Thanh tra Chính phủ, Thanh tra tỉnh; Thanh tra viên các bộ, cơ quan ngang bộ: Quốc phòng, Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có quyền phạt cảnh cáo và phạt tiền đến 3.000.000 đồng.
• Mức 24.000.000 đồng: Theo khoản 3 Điều 17, Giám đốc sở được giao tham mưu quản lý nhà nước về thống kê tại địa phương; Chánh Thanh tra tỉnh; Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước khu vực có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 24.000.000 đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại Nghị định này.

Nhóm biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc khôi phục dữ liệu và nộp lại số lợi

Nghị định 362/2026/NĐ-CP đặt ra hệ thống các biện pháp khắc phục hậu quả toàn diện nhằm bảo vệ tính toàn vẹn và tin cậy của số liệu thống kê quốc gia, bao gồm:

• Buộc hủy bỏ báo cáo thống kê theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 1.
• Buộc hủy bỏ phiếu, biểu điều tra thống kê và buộc hủy kết quả điều tra thống kê theo điểm b khoản 2 Điều 1.
• Buộc khôi phục lại phiếu, biểu điều tra, báo cáo thống kê còn khả năng khôi phục theo điểm c khoản 2 Điều 1.
• Buộc cải chính nguồn thông tin thống kê đã trích dẫn, phổ biến, đăng tải theo điểm d khoản 2 Điều 1.
• Buộc cải chính thông tin thống kê sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn đã phổ biến theo điểm đ khoản 2 Điều 1.
• Buộc đính chính những thông tin thống kê đã phổ biến, đăng tải, ghi trên các ấn phẩm sai sự thật theo điểm e khoản 2 Điều 1.
• Buộc ghi và cung cấp trung thực, đầy đủ, chính xác thông tin trong phiếu, biểu điều tra thống kê theo điểm g khoản 2 Điều 1.
• Buộc nộp phiếu, biểu điều tra thống kê theo điểm h khoản 2 Điều 1.
• Buộc nộp đủ báo cáo thống kê, báo cáo tài chính theo điểm i khoản 2 Điều 1 và khoản 6 Điều 7.
• Buộc nộp đủ báo cáo thống kê theo khoản 4 Điều 8.
• Buộc nộp báo cáo kết quả cuộc điều tra thống kê theo điểm k khoản 2 Điều 1.
• Buộc chấm dứt việc khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu thống kê chưa được công bố; xóa, hủy hoặc gỡ bỏ dữ liệu vi phạm khỏi mọi hình thức lưu trữ, khai thác hoặc chia sẻ theo điểm l khoản 2 Điều 1 và điểm a khoản 3 Điều 11.
• Buộc thu hồi thông tin thống kê theo điểm m khoản 2 Điều 1 và khoản 2 Điều 15.
• Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm theo điểm b khoản 3 Điều 11.

Tình huống minh họa về thẩm quyền xử lý

Một tổ chức thực hiện hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều 15 do tiết lộ thông tin thống kê trong báo cáo thống kê và dữ liệu thống kê gắn với tên, địa chỉ cụ thể của cá nhân khi chưa được cá nhân đó đồng ý. Khung tiền phạt áp dụng cho hành vi này là từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, đồng thời áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc thu hồi thông tin thống kê theo khoản 2 Điều 15.

Trong trường hợp này, mức tiền phạt tối thiểu là 20.000.000 đồng, đã vượt quá hạn mức thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã (tối đa 15.000.000 đồng theo điểm b khoản 1 Điều 16). Do đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã không có thẩm quyền ra quyết định phạt tiền đối với hành vi trên. Thẩm quyền xử phạt trong trường hợp này thuộc về các chức danh có mức phạt tiền đến 24.000.000 đồng hoặc 30.000.000 đồng, ví dụ Chánh Thanh tra tỉnh (đến 24.000.000 đồng theo điểm b khoản 3 Điều 17 nếu áp dụng mức phạt trong hạn mức) hoặc Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (đến 30.000.000 đồng theo điểm b khoản 2 Điều 16).

Ai bị ảnh hưởng và các yêu cầu cần thực hiện

Nghị định 362/2026/NĐ-CP tác động trực tiếp đến nhiều nhóm chủ thể trong nền kinh tế và bộ máy quản lý:

• Doanh nghiệp và tổ chức kinh tế: Phải thực hiện nghĩa vụ cung cấp số liệu trung thực, nộp đủ báo cáo thống kê, báo cáo tài chính theo khoản 6 Điều 7 và khoản 4 Điều 8; không được khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu thống kê chưa công bố theo điểm a khoản 3 Điều 11.
• Hộ kinh doanh và cá nhân cung cấp thông tin: Phải ghi và cung cấp trung thực, đầy đủ thông tin trong phiếu điều tra theo điểm g khoản 2 Điều 1; có quyền được bảo đảm bí mật thông tin cá nhân theo Điều 15.
• Cơ quan thực hiện điều tra và phổ biến thông tin thống kê: Nghiêm cấm hành vi tự ý tiết lộ thông tin thống kê gắn với tên, địa chỉ cụ thể của cá nhân, tổ chức khi chưa được đồng ý theo khoản 1 Điều 15.
• Chính quyền địa phương các cấp: Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã và cấp tỉnh phải nắm rõ giới hạn thẩm quyền phạt tiền 15.000.000 đồng và 30.000.000 đồng để ban hành quyết định đúng trình tự, tránh vượt thẩm quyền quy định tại Điều 16.

Câu hỏi thường gặp về xử phạt vi phạm thống kê

Chủ tịch xã có quyền buộc doanh nghiệp nộp đủ báo cáo thống kê không?

Có. Theo điểm c khoản 1 Điều 16, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại Nghị định này, trong đó bao gồm biện pháp buộc nộp đủ báo cáo thống kê, báo cáo tài chính theo điểm i khoản 2 Điều 1 và khoản 6 Điều 7.

Hành vi tiết lộ thông tin thống kê cá nhân bị phạt bao nhiêu tiền?

Theo khoản 1 Điều 15, hành vi tiết lộ thông tin thống kê trong phiếu, biểu điều tra, báo cáo và dữ liệu gắn với tên, địa chỉ cụ thể của từng cá nhân, tổ chức khi chưa được sự đồng ý bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

Thanh tra viên chuyên ngành được phạt tiền tối đa bao nhiêu?

Theo khoản 1 Điều 17, Thanh tra viên Thanh tra Chính phủ, Thanh tra tỉnh và Thanh tra viên các bộ: Quốc phòng, Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có quyền phạt tiền đến 3.000.000 đồng.

Kiểm tra và tuân thủ các quy định về thống kê

Các mức phạt phân định rõ ràng tại Nghị định 362/2026/NĐ-CP đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cán bộ thực thi pháp luật. Các đơn vị cần chủ động rà soát quy trình lưu trữ, nộp báo cáo và quản trị dữ liệu thống kê để bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật hiện hành. Người đọc nên kiểm tra hiệu lực áp dụng, đối chiếu trực tiếp với văn bản gốc và tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý chuyên môn khi xử lý các vụ việc phát sinh cụ thể trên thực tế.