Quy trình liên hồ Vu Gia - Thu Bồn mới đã thay thế quy định năm 2019 từ 06/11/2026

Từ ngày 06/11/2026, Quyết định số 2138/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ chính thức có hiệu lực thi hành. Văn bản này ban hành quy định mới về Quy trình liên hồ Vu Gia - Thu Bồn, thay thế toàn diện Quyết định số 1865/QĐ-TTg ngày 23/12/2019. Thay đổi này tác động trực tiếp đến các cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị quản lý vận hành hồ, đập thủy điện, thủy lợi và toàn thể cộng đồng dân cư, doanh nghiệp hoạt động tại khu vực hạ du lưu vực.

Mốc thời gian áp dụng Quy trình liên hồ Vu Gia và tính chất pháp lý

Căn cứ theo khoản 1 Điều 2, văn bản có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành (ngày 06/11/2026). Đồng thời, văn bản này thay thế toàn bộ Quyết định số 1865/QĐ-TTg ngày 23 tháng 12 năm 2019 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn.

Vì mốc thời gian ký và áp dụng là ngày 06/11/2026, hiện tại các quy định điều hành liên hồ chứa mới đã chính thức được áp dụng trong thực tế. Các đơn vị liên quan không còn áp dụng các điều khoản theo khung pháp lý năm 2019 mà phải tuân thủ nghiêm ngặt phương thức điều phối mới đã được người có thẩm quyền phê duyệt.

Mục tiêu điều tiết kép: Cắt giảm lũ mùa lũ và chống hạn mùa cạn

Bản chất kỹ thuật và pháp lý của quy định mới được xác định rõ tại khoản 3 Điều 2. Theo đó, quy trình vận hành liên hồ chứa là giải pháp phi công trình nhằm thực hiện sự phối hợp vận hành đồng bộ giữa các hồ, đập và công trình trên toàn lưu vực.

Mục tiêu then chốt của giải pháp phi công trình này là nâng cao hiệu quả cắt và giảm lũ cho hạ du trong mùa lũ. Đối với mùa kiệt, quy trình hướng tới việc sử dụng hiệu quả nguồn nước, từ đó giảm thiểu nguy cơ xảy ra hạn hán và thiếu nước đối với vùng hạ lưu sông Vu Gia - Thu Bồn.

Yêu cầu bắt buộc sửa đổi quy trình vận hành hồ đập đơn lẻ

Một nghĩa vụ pháp lý đặc biệt quan trọng đối với các chủ sở hữu, đơn vị quản lý khai thác công trình thủy lợi, thủy điện được quy định tại khoản 2 Điều 2. Theo đó, các quy trình vận hành hồ, đập đã ban hành trước ngày Quyết định 2138/QĐ-TTg có hiệu lực mà không phù hợp với quyết định này thì bắt buộc phải được sửa đổi, bổ sung để đảm bảo tính thống nhất.

Quy định này loại bỏ triệt để các xung đột kỹ thuật giữa quy trình vận hành nội bộ của từng công trình đơn lẻ và quy trình vận hành chung của toàn hệ thống lưu vực sông. Sự đồng bộ này bảo đảm hiệu lệnh điều hành xả nước, tích nước được thực hiện thông suốt, không gây nguy hiểm cho khu vực hạ du.

tbody>

Nội dung rà soát	Quy định trước ngày 06/11/2026	Yêu cầu theo Quyết định 2138/QĐ-TTg
Căn cứ pháp lý điều hành chung	Quyết định số 1865/QĐ-TTg ngày 23/12/2019	Quyết định số 2138/QĐ-TTg ngày 06/11/2026 (theo khoản 1 Điều 2)
Quy trình vận hành hồ, đập đơn lẻ	Được xây dựng, ban hành theo quy định cũ	Bắt buộc phải sửa đổi, bổ sung nếu không phù hợp quy định mới (theo khoản 2 Điều 2)
Mục tiêu phối hợp liên hồ	Vận hành theo các kịch bản cũ	Phối hợp cắt, giảm lũ mùa lũ và giảm thiểu nguy cơ hạn hán mùa cạn (theo khoản 3 Điều 2)

Trách nhiệm đồng bộ giải pháp công trình và phi công trình của các bộ, ngành, địa phương

Tại khoản 4 Điều 2, Thủ tướng Chính phủ giao trách nhiệm cho các bộ, ngành và địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được giao tổ chức thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an toàn cho hạ du trong mùa lũ và đáp ứng nhu cầu sử dụng nước trong mùa cạn. Việc tổ chức thực hiện phải dựa trên cơ sở đồng bộ, tổng thể cả hai nhóm giải pháp: công trình và phi công trình.

Trong đó, các nhiệm vụ cụ thể bao gồm:

• Xây dựng và nâng cấp hệ thống hạ tầng phòng, chống thiên tai (theo khoản 4 Điều 2).
• Đầu tư, hoàn thiện công trình thủy lợi, thủy điện và hệ thống cấp nước (theo khoản 4 Điều 2).
• Thực hiện rà soát, điều chỉnh quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất (theo khoản 4 Điều 2).
• Đồng bộ các quy hoạch ngành và chi tiết ngành có liên quan trên toàn lưu vực (theo khoản 4 Điều 2).

Đối tượng chịu ảnh hưởng và các hành động cần triển khai

Để đảm bảo thực hiện nghiêm túc khung pháp lý hiện hành, từng nhóm đối tượng cụ thể cần thực hiện các công việc sau:

• Đơn vị quản lý, vận hành hồ chứa, đập thủy điện, thủy lợi: Phải khẩn trương đối chiếu quy trình vận hành hiện hành của công trình với Quyết định 2138/QĐ-TTg. Nếu phát hiện điểm không phù hợp, phải lập hồ sơ sửa đổi, bổ sung quy trình theo khoản 2 Điều 2 để trình cấp thẩm quyền phê duyệt.
• Cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương và các bộ, ngành: Rà soát quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất và phương án phòng chống thiên tai, cấp nước để bảo đảm đồng bộ với quy trình liên hồ mới theo khoản 4 Điều 2.
• Doanh nghiệp và người dân vùng hạ du: Nắm bắt nguyên tắc điều tiết dòng chảy mùa lũ và mùa kiệt để chủ động phương án sản xuất, lấy nước tưới tiêu và bố trí kho bãi, vật kiến trúc ven sông một cách an toàn.

Tình huống giả định trong điều hành lưu vực

Để minh họa rõ nét cơ chế áp dụng văn bản, xét tình huống thực tế của một hồ chứa thủy điện đang vận hành dựa trên quy trình vận hành đơn hồ đã được phê duyệt từ năm 2020. Khi Quyết định 2138/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 06/11/2026, hồ chứa này có điểm quy định về mực nước đón lũ hoặc lưu lượng xả không phù hợp với quy định liên hồ mới.

Theo khoản 2 Điều 2, đơn vị quản lý hồ không được phép viện dẫn quy trình cũ năm 2020 để duy trì vận hành sai lệch. Đơn vị phải lập tức rà soát và thực hiện sửa đổi, bổ sung quy trình nội bộ nhằm bảo đảm tuân thủ nguyên tắc phối hợp cắt, giảm lũ và chống hạn theo khoản 3 Điều 2.

Câu hỏi thường gặp

Quyết định 2138/QĐ-TTg có hiệu lực từ thời điểm nào?

Căn cứ khoản 1 Điều 2, quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành (ngày 06/11/2026). Hiện nay văn bản đã chính thức có hiệu lực.

Văn bản nào trước đây bị thay thế bởi quyết định này?

Theo khoản 1 Điều 2, Quyết định 2138/QĐ-TTg thay thế Quyết định số 1865/QĐ-TTg ngày 23 tháng 12 năm 2019 của Thủ tướng Chính phủ.

Quy trình vận hành hồ đập trước đây có tiếp tục được sử dụng nguyên trạng không?

Theo khoản 2 Điều 2, các quy trình vận hành hồ, đập đã ban hành trước ngày 06/11/2026 nếu không phù hợp với Quyết định 2138/QĐ-TTg thì bắt buộc phải sửa đổi, bổ sung để phù hợp.

Giải pháp nào được yêu cầu thực hiện đồng bộ cùng quy trình vận hành liên hồ?

Theo khoản 4 Điều 2, các bộ, ngành, địa phương phải thực hiện đồng bộ giải pháp công trình và phi công trình, gồm xây dựng hạ tầng phòng chống thiên tai, thủy lợi, thủy điện, cấp nước cùng các quy hoạch đô thị, đất đai và ngành liên quan.

Tổng kết và khuyến nghị thực thi

Quyết định số 2138/QĐ-TTg đánh dấu bước chuyển giao pháp lý quan trọng trong công tác quản lý an toàn và điều tiết nguồn nước sông Vu Gia - Thu Bồn. Các tổ chức, cá nhân liên quan cần chủ động đối chiếu nội dung văn bản chính thức, rà soát lại các quy trình vận hành kỹ thuật tại đơn vị và tham vấn cơ quan quản lý chuyên ngành khi cần thiết để bảo đảm tuyệt đối an toàn và tuân thủ pháp luật.