13 hồ, đập lưu vực sông Ba áp dụng quy trình vận hành mới từ 06/11/2026

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2136/QĐ-TTg về việc ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Ba. Theo khoản 1 Điều 2, văn bản này đã chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành là 06/11/2026 và thay thế hoàn toàn Quyết định số 878/QĐ-TTg ngày 18/7/2018.

Như vậy, quy trình vận hành mới hiện đang được áp dụng trực tiếp đối với 13 hồ, đập trên lưu vực sông Ba nêu tại Điều 1. Quy định mới tác động trực tiếp đến các đơn vị quản lý, vận hành công trình thủy điện, thủy lợi, các bộ, ngành, chính quyền địa phương liên quan và cộng đồng người dân, doanh nghiệp vùng hạ du lưu vực sông Ba.

Hiệu lực từ 06/11/2026 và việc chấm dứt quy định năm 2018

Theo khoản 1 Điều 2 Quyết định 2136/QĐ-TTg, quy trình vận hành liên hồ chứa mới có hiệu lực ngay từ ngày ký ban hành (06/11/2026), không đặt ra thời gian chờ áp dụng. Đồng thời, Quyết định số 878/QĐ-TTg ngày 18/7/2018 về việc ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Ba trước đây đã chấm dứt hiệu lực thay thế.

Về hệ quả thực tế, kể từ ngày 06/11/2026, mọi hoạt động phối hợp điều tiết giữa các hồ, đập thuộc phạm vi điều chỉnh trên lưu vực sông Ba đều phải căn cứ theo Quyết định 2136/QĐ-TTg. Các đơn vị không được tiếp tục viện dẫn cơ chế điều hành cũ tại Quyết định số 878/QĐ-TTg để làm căn cứ vận hành liên hồ chứa.

Quy trình vận hành mới áp dụng cho 13 hồ, đập nào trên lưu vực sông Ba?

Theo Điều 1 Quyết định 2136/QĐ-TTg, Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Ba bao gồm tổng cộng 13 công trình hồ, đập cụ thể. Việc đưa toàn bộ 13 công trình này vào cùng một khung phối hợp giúp tạo sự thống nhất khi điều tiết dòng chảy trên toàn hệ thống thay vì vận hành tách rời từng công trình.

Rà soát, sửa đổi quy trình vận hành hồ, đập đã ban hành trước 06/11/2026

Một quy định có tác động pháp lý trực tiếp đến các chủ sở hữu và đơn vị quản lý công trình được nêu tại khoản 2 Điều 2 Quyết định 2136/QĐ-TTg. Theo đó, các quy trình vận hành hồ, đập đã ban hành trước ngày Quyết định này có hiệu lực mà không phù hợp với Quyết định 2136/QĐ-TTg thì phải được sửa đổi, bổ sung để bảo đảm phù hợp.

Quy định này đặt ra hai tình huống xử lý rõ ràng đối với các tài liệu vận hành đơn hồ hoặc từng đập đang lưu hành trước ngày 06/11/2026:

• Trường hợp nội dung phù hợp: Quy trình vận hành hồ, đập đã ban hành trước ngày 06/11/2026 nếu tương thích với Quy trình vận hành liên hồ chứa mới thì không thuộc diện bắt buộc phải sửa đổi theo điều khoản chuyển tiếp này.
• Trường hợp có nội dung không phù hợp: Đơn vị có trách nhiệm phải tiến hành sửa đổi, bổ sung quy trình vận hành hồ, đập đó để thống nhất hoàn toàn với Quyết định 2136/QĐ-TTg.

Tình huống minh họa thực tế: Giả sử đơn vị quản lý một trong 13 công trình tại Điều 1, chẳng hạn hồ Sông Ba Hạ hoặc một công trình trong nhóm Đăk Srông 2, Đăk Srông 2A, Đăk Srông 3A, Đăk Srông 3B, đang áp dụng quy trình vận hành riêng được ban hành trước ngày 06/11/2026 (xây dựng trên nền Quyết định số 878/QĐ-TTg ngày 18/7/2018). Khi Quyết định 2136/QĐ-TTg đã có hiệu lực, đơn vị này phải rà soát lại toàn bộ quy trình riêng đang dùng. Nếu phát hiện quy định nào trong quy trình riêng không khớp với yêu cầu phối hợp của quy trình vận hành mới, đơn vị không thể giữ nguyên để áp dụng song song mà buộc phải lập hồ sơ sửa đổi, bổ sung cho phù hợp theo đúng khoản 2 Điều 2.

Mục tiêu cắt lũ, chống hạn và yêu cầu phối hợp đồng bộ giải pháp công trình

Khoản 3 Điều 2 Quyết định 2136/QĐ-TTg xác định rõ bản chất của Quy trình vận hành liên hồ chứa là giải pháp phi công trình để phối hợp vận hành giữa các hồ, đập. Mục tiêu kép của cơ chế phối hợp này gồm hai vế gắn kết với nhau theo từng mùa trong năm:

• Trong mùa lũ: Góp phần nâng cao hiệu quả cắt, giảm lũ cho vùng hạ du lưu vực sông Ba.
• Trong mùa cạn: Sử dụng hiệu quả nguồn nước, giảm thiểu nguy cơ hạn hán và thiếu nước trên lưu vực sông Ba.

Tuy nhiên, việc vận hành hồ chứa không thể tách rời hạ tầng và quy hoạch xung quanh. Khoản 4 Điều 2 giao trách nhiệm cho các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được giao phải tổ chức thực hiện việc bảo đảm an toàn cho hạ du trong mùa lũ và đáp ứng nhu cầu sử dụng nước trong mùa cạn trên cơ sở thực hiện đồng bộ, tổng thể cả giải pháp công trình và giải pháp phi công trình.

Cụ thể, khoản 4 Điều 2 nêu rõ các nhóm giải pháp cần thực hiện đồng bộ bao gồm xây dựng, nâng cấp hệ thống hạ tầng phòng, chống thiên tai, thủy lợi, thủy điện, cấp nước, quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch ngành, chi tiết ngành có liên quan. Điều này có nghĩa chính quyền địa phương và các bộ, ngành phải xem xét sự tương thích giữa hoạt động xả, tích nước liên hồ với định hướng phát triển đô thị, sử dụng đất và năng lực hạ tầng phòng, chống thiên tai tại khu vực chịu tác động.

Ai bị ảnh hưởng và cần làm gì sau ngày 06/11/2026?

Với việc Quyết định 2136/QĐ-TTg đã có hiệu lực từ ngày 06/11/2026, từng nhóm chủ thể trên lưu vực sông Ba cần chủ động thực hiện các đầu việc tương ứng theo đúng phạm vi trách nhiệm tại Điều 1 và Điều 2:

• Đơn vị vận hành thủy điện, thủy lợi thuộc danh sách 13 hồ, đập: Cập nhật và áp dụng ngay Quy trình vận hành liên hồ chứa kèm theo Quyết định 2136/QĐ-TTg thay cho Quyết định 878/QĐ-TTg (theo khoản 1 Điều 2); khẩn trương rà soát quy trình vận hành riêng của từng hồ, đập đã ban hành trước 06/11/2026 để sửa đổi, bổ sung những nội dung không phù hợp (theo khoản 2 Điều 2).
• Các bộ, ngành và chính quyền địa phương trên lưu vực sông Ba: Theo chức năng, nhiệm vụ được giao, tổ chức triển khai đồng bộ các giải pháp công trình và phi công trình nhằm bảo đảm an toàn cho hạ du mùa lũ và nhu cầu nước mùa cạn; lồng ghép vào công tác xây dựng, nâng cấp hạ tầng phòng, chống thiên tai, thủy lợi, thủy điện, cấp nước cũng như quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch ngành, chi tiết ngành có liên quan (theo khoản 4 Điều 2).
• Người dân và doanh nghiệp vùng hạ du lưu vực sông Ba: Theo dõi sát thông tin điều hành, phối hợp vận hành của 13 hồ, đập theo quy trình mới trong cả mùa lũ và mùa cạn để chủ động phương án bảo vệ tài sản, sản xuất, ứng phó nguy cơ lũ lụt hoặc hạn hán, thiếu nước (theo mục tiêu tại khoản 3 Điều 2).

Câu hỏi thường gặp về Quyết định 2136/QĐ-TTg

Quy trình vận hành liên hồ chứa mới trên lưu vực sông Ba đã có hiệu lực chưa?

Quy trình đã chính thức có hiệu lực. Theo khoản 1 Điều 2 Quyết định 2136/QĐ-TTg, văn bản này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành là ngày 06/11/2026 và thay thế Quyết định số 878/QĐ-TTg ngày 18/7/2018 của Thủ tướng Chính phủ.

Những công trình hồ, đập nào thuộc phạm vi điều chỉnh của quy trình mới?

Theo Điều 1 Quyết định 2136/QĐ-TTg, quy trình áp dụng cho 13 hồ, đập trên lưu vực sông Ba gồm: Sông Ba Hạ, Sông Hinh, Krông H’Năng, Ayun Hạ, An Khê, Ka Nak, Ia M’lá, Đaksrông, Đăk Srông 2, Đăk Srông 2A, Đăk Srông 3A, Đăk Srông 3B và đập Đồng Cam.

Quy trình vận hành riêng của từng hồ ban hành trước 06/11/2026 có bị hủy bỏ toàn bộ không?

Không mặc nhiên hủy bỏ toàn bộ, nhưng phải đối chiếu để chỉnh sửa phần xung đột. Khoản 2 Điều 2 quy định các quy trình vận hành hồ, đập đã ban hành trước ngày Quyết định 2136/QĐ-TTg có hiệu lực mà không phù hợp với Quyết định này thì phải được sửa đổi, bổ sung để phù hợp.

Quy trình vận hành liên hồ chứa mới hướng tới giải quyết những vấn đề gì?

Theo khoản 3 Điều 2, đây là giải pháp phi công trình để phối hợp vận hành giữa các hồ, đập, góp phần nâng cao hiệu quả cắt, giảm lũ cho hạ du trong mùa lũ và sử dụng hiệu quả nguồn nước, giảm thiểu nguy cơ hạn hán, thiếu nước trong mùa cạn trên lưu vực sông Ba.

Những việc cần làm tiếp theo để bảo đảm áp dụng đúng quy định

Quyết định 2136/QĐ-TTg đã đánh dấu sự thay thế chính thức đối với khung vận hành liên hồ chứa năm 2018 trên lưu vực sông Ba kể từ ngày 06/11/2026, áp dụng trực tiếp cho 13 hồ, đập trọng yếu và đặt ra yêu cầu phối hợp đồng bộ từ vận hành công trình đến hạ tầng, quy hoạch. Điểm cốt lõi nhất hiện nay đối với các đơn vị quản lý hồ, đập là rà soát ngay sự tương thích giữa quy trình vận hành đơn lẻ hiện hành với quy định mới để kịp thời sửa đổi, bổ sung theo khoản 2 Điều 2.

Để bảo đảm tuân thủ chính xác trong thực tiễn, các đơn vị vận hành và cơ quan liên quan cần kiểm tra hiệu lực văn bản, đối chiếu trực tiếp toàn văn Quyết định 2136/QĐ-TTg cùng phần Quy trình vận hành liên hồ chứa ban hành kèm theo để nắm chắc từng chỉ tiêu kỹ thuật. Trường hợp phát sinh vướng mắc khi sửa đổi, bổ sung quy trình vận hành riêng hoặc điều chỉnh quy hoạch ngành liên quan, đơn vị nên trao đổi với cơ quan chuyên môn có thẩm quyền hoặc tham khảo tư vấn pháp lý để thực hiện đúng trình tự quy định.