Thiếu chứng khoán: Phải trả thành viên bên mua 20% giá trị chứng khoán thiếu

Giao dịch thiếu chứng khoán không thể hoàn tất chuyển giao buộc phải xử lý bằng tiền mặt. Theo Khoản 8, thành viên bù trừ bên bán phát sinh lỗi chịu chế tài tài chính trực tiếp, phải trả số tiền tương ứng 20% giá trị chứng khoán thiếu cho thành viên bù trừ bên mua.

Trường hợp giao dịch thiếu chứng khoán bị chuyển sang thanh toán tiền

Công ty Bù trừ Chứng khoán Việt Nam áp dụng cơ chế thanh toán tiền thay thế chuyển giao tài sản. Theo Khoản 7, biện pháp kích hoạt trong 5 tình huống cụ thể:

• Chứng khoán thiếu rơi vào diện tạm ngừng giao dịch để chuyển nơi giao dịch tại ngày thanh toán (điểm a Khoản 7).
• Ngày thanh toán trùng ngày đăng ký cuối cùng thực hiện quyền làm thay đổi giá tham chiếu (điểm b Khoản 7).
• Mã chứng khoán thiếu bị hủy niêm yết hoặc hủy đăng ký giao dịch (điểm c Khoản 7).
• Chứng khoán thiếu không thuộc diện được phép vay hoặc mua bắt buộc (điểm d Khoản 7).
• Giao dịch đã áp dụng cơ chế lùi thời hạn thanh toán nhưng hết hạn vẫn không đủ chứng khoán (điểm đ Khoản 7).

Mức phạt và cơ chế bù trừ khoản tiền 20%

Trách nhiệm tài chính xác lập trực tiếp giữa các bên đối ứng trên hệ thống thanh toán bù trừ.

Theo Khoản 8, số tiền tương đương 20% giá trị chứng khoán thiếu được bù trừ chung vào dòng tiền phải trả hoặc được nhận của các giao dịch khác cùng ngày thanh toán của chính thành viên bù trừ bên bán.

Biện pháp xử lý tài sản đảm bảo thanh toán

Tổ chức không bảo đảm khả năng thực hiện nghĩa vụ bị áp dụng loạt biện pháp xử lý tài sản theo Khoản 9, Khoản 10 và Khoản 11:

• Thu hồi nguồn hỗ trợ: Thành viên bù trừ phải hoàn trả tiền đã sử dụng từ nguồn đảm bảo thanh toán và mọi chi phí liên quan (theo Khoản 9).
• Phong tỏa tài khoản: Công ty Bù trừ Chứng khoán Việt Nam phong tỏa, chuyển chứng khoán tự doanh, tạo lập thị trường hoặc chứng khoán chờ về của nhà đầu tư mất khả năng thanh toán sang tài khoản lưu ký của tổ chức này để bán, thu hồi nợ (theo Khoản 10).
• Khấu trừ dòng tiền khác: Tiền bán chứng khoán, cổ tức, lợi tức, gốc và lãi trái phiếu phát sinh tiếp tục bị thu hồi bù đắp chi phí thiệt hại nếu tài sản đã xử lý không đủ bù trừ (theo Khoản 11).
• Bồi thường lỗi lùi hạn: Bên gây lỗi dẫn đến lùi hạn thanh toán phải bồi hoàn thỏa thuận cho đối ứng liên quan (theo điểm d).