Có được mua thẳng công nghệ nước ngoài theo giá thỏa thuận để giải mã?

Tổ chức chủ trì được phép mua thẳng công nghệ nước ngoài theo giá thỏa thuận khi triển khai nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ mục tiêu giải mã công nghệ để phát triển công nghệ chiến lược có sử dụng ngân sách nhà nước. Căn cứ theo khoản 7 Điều 15, hình thức mua trực tiếp này áp dụng cho công nghệ, sản phẩm, thiết bị nước ngoài cần thiết cho việc phân tích, giải mã, với điều kiện thanh toán theo thực tế phát sinh trong phạm vi dự toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả.

Cơ chế mua thẳng công nghệ nước ngoài phục vụ phân tích, giải mã

Theo khoản 7 Điều 15, đối với nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ mục tiêu giải mã công nghệ để phát triển công nghệ chiến lược sử dụng ngân sách nhà nước, việc mua sắm không bắt buộc qua quy trình chào thầu thông thường mà được thực hiện mua trực tiếp công nghệ, sản phẩm, thiết bị nước ngoài cần thiết theo giá thỏa thuận. Quy định này tháo gỡ rào cản định giá cho các đối tượng công nghệ cao đặc thù vốn không có báo giá cố định trên thị trường phổ thông.

Việc thanh toán khoản chi này phải tuân thủ điều kiện thanh toán theo thực tế phát sinh trong phạm vi dự toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đơn vị thực hiện có nghĩa vụ bảo đảm tính tiết kiệm, hiệu quả và chịu trách nhiệm về tính xác thực của giao dịch giải mã công nghệ phục vụ phát triển công nghệ chiến lược.

Quy định mua bí quyết công nghệ và lĩnh vực quốc phòng, an ninh

Bên cạnh công nghệ và thiết bị giải mã, theo khoản 7 Điều 15, đối với nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mua bí quyết công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước, việc mua trực tiếp bí quyết công nghệ cũng được thực hiện theo giá thỏa thuận, thanh toán theo thực tế phát sinh trong phạm vi dự toán được phê duyệt.

Riêng đối với các nhiệm vụ phục vụ lĩnh vực quốc phòng, an ninh, cơ chế mua sắm được phân cấp rõ ràng theo khoản 7 Điều 15: nhiệm vụ thuộc lĩnh vực này được phép mua công nghệ, sản phẩm, thiết bị, bí quyết công nghệ theo cơ chế đặc thù do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an hoặc cơ quan có thẩm quyền ban hành.

Lập dự toán quyền sở hữu trí tuệ và cơ sở dữ liệu chuyên ngành

Khi giải mã công nghệ, các tổ chức chủ trì thường phải tiếp cận đối tượng sở hữu trí tuệ và dữ liệu chuyên sâu. Theo khoản 4 Điều 15, dự toán mua quyền sở hữu và sử dụng đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ được lập dựa trên các căn cứ sau:

• Giá thỏa thuận giữa bên chuyển giao và bên nhận chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng đối tượng sở hữu trí tuệ;
• Báo giá dịch vụ tư vấn định giá tài sản trí tuệ đối với đối tượng quyền được chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng, số lượng đối tượng quyền được chuyển giao;
• Báo giá dịch vụ tư vấn của tổ chức tư vấn/tổ chức đại diện sở hữu trí tuệ trong nước và quốc tế tại thời điểm lập dự toán;
• Mức phí, lệ phí đăng ký, thẩm định, cấp giấy chứng nhận đăng ký Hợp đồng chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng đối tượng sở hữu trí tuệ công bố tại thời điểm lập dự toán (sáng chế, giải pháp hữu ích, phần mềm được bảo hộ, nhãn hiệu, giống cây trồng).

Đối với việc khai thác dữ liệu, theo khoản 5 Điều 15, dự toán mua quyền truy cập cơ sở dữ liệu được xây dựng căn cứ vào sự cần thiết của dữ liệu khoa học chuyên ngành, số lượng quyền truy cập theo gói năm hoặc gói người dùng cần thiết dự kiến, báo giá từ nhà cung cấp dịch vụ dữ liệu (quốc tế hoặc trong nước) hoặc giá niêm yết thuê quyền truy cập tại thời điểm lập dự toán.

Yêu cầu định mức nguyên liệu, vật liệu và mẫu vật phục vụ giải mã

Quá trình tháo dỡ, phân tích kỹ thuật đòi hỏi sử dụng nhiều vật tư tiêu hao. Căn cứ theo khoản 1 Điều 15, dự toán nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, năng lượng được xây dựng dựa trên số lần làm thí nghiệm, số lượng mẻ sản xuất thử nghiệm (nếu có), số lượng mô hình vật mẫu, số lần lấy mẫu và tỷ lệ tiêu hao dự kiến; tính toán dựa trên khối lượng công việc, định mức kinh tế kỹ thuật chuyên ngành hoặc giá niêm yết, báo giá của nhà cung cấp.

Theo khoản 2 Điều 15, dự toán dụng cụ tiêu hao, phụ tùng, vật rẻ tiền mau hỏng được xác định qua số lượng thí nghiệm, số người tham gia, kế hoạch bảo trì, tần suất hỏng hóc dự kiến của thiết bị nghiên cứu. Theo khoản 3 Điều 15, tài liệu, số liệu, sách, báo tham khảo được lập theo danh mục cần dùng kèm báo giá hoặc giá niêm yết tại thời điểm lập dự toán.

Cơ cấu nhân sự thực hiện nhiệm vụ và tiêu chuẩn chuyên gia

Việc bố trí nhân lực tham gia phân tích, nghiên cứu phải tuân thủ nghiêm ngặt chức danh và tiêu chuẩn chuyên môn quy định tại Điều 2 và Điều 8.

Theo khoản 4 Điều 2, trường hợp chuyên gia trong nước tư vấn chuyển giao công nghệ, đàm phán hợp đồng, tư vấn pháp lý, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn quy chuẩn kỹ thuật hoặc thiết kế kiểu dáng công nghiệp, ngoài tiêu chuẩn trình độ đại học trở lên và tối thiểu 5 năm kinh nghiệm, nhân sự này bắt buộc phải có công trình công bố liên quan, bằng cấp chuyên môn và kinh nghiệm phù hợp với lĩnh vực tư vấn.

Tình huống minh họa lập dự toán và bố trí nhân sự giải mã

Một viện nghiên cứu chủ trì nhiệm vụ giải mã công nghệ chiến lược sử dụng ngân sách nhà nước theo phê duyệt:

• Mua sắm công nghệ: Viện đàm phán mua trực tiếp thiết bị đo lường chuyên dụng từ đối tác nước ngoài theo giá thỏa thuận; thanh toán căn cứ theo hợp đồng, hóa đơn thực tế phát sinh trong phạm vi dự toán đã duyệt (theo khoản 7 Điều 15).
• Bố trí bộ máy nhân sự: Viện chỉ định duy nhất một cá nhân làm chủ nhiệm nhiệm vụ và một cá nhân làm thư ký khoa học (theo điểm c khoản 1 và điểm b khoản 2 Điều 8). Mỗi nội dung giải mã được giao cho một thành viên chính phụ trách (theo khoản 3 Điều 8).
• Huy động chuyên gia tư vấn hợp đồng: Viện thuê chuyên gia trong nước hỗ trợ đàm phán hợp đồng chuyển giao công nghệ; chuyên gia này đáp ứng đủ điều kiện có bằng đại học, tối thiểu 5 năm kinh nghiệm, từng tham gia nhiệm vụ tương đương, có công trình công bố và bằng cấp chuyên môn phù hợp nội dung tư vấn (theo khoản 4 Điều 2).
• Quy đổi thù lao: Thù lao nhân sự được tính theo tháng quy đổi dựa trên khối lượng công việc và trách nhiệm đối với từng nội dung nghiên cứu, không tính theo tháng dương lịch (theo khoản 7 Điều 2).

Đối tượng chịu tác động và các việc cần thực hiện

• Tổ chức chủ trì, doanh nghiệp thực hiện giải mã: Cần xác định rõ phạm vi nhiệm vụ có thuộc mục tiêu giải mã công nghệ để phát triển công nghệ chiến lược hay không; lập dự toán chi tiết các khoản mua công nghệ, thiết bị theo giá thỏa thuận; xây dựng định mức nguyên vật liệu, phụ tùng thay thế và báo giá dịch vụ tài sản trí tuệ đầy đủ trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
• Cá nhân đăng ký làm chủ nhiệm nhiệm vụ: Kiểm tra việc đáp ứng các điều kiện làm chủ nhiệm theo quy định; lưu ý nguyên tắc mỗi nhiệm vụ chỉ được bố trí một chủ nhiệm duy nhất và một thư ký khoa học hỗ trợ.
• Chuyên gia tham gia phối hợp nghiên cứu: Rà soát hồ sơ năng lực cá nhân, bảo đảm đáp ứng điều kiện từ đại học trở lên, tối thiểu 5 năm kinh nghiệm và các công trình công bố, văn bằng chuyên môn nếu thuộc nhóm tư vấn chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ.

Câu hỏi thường gặp

Nhiệm vụ có được bố trí hai đồng chủ nhiệm để cùng điều hành không?

Không. Căn cứ điểm c khoản 1 Điều 8, mỗi nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chỉ có một chủ nhiệm nhiệm vụ duy nhất.

Có được áp dụng cơ chế giá thỏa thuận khi mua bí quyết công nghệ không?

Có. Căn cứ khoản 7 Điều 15, nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước mua bí quyết công nghệ được thực hiện mua trực tiếp theo giá thỏa thuận, thanh toán theo thực tế phát sinh trong phạm vi dự toán được duyệt.

Chuyên gia trong nước tư vấn pháp lý chuyển giao công nghệ cần điều kiện gì?

Căn cứ khoản 4 Điều 2, chuyên gia phải có trình độ đại học trở lên, tối thiểu 5 năm kinh nghiệm, từng là thành viên tham gia nhiệm vụ tương đương; đồng thời phải có công trình công bố liên quan, bằng cấp chuyên môn và kinh nghiệm phù hợp với lĩnh vực tư vấn.

Tháng quy đổi tính thù lao nghiên cứu được hiểu như thế nào?

Căn cứ khoản 7 Điều 2, tháng quy đổi là đơn vị xác định mức thù lao dựa trên khối lượng công việc và trách nhiệm đối với nội dung nghiên cứu/kết quả công việc, không gắn với thời gian theo tháng dương lịch.

Khuyến nghị thực thi

Các tổ chức, cá nhân tham gia nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần chủ động đối chiếu nội dung nghiên cứu với các quy định tại Văn bản hợp nhất số 30/2026/VBHN-TT-BKHCN. Trong quá trình xây dựng thuyết minh và dự toán kinh phí mua sắm theo giá thỏa thuận, đơn vị cần thu thập đầy đủ báo giá, căn cứ thẩm định giá và hồ sơ năng lực chuyên gia để đảm bảo việc phê duyệt, thanh quyết toán diễn ra đúng quy định pháp luật.