Doanh nghiệp CNTT được tính chi phí R&D vào hàm lượng VVC

Quy định xác định xuất xứ đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước ghi nhận bước chuyển căn bản tại Nghị định 384/2026/NĐ-CP. Theo khoản 4 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP, hàng hóa thuộc lĩnh vực công nghệ thông tin và công nghệ số chính thức được tính các khoản chi phí chất xám, nghiên cứu, phát triển vào hàm lượng VVC. Cơ chế này trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn tồn tại lâu năm khi các sản phẩm công nghệ cao sở hữu chi phí linh kiện phần cứng nhập khẩu chiếm tỷ trọng lớn nhưng giá trị gia tăng chủ yếu lại nằm ở nghiên cứu, thiết kế và phát triển phần mềm trong nước.

Quy định mới về hàm lượng VVC đối với hàng hóa công nghệ thông tin

Theo khoản 2 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP, hàng hóa có xuất xứ không thuần túy Việt Nam khi có hàm lượng VVC tối thiểu 30%. Hàm lượng này được xác định thông qua việc thương nhân áp dụng một trong hai công thức tính toán theo quy định tại khoản 2 và khoản 5 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP:

• Công thức trực tiếp: VVC = (Trị giá nguyên liệu có xuất xứ / Giá xuất xưởng) x 100% (theo điểm a khoản 2 Điều 6).
• Công thức gián tiếp: VVC = [(Giá xuất xưởng - Trị giá nguyên liệu không có xuất xứ) / Giá xuất xưởng] x 100% (theo điểm b khoản 2 Điều 6).

Điểm đột phá quy định tại khoản 4 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP nằm ở việc cho phép cộng gộp toàn bộ các công đoạn tạo ra giá trị sản phẩm thực hiện tại Việt Nam đối với hàng hóa thuộc lĩnh vực công nghệ thông tin và công nghệ số vào hàm lượng VVC. Các chi phí này không còn bị tách rời khỏi cơ cấu tính toán xuất xứ như các quy trình công nghiệp thông thường.

Các khoản chi phí công nghệ được tính vào hàm lượng VVC

Theo khoản 4 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP, danh mục các công đoạn và chi phí tạo ra giá trị sản phẩm thực hiện tại Việt Nam được tính vào hàm lượng VVC bao gồm:

• Chi phí nghiên cứu, phát triển (R&D);
• Chi phí thiết kế, lập trình, số hóa, tự động hóa;
• Chi phí thử nghiệm kỹ thuật và kiểm thử phần mềm gắn liền với quy trình tạo ra sản phẩm.

Bên cạnh các chi phí công nghệ, khoản 3 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP quy định trị giá của vật liệu đóng gói và bao bì chứa đựng hàng hóa là một phần cấu thành nên hàng hóa cũng được tính vào hàm lượng VVC. Sự kết hợp giữa chi phí cấu thành vật chất và chi phí trí tuệ tạo điều kiện thuận lợi để sản phẩm công nghệ số đạt ngưỡng tối thiểu 30%.

So sánh tiêu chí xác định xuất xứ không thuần túy theo Điều 6

Tình huống minh họa cách áp dụng công thức tính hàm lượng VVC

Xét trường hợp một thiết bị công nghệ thông tin sản xuất và lưu thông trong nước có thông tin xác định theo số liệu và công thức tại khoản 2 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP:

Doanh nghiệp sản xuất một sản phẩm công nghệ số có Giá xuất xưởng là 100 đơn vị tiền tệ. Trong đó, Trị giá nguyên liệu không có xuất xứ (linh kiện nhập khẩu) là 70 đơn vị tiền tệ. Các công đoạn tạo ra giá trị sản phẩm thực hiện tại Việt Nam gồm nghiên cứu phát triển, thiết kế, lập trình, thử nghiệm kỹ thuật gắn liền với quy trình tạo ra sản phẩm theo khoản 4 Điều 6 cấu thành trong giá trị còn lại.

Áp dụng công thức gián tiếp theo điểm b khoản 2 Điều 6:

VVC = [(100 - 70) / 100] x 100% = 30%.

Hàng hóa đạt đúng ngưỡng hàm lượng VVC tối thiểu 30% theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP để được xác định là hàng hóa có xuất xứ không thuần túy Việt Nam.

Đối tượng chịu ảnh hưởng và các bước doanh nghiệp cần triển khai

Quy định tại Nghị định 384/2026/NĐ-CP tác động trực tiếp đến toàn bộ các thương nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa công nghệ thông tin và công nghệ số lưu thông tại thị trường nội địa. Doanh nghiệp cần chuẩn bị:

1. Lựa chọn công thức tính toán: Căn cứ khoản 5 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP, thương nhân được quyền lựa chọn công thức trực tiếp hoặc công thức gián tiếp, nhưng phải áp dụng thống nhất trong cả năm tài chính.
2. Bóc tách và lưu trữ chứng từ chi phí: Doanh nghiệp phải hạch toán chi tiết chi phí nghiên cứu, phát triển, lập trình, thiết kế, số hóa và kiểm thử phần mềm gắn liền với quy trình tạo ra sản phẩm theo khoản 4 Điều 6 để phục vụ việc xác định xuất xứ.
3. Kiểm soát nguyên liệu và bao bì: Thống kê chính xác trị giá nguyên liệu có xuất xứ, nguyên liệu không có xuất xứ và bao bì đóng gói cấu thành nên hàng hóa theo khoản 2 và khoản 3 Điều 6.

Câu hỏi thường gặp về hàm lượng VVC trong lĩnh vực công nghệ

Chi phí lập trình và kiểm thử có được tính vào hàm lượng VVC không?

Có. Theo khoản 4 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP, chi phí thiết kế, lập trình, số hóa, tự động hóa cùng chi phí thử nghiệm kỹ thuật và kiểm thử phần mềm gắn liền với quy trình tạo ra sản phẩm được tính trực tiếp vào hàm lượng VVC.

Doanh nghiệp có thể thay đổi công thức tính VVC giữa năm tài chính không?

Không. Căn cứ khoản 5 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP, thương nhân lựa chọn công thức trực tiếp hoặc công thức gián tiếp và phải áp dụng thống nhất trong suốt năm tài chính.

Bao bì sản phẩm có được cộng vào hàm lượng VVC không?

Có. Theo khoản 3 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP, trị giá của vật liệu đóng gói và bao bì chứa đựng hàng hóa là một phần cấu thành nên hàng hóa và được tính vào hàm lượng VVC.

Kết luận và định hướng thực thi cho doanh nghiệp

Quy định tại khoản 4 Điều 6 Nghị định 384/2026/NĐ-CP thiết lập hành lang pháp lý chuẩn xác nhằm thúc đẩy hoạt động sáng tạo công nghệ trong nước. Thương nhân cần chủ động rà soát hệ thống kế toán, đối chiếu định mức chi phí R&D và tham vấn các cơ quan chuyên môn để đảm bảo việc kê khai xuất xứ tuân thủ chặt chẽ các điều kiện của Nghị định 384/2026/NĐ-CP.